Chấm dứt hợp đồng để ngăn chậm trễ kéo dài
Chấm dứt hợp đồng xây dựng là biện pháp chủ đầu tư áp dụng để ngừng giao phần việc còn lại cho nhà thầu không thực hiện đúng nghĩa vụ, qua đó mở đường tổ chức lại thi công. Mới đây, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông TP Đồng Nai thông báo chấm dứt hợp đồng với Công ty cổ phần Hải Đăng và Công ty cổ phần Xây dựng Tân Nam tại hai dự án giao thông trọng điểm phía Nam. Đây là quyết định cứng rắn nhưng có cơ sở: khi tiến độ, nhân lực và thiết bị đều không đáp ứng yêu cầu, việc tiếp tục chờ đợi nhà thầu cũ có thể làm rủi ro chậm trễ tăng thêm. Phạm vi xử lý là toàn bộ phần công việc chưa thực hiện, gồm cả phần việc của nhà thầu phụ liên quan. Vì vậy, điều quan trọng tiếp theo không chỉ là kết thúc hợp đồng, mà còn phải chuyển giao khối lượng tồn đọng nhanh và minh bạch.
Hai gói thầu, cùng vấn đề về năng lực thực hiện
Tại gói thầu xây dựng số 21, thuộc Dự án thành phần 1 của cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Hải Đăng là thành viên liên danh và bị chấm dứt hợp đồng đối với toàn bộ khối lượng còn lại. Nhà thầu vi phạm nghĩa vụ về tiến độ, nhân sự và thiết bị; đáng chú ý, công trường ngừng thi công liên tục 43 ngày, từ 19-5 đến hết 30-6-2026, không có lý do chính đáng. Tại gói thầu xây dựng số 26, thuộc Dự án thành phần 3 của Vành đai 3 TP.HCM, Xây dựng Tân Nam cũng bị chấm dứt hợp đồng với phần việc chưa thực hiện. Chủ đầu tư nêu nhà thầu này không đáp ứng nghĩa vụ về tiến độ, nhân sự, thiết bị và không thực hiện cam kết thi công bù; doanh nghiệp còn đề nghị tìm đơn vị khác tiếp nhận khối lượng còn lại. Hai trường hợp cho thấy tên tuổi của một nhà thầu cao tốc không thay thế được yêu cầu về nguồn lực và khả năng duy trì thi công.
Tác động tiến độ phụ thuộc vào bàn giao và lựa chọn đơn vị thay thế
Việc loại nhà thầu không đủ khả năng thực hiện giúp chủ đầu tư tránh tiếp tục đặt niềm tin vào những cam kết không được đáp ứng. Nhưng quyết định này cũng khiến các gói thầu cần được rà soát, bàn giao và bố trí đơn vị tiếp tục thi công; nếu các khâu đó chậm, phần việc tồn đọng có thể gây thêm áp lực lên tiến độ chung. Với người đi lại, hệ quả đáng quan tâm là nguy cơ chậm phát huy lợi ích kết nối, giảm áp lực lên các tuyến đường hiện hữu và thúc đẩy liên kết vùng mà cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu cùng Vành đai 3 TP.HCM được kỳ vọng mang lại. Ban quản lý yêu cầu hai doanh nghiệp bàn giao hồ sơ chất lượng, kết quả thí nghiệm, nhật ký thi công, bản vẽ hoàn công và hồ sơ nghiệm thu; đồng thời kiểm đếm vật tư, di dời thiết bị và trả lại mặt bằng. Hạn hoàn tất bàn giao hồ sơ là ngày 15-11-2026. Bước kế tiếp cần thiết là sớm bố trí đơn vị đủ năng lực, nhưng nguồn tin chưa xác nhận nhà thầu thay thế cụ thể.
Kết luận: xử lý hợp đồng mới là bước đầu
Việc chấm dứt hợp đồng tại hai gói thầu là phản ứng cần thiết trước tình trạng vi phạm tiến độ, thiếu nhân sự và thiết bị, cùng việc không thực hiện cam kết bù tiến độ. Tuy nhiên, quyết định chỉ có ý nghĩa nếu khối lượng còn lại được tiếp nhận nhanh, hồ sơ và hiện trạng công trường được bàn giao đầy đủ, còn nhà thầu mới có đủ năng lực để duy trì nhịp thi công. Với các dự án có vai trò kết nối vùng, mỗi lần tổ chức lại công trường đều cần được xử lý gọn để hạn chế gián đoạn. Trọng tâm giờ đây không chỉ là trách nhiệm của các nhà thầu đã bị chấm dứt hợp đồng, mà là khả năng biến việc thay thế thành tiến độ thực tế trên công trường.
