Cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành: trục xương sống mới của Đông Nam Bộ
Cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành là một dự án đường cao tốc Việt Nam kết nối TP.HCM với Bình Dương và Bình Phước, hình thành trục giao thông tốc độ cao song hành quốc lộ hiện hữu, góp phần tái cấu trúc luồng vận tải và không gian kinh tế vùng Đông Nam Bộ.
Điểm then chốt của dự án nằm ở chỗ nó không chỉ là một tuyến cao tốc TP.HCM Chơn Thành, mà là một mắt xích trong trục cao tốc gần 23.000 tỷ đồng kết nối hai tỉnh thành vùng Đông Nam Bộ, với tổng mức đầu tư điều chỉnh lên 22.975 tỷ đồng. Việc các mũi thi công đầu tiên trên trục cao tốc hướng Tây Bắc từ TP.HCM đã khởi động cho thấy toàn bộ hành lang hạ tầng giao thông Đông Nam Bộ đang bước vào giai đoạn xây dựng thực tế, thay vì dừng ở quy hoạch hay bản vẽ. Trong bức tranh đó, tuyến cao tốc này cùng hành lang TP.HCM - Mộc Bài tạo thành hai hướng chiến lược: một đi lên cửa khẩu Campuchia, một mở rộng về các khu công nghiệp Bình Dương, Bình Phước.
Liên danh Becamex BCE - IJC - ACC: nội lực địa phương nắm thầu chiến lược
Liên danh Becamex BCE - IJC - ACC là phép thử lớn cho mô hình doanh nghiệp hạ tầng nội vùng gánh vác các dự án cao tốc TP.HCM Chơn Thành. Công ty cổ phần Xây dựng và Giao thông Bình Dương (Becamex BCE), CTCP Phát triển hạ tầng Kỹ thuật (IJC) và CTCP Đầu tư và Xây dựng Bình Dương ACC đã thành lập liên danh tham gia gói thầu cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành. Đây không phải một hợp đồng xây lắp bình thường, mà là sự tham gia trực tiếp vào cấu trúc PPP, nơi trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và tài chính được đặt dưới áp lực xã hội rất cụ thể.
Liên danh đã ký phụ lục hợp đồng thi công xây dựng với doanh nghiệp dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP) với giá trị hợp đồng 3.395,6 tỷ đồng và thời hạn hoàn thành trước ngày 15/4/2028. "Riêng Becamex BCE sẽ thực hiện khối lượng trị giá 1.599 tỷ đồng, chiếm 47,1% tổng giá trị hợp đồng trong liên danh". Gánh nặng tài chính này đặt lên vai một doanh nghiệp đang ghi nhận lỗ luỹ kế 28,66 tỷ đồng tới 30/6, tương đương 6,8% vốn điều lệ. Điều đó cho thấy: hoặc Becamex BCE biến dự án thành cú bứt phá, hoặc họ sẽ là ví dụ điển hình về rủi ro khi nhà thầu địa phương ôm dự án hạ tầng lớn nhưng quản trị tài chính yếu.
Trục cao tốc gần 23.000 tỷ và sự tái cấu trúc hạ tầng giao thông Đông Nam Bộ
Không thể nhìn cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành tách rời khỏi trục cao tốc gần 23.000 tỷ đang kết nối TP.HCM với Tây Ninh và cửa khẩu Mộc Bài. Cùng lúc, tuyến TP.HCM - Mộc Bài dài khoảng 50,98 km, trong đó đoạn TP.HCM 24,66 km và Tây Ninh 26,32 km, đang được triển khai theo phương thức PPP, hợp đồng BOT với tổng mức đầu tư điều chỉnh 22.975 tỷ đồng. Điều này cho thấy chiến lược rõ ràng: thay vì dồn mọi luồng xe lên quốc lộ 22, vùng Đông Nam Bộ đang xây dựng mạng lưới cao tốc đa hướng, vừa kết nối nội vùng, vừa mở ra hành lang ra Campuchia.
