Tuyến cao tốc 136km: lời tuyên bố về tham vọng kết nối Đông - Tây
Tuyến cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum đoạn Quảng Ngãi – Đăk Hà dài 136km, đi qua 14 xã, phường và có tổng mức đầu tư hơn 52.000 tỷ đồng, được quy hoạch như một trục giao thông hiện đại kết nối khu vực ven biển với phía Tây Nguyên, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải và mở rộng không gian phát triển kinh tế vùng. Dự án cao tốc Quảng Ngãi 52000 tỷ không chỉ là thêm một đường mới trên bản đồ giao thông, mà là lời tuyên bố rõ ràng về tham vọng dịch chuyển trục phát triển từ bám biển sang liên kết sâu vào nội địa. Ngày 4/9, Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã dành vị trí trung tâm tại Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ 2025-2030 để thảo luận, cho ý kiến về chủ trương đầu tư dự án này. Việc đưa dự án lên bàn nghị sự là tín hiệu cho thấy tỉnh muốn bước vào cuộc chơi lớn hơn về kết nối ven biển Tây Nguyên và cạnh tranh logistics khu vực.
Quy mô, tiến độ và rủi ro của dự án xây dựng 2027
Theo tờ trình, cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum là công trình trọng điểm quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội. Tuyến được đề xuất quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80–100km/h, với nền đường rộng 24,75m ở đoạn đầu và 22m cho phần còn lại. Kế hoạch khá tham vọng: trình Quốc hội phê duyệt chủ trương vào tháng 11/2026, khởi công trong năm 2027 với mục tiêu khởi công quý 3/2027 và hoàn thành đưa vào khai thác năm 2030. Đây là khung tiến độ chặt chẽ, đòi hỏi hệ thống hạ tầng giao thông Quảng Ngãi và bộ máy quản lý phải vận hành ở chế độ cao để kịp yêu cầu Trung ương hoàn tất hồ sơ, thành lập Hội đồng kiểm định quốc gia trước khi báo cáo Quốc hội. Câu hỏi lớn đặt ra không phải là có nên làm, mà là có đủ năng lực thực thi đúng nhịp, tránh tình trạng "đường trên giấy" kéo dài.
Đường 700 tỷ Thạch Bích – Tịnh Phong: phép thử năng lực triển khai
Trước khi nói đến cao tốc hàng chục nghìn tỷ, Quảng Ngãi đang có một bài kiểm tra thực tế với dự án đường nối cầu Thạch Bích – KCN Tịnh Phong tổng mức hơn 694 tỷ đồng, dài khoảng 6,11km, thực hiện giai đoạn 2019–2026. Mục tiêu là thông tuyến vào cuối năm 2026, tạo nhánh kết nối từ trung tâm thành phố đến khu công nghiệp, bổ sung mắt xích quan trọng cho hạ tầng giao thông Quảng Ngãi và chuẩn bị đón dòng dịch chuyển khi cao tốc hình thành. Tính đến sáng 1/9, giải phóng mặt bằng mới đạt 72,3% chiều dài, trong đó đoạn phường Trương Quang Trọng đạt 84,2%, đoạn xã Thọ Phong đạt 73,9%. Lũy kế giá trị khối lượng thực hiện mới đạt 54% hợp đồng, vốn năm 2026 giải ngân 90,5%. Vướng mắc lớn nhất lại là bài toán quen thuộc: bồi thường, giải phóng mặt bằng với 47 hộ/50 thửa đất có sai phạm quản lý đất đai và hàng chục hộ chưa nhận tiền vì kiến nghị tái định cư, giá đền bù. Nếu một dự án 700 tỷ còn chật vật, năng lực xử lý mặt bằng cho cao tốc Quảng Ngãi 52000 tỷ sẽ là thách thức không nhỏ.
Trục ven biển – Tây Nguyên: tái cấu trúc không gian kinh tế và logistics
Điểm sáng chiến lược của cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum nằm ở việc mở thêm một trục kết nối Đông – Tây, gắn biển sâu với cao nguyên, nội địa với khu vực tiểu vùng Mekong. Khi hoàn thành, tuyến sẽ góp phần kết nối với Lào, Campuchia, Thái Lan, đồng thời tăng khả năng liên kết với các cảng biển nước sâu và khu kinh tế ven biển. Trong không gian phát triển mới của tỉnh, hạ tầng này được kỳ vọng tạo một trục giao thông hiện đại, rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí vận tải và nâng cao khả năng kết nối giữa các vùng, các trung tâm kinh tế. Nói cách khác, đây là cú nâng cấp vị thế cạnh tranh logistics của Quảng Ngãi: thay vì chỉ là điểm trung chuyển trong nước, tỉnh có cơ hội trở thành cửa ngõ hàng hóa từ Tây Nguyên và các nước láng giềng ra biển. Nếu đi kèm chiến lược phát triển công nghiệp hỗ trợ, kho bãi và dịch vụ logistics, tuyến cao tốc có thể biến kết nối ven biển Tây Nguyên thành lợi thế dài hạn, không chỉ là khẩu hiệu trên bản đồ quy hoạch.
Từ hạ tầng đến phát triển vùng: cơ hội đi kèm trách nhiệm
Lãnh đạo tỉnh đánh giá cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum không chỉ có ý nghĩa giao thông mà còn mở rộng không gian phát triển, tạo dư địa cho công nghiệp, dịch vụ, du lịch và đô thị. Đây chính là điểm then chốt: hạ tầng chỉ phát huy giá trị khi được gắn với một tầm nhìn phát triển vùng rõ ràng. Tuyến đường 700 tỷ nối Thạch Bích – Tịnh Phong là bước chuẩn bị thiết thực, giúp trung tâm Quảng Ngãi tiếp cận KCN nhanh hơn, từ đó ăn khớp với cao tốc trong tương lai như một trục xương sống và các nhánh động mạch. Tuy nhiên, cả hai dự án đều cho thấy bài toán quản trị địa phương sẽ quyết định thành bại: giải phóng mặt bằng, quy hoạch tái định cư, kiểm soát sai phạm đất đai, thiết kế nút giao hợp lý và phòng chống sạt lở. Nếu Quảng Ngãi xử lý tốt, đến 2030 hạ tầng giao thông Quảng Ngãi có thể là hình mẫu về kết nối ven biển Tây Nguyên; nếu không, chi phí cơ hội bị bỏ lỡ sẽ lớn không kém vốn đầu tư đã bỏ ra.
