Ba dự án giao thông đang định hình lại bản đồ kết nối miền Trung
Chủ đề của bài viết này là quá trình tăng tốc ba dự án hạ tầng giao thông trọng điểm gồm đường ven biển Quảng Ngãi, dự án quốc lộ 24B nâng cấp và quốc lộ 15D Quảng Trị, đang mở ra trục kết nối mới, giảm điểm nghẽn giao thông và tái cấu trúc không gian phát triển kinh tế – xã hội toàn vùng ven biển miền Trung. Trọng tâm là cách các dự án này chuyển từ giai đoạn thi công sang giai đoạn hoàn thiện, với tiến độ rõ ràng, mục tiêu kết nối cụ thể và tác động trực tiếp tới đời sống người dân địa phương. Nhìn ở góc độ chính sách, ba tuyến đường không phải là những công trình đơn lẻ mà là mảnh ghép của chiến lược kết nối vùng và hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông. Đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh tạo trục dọc ven bờ, quốc lộ 24B đóng vai trò đường ngang quan trọng, trong khi quốc lộ 15D lại là cầu nối từ cảng biển đến cao tốc, gắn cư dân ven biển với mạng lưới giao thông quốc gia. Sự gia tốc cùng lúc cho thấy quyết tâm không để hạ tầng là lực cản phát triển.
Đường ven biển Quảng Ngãi: Hoàn thành hơn 92% và mở không gian phát triển ra biển
Trên tuyến đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh dài khoảng 109km, đoạn từ Km76+230 đến Km82+000 đi qua xã Mỏ Cày và Lân Phong có chiều dài khoảng 5,77km, tổng mức đầu tư gần 100 tỷ đồng. Được khởi công ngày 6/9/2025 và thực hiện trong giai đoạn 2025–2026, đến nay công trình đã đạt hơn 92% khối lượng, giá trị thực hiện khoảng 75 tỷ đồng. Đây là một câu chuyện đáng chú ý về tốc độ triển khai khi phần mặt đường đã được thảm bê tông nhựa toàn tuyến và các hạng mục an toàn giao thông đang được hoàn thiện trong những tuần cuối. Theo Ban Quản lý dự án, phần việc còn lại chỉ chiếm khoảng 8%, chủ yếu là sơn vạch kẻ đường, lắp đặt cọc tiêu, lan can, hộ lan, biển báo và thiết bị bảo đảm an toàn giao thông. Giám đốc Ban cho biết đơn vị đang đôn đốc nhà thầu phấn đấu hoàn thành trong khoảng một tuần tới. Khi đưa vào khai thác, đoạn đường ven biển Quảng Ngãi này sẽ tạo thêm lựa chọn đi lại cho người dân Mỏ Cày, Lân Phong và khu vực lân cận, rút ngắn thời gian di chuyển và chia sẻ áp lực giao thông trên Quốc lộ 1A. Đây không chỉ là tuyến đường mới mà là một bước mở rộng không gian phát triển về phía biển, gắn cảnh quan ven biển, đồng bằng, cửa sông với các vùng sản xuất nông nghiệp.
Quốc lộ 24B nâng cấp: Giải nút thắt an toàn, tăng năng lực vận tải
Trong khi đường ven biển tạo trục dọc, quốc lộ 24B được nâng cấp đóng vai trò tăng năng lực vận tải và an toàn giao thông trên trục ngang quan trọng. Đây là tuyến đường cấp III đồng bằng với vận tốc thiết kế 80km/h, nền đường rộng 17,4m cho 4 làn xe chạy, bám tim đường hiện hữu và mở rộng về hai bên, toàn bộ kết cấu mặt đường dùng bê tông nhựa cấp cao A1, cầu bê tông cốt thép dự ứng lực. Cách tiếp cận này cho thấy Quảng Ngãi không chỉ mở thêm đường mới mà còn quyết sửa những điểm nghẽn ngay trên mạng lưới hiện có. Đáng chú ý là thiết kế nút giao khác mức bằng cầu vượt 5 nhịp, dài hơn 143m, rộng 17,4m, kèm đường gom để tổ chức giao thông, loại bỏ việc chờ tàu tại nút giao đường sắt Bắc – Nam. Hai cây cầu Bà Tá và Bà Mẹo cũng được xây mới, rộng gấp đôi tuyến hiện hữu với mặt cầu 17,4m. Sau nâng cấp, tuyến có vạch sơn dải phân cách ở giữa rộng 0,5m, lề đường và rãnh dọc rộng 2,9m, tổ chức giao thông với hai làn xe cơ giới ở giữa và làn hỗn hợp hai bên. Khi hoàn thành, quốc lộ 24B nâng cấp sẽ tăng cường kết nối vùng, giảm tai nạn và góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông vận tải khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải Trung Bộ.