Ý nghĩa của tổ hợp các dự án đường cao tốc Việt Nam này nằm ở việc mở thêm nhiều hành lang tốc độ cao, giúp giảm tải cho các tuyến quốc lộ và rút ngắn thời gian di chuyển liên tỉnh. Khi cao tốc TP.HCM - Mộc Bài hoàn thành, nó sẽ hình thành một hành lang giao thông mới từ Vành đai 3 tới cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, đồng thời tăng năng lực lưu thông hàng hóa và hành khách giữa TP.HCM, Tây Ninh và Campuchia. Trên nền đó, cao tốc TP.HCM Chơn Thành sẽ đóng vai trò cân bằng luồng hàng giữa hướng Tây Bắc ra cửa khẩu và hướng Đông Bắc về các khu công nghiệp, cảng cạn, khu logistics của Bình Dương và Bình Phước.
Tác động lên đời sống và kinh tế – xã hội vùng Đông Nam Bộ
Tác động dễ nhìn thấy nhất của cao tốc TP.HCM Chơn Thành và trục cao tốc gần 23.000 tỷ là với người dân và doanh nghiệp. Khi các hành lang cao tốc hình thành, luồng giao thông liên tỉnh sẽ có thêm một tuyến tốc độ cao, qua đó giảm áp lực cho quốc lộ hiện hữu và rút ngắn thời gian di chuyển. Đây không chỉ là câu chuyện đi lại bớt tắc đường, mà là tái phân bố nơi ở – nơi làm việc: công nhân, kỹ sư, chuyên gia có thể sống ở các đô thị vệ tinh Bình Dương, Bình Phước nhưng làm việc tại TP.HCM hoặc ngược lại.
Xa hơn, hạ tầng giao thông Đông Nam Bộ đang được định hình lại để phục vụ chuỗi logistics và công nghiệp. Tuyến TP.HCM - Mộc Bài được kỳ vọng tăng năng lực vận tải hàng hóa, hành khách giữa TP.HCM, Tây Ninh và Campuchia, tạo thêm dư địa cho logistics và hoạt động kinh tế dọc hành lang phía Tây Bắc. Khi kết hợp với cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, mạng lưới này giúp doanh nghiệp chủ động chọn hướng xuất khẩu qua cảng biển hoặc cửa khẩu biên giới, giảm chi phí vận tải và đa dạng hóa kênh phân phối.
Thách thức PPP, tiến độ và bài kiểm tra cho liên danh
Dù kỳ vọng lớn, dự án vẫn đứng trước loạt thách thức quen thuộc của các dự án PPP: giải phóng mặt bằng, điều chỉnh tổng mức đầu tư và áp lực tiến độ. Ở trục TP.HCM - Mộc Bài, các hạng mục thi công đầu tuyến TP.HCM đã được khởi động sau thời gian chuẩn bị dài. Thành phố phải điều chỉnh chi phí dự án thành phần, đồng thời yêu cầu đẩy nhanh bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để bàn giao mặt bằng trong quý III/2026. Đây là lời nhắc rõ ràng rằng không một tuyến cao tốc nào có thể “chạy” kịp tiến độ nếu mặt bằng không sẵn sàng.
Với liên danh Becamex BCE - IJC - ACC, thời gian hoàn thành hợp đồng trước 15/4/2028 là ranh giới để chứng minh năng lực thực tế. Nếu họ giữ vững tiến độ và chất lượng trong bối cảnh chi phí điều chỉnh, đó sẽ là minh chứng thuyết phục rằng doanh nghiệp nội vùng đủ sức đảm nhận những dự án hạ tầng giao thông Đông Nam Bộ quy mô lớn. Ngược lại, mọi chậm trễ sẽ không chỉ làm đội chi phí xã hội, mà còn củng cố quan điểm bi quan về khả năng triển khai PPP. Bài toán bây giờ không chỉ là thi công, mà là tổ chức tốt chuỗi tài chính – kỹ thuật – pháp lý để cao tốc TP.HCM Chơn Thành thực sự trở thành bước ngoặt, chứ không là thêm một lời hứa treo.
