Gói thầu XL03: mắt xích quyết định trong dự án hơn 21.000 tỷ đồng
Liên danh 10 doanh nghiệp trúng gói thầu xây lắp XL03 trị giá hơn 5.196 tỷ đồng trên tuyến cao tốc Vinh Thanh Thủy là một bước ngoặt quan trọng, bởi nó kết hợp năng lực của các nhà thầu hạ tầng giao thông hàng đầu với mục tiêu đẩy nhanh tiến độ, tối ưu chi phí và bảo đảm chất lượng cho dự án có tổng mức đầu tư hơn 21.000 tỷ đồng, kết nối TP. Vinh với cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy và sang Lào. Thay vì xem đây là tin "thêm một gói thầu được giao", sự kiện này cho thấy cấu trúc thi công của dự án đang dần hoàn thiện. Gói XL03 – thi công đoạn Km31+125 đến Km50+170 – đã hoàn tất lựa chọn nhà thầu với giá trúng hơn 5.196 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 273 tỷ đồng so với dự toán hơn 5.470 tỷ đồng. Sự tiết kiệm này không chỉ là con số tài chính mà phản ánh cạnh tranh thực chất trong lựa chọn liên danh doanh nghiệp. Đáng chú ý, dự án thành phần 1 của cao tốc Vinh Thanh Thủy có tổng mức đầu tư hơn 21.118 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và địa phương, nên mỗi phần tiết kiệm đều mang ý nghĩa ngân sách trực tiếp.
Ai đang nắm vai trò chủ lực trong liên danh 10 doanh nghiệp?
Danh sách 10 doanh nghiệp trúng gói thầu XL03 cho thấy chủ đầu tư không đánh cược tiến độ cao tốc Vinh Thanh Thủy vào những cái tên ít kinh nghiệm. Nổi bật nhất là Tập đoàn Cienco4, nhà thầu đã ghi dấu ở hàng loạt dự án cao tốc trọng điểm như Nghi Sơn – Diễn Châu, Diễn Châu – Bãi Vọt, Mai Sơn – Quốc lộ 45, Cam Lâm – Vĩnh Hảo và nhiều dự án thành phần tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Cùng với Cienco4, Công ty CP Xây dựng và Đầu tư 492 là một mảnh ghép quan trọng khi nhiều năm thi công dự án hạ tầng giao thông sử dụng vốn ngân sách tại khu vực Bắc Trung Bộ. Thiên Hoàng vừa tư vấn, vừa đầu tư xây dựng, đồng thời góp mặt ở cả gói XL02 và XL03, giúp tạo sự liền mạch thiết kế – thi công. Các doanh nghiệp như Xây dựng Tân Nam, Quốc Việt, Đại Hiệp, Tổng công ty Xây dựng Nghệ An, Công trình 525, Trường Thành, 575 đều là những nhà thầu có thế mạnh tại địa phương, sở hữu lợi thế về nhân lực, thiết bị và hiểu rõ địa hình, pháp lý trên địa bàn Nghệ An.
Liên danh doanh nghiệp: lựa chọn cần thiết cho dự án hạ tầng giao thông phức tạp
Gói XL03 dài hơn 19km, đi qua khu vực chủ yếu là đất rừng, kéo theo khối lượng nền đường, cầu cống và hạng mục kỹ thuật phụ trợ lớn. Với bài toán như vậy, một nhà thầu đơn lẻ gần như không thể vừa đảm bảo tiến độ 24 tháng, vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và tổ chức thi công an toàn. Liên danh doanh nghiệp vì thế không phải lựa chọn hình thức mà là yêu cầu thực tế của một dự án hạ tầng giao thông phức tạp. Ở chiều tích cực, mô hình liên danh cho phép phân chia khối lượng công việc theo thế mạnh từng doanh nghiệp, từ thi công cầu đường, hầm, đến tổ chức công trường trên địa hình rừng núi. Theo số liệu được công bố, "giá trúng thầu là 5.196,817 tỷ đồng, thấp hơn giá gói thầu 5.470,335 tỷ đồng". Tuy nhiên, nhiều đầu mối cũng đồng nghĩa nguy cơ chồng chéo, phân tán trách nhiệm nếu không có cơ chế điều phối rõ ràng. Điểm mấu chốt sẽ nằm ở năng lực Ban quản lý dự án trong việc kiểm soát tiến độ, chất lượng và phối hợp các bên.
Tác động đến tiến độ chung: từ XL02, XL03 đến mục tiêu khai thác năm 2029
Gói XL03 không đứng một mình mà nằm trong chuỗi gói thầu xây lắp quy mô lớn trên cao tốc Vinh Thanh Thủy. Trước đó, gói XL02 hơn 5.093 tỷ đồng, thi công đoạn Km6+300 đến Km31+125, đã được giao cho liên danh do Tập đoàn Sơn Hải đứng đầu cùng 368, 492, Thiên Hoàng, Công trình Đường sắt Việt Nam và Trường Sơn. Gói này tiết kiệm khoảng 268 tỷ đồng so với giá phê duyệt, tương ứng khoảng 5%. Đáng chú ý, liên danh cam kết hoàn thành trong 24 tháng, nhanh hơn 6 tháng so với tiến độ 30 tháng ban đầu. Khi XL02 và XL03 đều đặt mục tiêu 24 tháng, toàn tuyến thành phần 1 đang có cơ sở rút ngắn thời gian chuẩn bị cho mục tiêu đưa cao tốc Vinh Thanh Thủy vào khai thác năm 2029. Dự án đã khởi công tại xã Đại Huệ, điểm đầu kết nối với cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn Diễn Châu – Bãi Vọt, điểm cuối tại cửa khẩu Thanh Thủy – Nậm On trên biên giới Việt Nam – Lào. Sự đồng loạt triển khai các gói thầu xây lắp cho thấy dự án không còn ở giai đoạn chuẩn bị mà đã bước vào cao điểm thi công.
Ý nghĩa kết nối vùng và kết luận: tiến độ phải song hành chất lượng
Cao tốc Vinh Thanh Thủy dài khoảng 60km, kết nối TP. Vinh với cửa khẩu Thanh Thủy, tạo trục giao thông chiến lược từ đồng bằng ven biển lên miền Tây Nghệ An và sang Lào. Tuyến này là một phần hành lang Hà Nội – Viêng Chăn, được hai chính phủ thống nhất hướng tuyến từ năm 2016, nên mỗi cột mốc triển khai không chỉ là câu chuyện của một tỉnh. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ cửa khẩu Thanh Thủy đến các đô thị, cảng biển Nghệ An, tăng cường kết nối Bắc Trung Bộ với Lào và Thái Lan, đồng thời thu hút du khách đến Cửa Lò, Khu di tích Kim Liên, Vườn quốc gia Pù Mát. Từ góc nhìn này, gói XL03 và liên danh 10 doanh nghiệp là phép thử cho năng lực tổ chức thi công những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn bằng nguồn lực trong nước. Nếu tiến độ 24 tháng được giữ vững mà chất lượng công trình đáp ứng chuẩn quốc gia, cao tốc Vinh Thanh Thủy sẽ là minh chứng rằng mô hình liên danh rộng, kết hợp giữa các "ông lớn" toàn quốc và doanh nghiệp địa phương, có thể trở thành chuẩn mực cho các dự án cao tốc xuyên vùng tiếp theo.