Quốc lộ 15D Quảng Trị: Căng thẳng mặt bằng nhưng là mắt xích chiến lược
Khác với hai dự án trên đã bước vào giai đoạn hoàn thiện, quốc lộ 15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn ở Quảng Trị đang ở thời điểm then chốt của công tác giải phóng mặt bằng. Dự án được UBND tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 888/QĐ-UBND ngày 12/8/2025, với tổng mức đầu tư 1.940 tỷ đồng, thời gian thực hiện giai đoạn 2025–2027. Theo Ban Quản lý dự án giao thông tỉnh Quảng Trị, đến ngày 18/8/2026, toàn tuyến đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và bàn giao 18,47km trên tổng số 21,05km, đạt khoảng 87% chiều dài. Tiến độ này cho thấy sự quyết tâm, nhưng cũng phơi bày áp lực hoàn thành phần mặt bằng còn lại để không làm chậm trễ thi công. Trên công trường, nhiều mũi thi công đang hoạt động đồng thời, từ các đoạn đất lúa đến đất rừng sản xuất, kèm hệ thống cầu trên tuyến. Chủ đầu tư đã xác định đường găng tiến độ và khối lượng thi công cần hoàn thành để bảo đảm kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 ở mức 845 tỷ đồng. Tuy nhiên, các vướng mắc về hồ sơ tài sản, đất ở, tranh chấp, quy chủ đất và việc di dời hạ tầng kỹ thuật như đường dây điện 22kV, viễn thông, đường ống nước vẫn là "điểm nghẽn" phải xử lý khẩn trương. Nếu mặt bằng được bàn giao đồng bộ, nhà thầu sẽ có điều kiện mở rộng mũi thi công, tăng sản lượng trong những tháng cuối năm. Về bản chất, quốc lộ 15D Quảng Trị là tuyến kết nối từ cảng biển vào cao tốc, nên tiến độ của nó sẽ quyết định khả năng khai thác hiệu quả toàn chuỗi logistics của vùng.
Từ hạ tầng đến kết nối vùng: Bước chuyển cần được duy trì và nhân rộng
Điểm chung của ba dự án là đều nhắm tới việc tháo gỡ "nút thắt" giao thông và tăng cường kết nối vùng. Đường ven biển Quảng Ngãi mở tuyến tránh cho Quốc lộ 1A, giữ kết nối liên tục giữa các không gian ven biển với nội địa. Quốc lộ 24B nâng cấp không chỉ tăng năng lực vận tải mà còn sửa chữa triệt để các điểm mất an toàn, từ nút giao đường sắt đến các cầu hẹp. Quốc lộ 15D Quảng Trị nối cảng Mỹ Thủy với cao tốc Cam Lộ – La Sơn, giúp hàng hóa từ cảng biển đi thẳng vào mạng lưới cao tốc quốc gia. Đó là cách tiếp cận hạ tầng giao thông không tản mạn, mà hướng vào những điểm có hiệu ứng lan tỏa lớn. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để đà tăng tốc hiện nay không bị bào mòn bởi chậm trễ mặt bằng hay giải ngân. Kinh nghiệm từ quốc lộ 15D cho thấy nếu không xử lý dứt điểm vướng mắc đất đai, hồ sơ tài sản và di dời hạ tầng kỹ thuật, mọi kế hoạch tiến độ chỉ nằm trên giấy. Ngược lại, ví dụ từ đoạn ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh – đang hoàn thiện 8% hạng mục còn lại với mục tiêu xong trong một tuần – cho thấy khi mặt bằng sạch và tổ chức thi công tốt, tốc độ có thể rất cao. Kết luận, ba dự án hiện là minh chứng rằng đầu tư hạ tầng giao thông Đông Nam Á muốn tạo khác biệt phải đi từ việc chọn đúng tuyến, kiên quyết xử lý điểm nghẽn và gắn kết quả với lợi ích rõ ràng của người dân và doanh nghiệp.
