Gói XL-02: bước đi mang tính biểu tượng của các doanh nghiệp hạ tầng Bình Dương
Liên danh nhà thầu gói XL-02 trên cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành là sự kết hợp giữa Becamex BCE, Becamex IJC và ACC để thi công đoạn tuyến qua Bình Dương theo phương thức đối tác công tư, với tổng giá trị hợp đồng khoảng 3.395,6 tỷ đồng, trong đó riêng BCE đảm nhận phần công việc trị giá 1.599 tỷ đồng, tương đương hơn 47% khối lượng của liên danh, phản ánh vai trò ngày càng lớn của nhóm doanh nghiệp hạ tầng thuộc hệ sinh thái Becamex trong chiến lược phát triển giao thông khu vực Đông Nam Bộ. Điểm đáng chú ý ở thương vụ này không chỉ nằm ở con số hàng nghìn tỷ đồng, mà ở chỗ các doanh nghiệp địa phương đang trở thành lực lượng nòng cốt trong dự án hạ tầng Đông Nam Bộ. Hội đồng quản trị Becamex BCE vừa ban hành nghị quyết tham gia liên danh để ký phụ lục hợp đồng thi công xây dựng với chủ đầu tư cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, chính thức đưa doanh nghiệp bước vào một giai đoạn backlog hoàn toàn khác về quy mô.
Quy mô 1.600 tỷ đồng: áp lực hay cơ hội cho Becamex BCE xây dựng?
Ở góc độ doanh nghiệp, phần việc gần 1.600 tỷ đồng là bước nhảy vọt với Becamex BCE so với quy mô hoạt động hiện nay. Nửa đầu năm, công ty ghi nhận doanh thu 351,75 tỷ đồng nhưng vẫn lỗ sau thuế 29,15 tỷ đồng, xóa sạch lợi nhuận lũy kế và chuyển sang trạng thái lỗ lũy kế 28,66 tỷ đồng, tương đương 6,8% vốn điều lệ. Nhìn vào các số liệu này, dễ thấy gói thầu cao tốc không chỉ là một hợp đồng xây lắp, mà là phép thử về năng lực quản trị tài chính, thi công và biên lợi nhuận của BCE. Liên danh nhà thầu gói XL-02 phân bổ khá rõ: BCE phụ trách đoạn Km28+240 đến Km41+400 với các công trình cầu vượt, nút giao; IJC chịu trách nhiệm đoạn Km41+400 đến Km52+159 cùng hệ thống chiếu sáng, trạm biến áp; phần còn lại khoảng 989 tỷ đồng giao cho ACC thi công kết cấu mặt đường trên toàn tuyến. Sự phân chia này nếu được thực hiện hiệu quả sẽ giúp từng thành viên liên danh phát huy thế mạnh chuyên môn, đồng thời giảm rủi ro quá tải cho BCE trong bối cảnh biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp đang giảm mạnh từ 12,4% xuống còn 5,7%.
Cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một: trục mới trong chiến lược hạ tầng Đông Nam Bộ
Nếu nhìn rộng hơn, cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh dự án hạ tầng Đông Nam Bộ: tuyến này không chỉ tăng khả năng kết nối TP.HCM với Bình Dương và Chơn Thành, mà còn tạo một trục giao thông mới nối sang các tỉnh trong vùng. Đây là hướng dịch chuyển tự nhiên của quy hoạch vùng, đặt mục tiêu giãn áp lực giao thông ra khỏi các tuyến hiện hữu và tạo không gian phát triển công nghiệp, đô thị mới ven cao tốc. Gói XL-02 kéo dài từ Km28+240 đến Km52+159, thuộc đoạn đi qua tỉnh Bình Dương, không bao gồm trạm thu phí và hệ thống giao thông thông minh. Việc lựa chọn phương thức PPP cho đoạn tuyến này cho thấy Nhà nước đang chia sẻ sân chơi với khu vực tư nhân, để huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho các tuyến cao tốc trọng điểm vùng. Ở đây, liên danh BCE, IJC, ACC không chỉ là các nhà thầu xây dựng, mà còn là đối tác cùng gánh rủi ro tiến độ, chất lượng và tài chính đến mốc hoàn thành dự kiến trước ngày 15/4/2028.
Becamex và tham vọng "kịch bản vùng" gắn hạ tầng với công nghiệp – đô thị
Một chi tiết thường bị bỏ qua là cả Becamex BCE và Becamex IJC đều có mối liên hệ sở hữu chặt chẽ với Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex: Becamex nắm 44,42% BCE và 49,76% IJC. Điều này biến gói XL-02 thành một mắt xích trong chiến lược rộng hơn của hệ sinh thái Becamex: phát triển hạ tầng giao thông để mở đường cho các khu công nghiệp, khu đô thị, qua đó tái cấu trúc không gian kinh tế Bình Dương và vùng lân cận. "Với Becamex BCE, giá trị phần việc gần 1.600 tỷ đồng tại gói XL-02 là con số đáng kể so với quy mô hoạt động hiện nay của doanh nghiệp". Câu này có thể coi như lời cảnh báo lẫn kỳ vọng: nếu BCE và các thành viên liên danh hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng và cải thiện được biên lợi nhuận trong giai đoạn 2026–2028, Becamex sẽ củng cố vị thế là tập đoàn nội địa có khả năng dẫn dắt các dự án cao tốc quy mô lớn, thay vì chỉ là nhà phát triển khu công nghiệp thuần túy.
Kết luận: cao tốc là phép thử cho mô hình phát triển vùng dựa trên liên danh nội địa
Nhìn tổng thể, liên danh Becamex BCE, IJC và ACC tại gói XL-02 cao tốc TP.HCM Thủ Dầu Một – Chơn Thành là một phép thử cho mô hình phát triển vùng dựa trên liên danh nội địa: doanh nghiệp địa phương trực tiếp thi công tuyến huyết mạch, đồng thời gắn lợi ích với quy hoạch không gian kinh tế xung quanh. Với hợp đồng trọn gói gần 3.400 tỷ đồng, trong đó BCE giữ vai trò gần như "đầu tàu" về giá trị thi công, áp lực quản trị là rất lớn nhưng nếu vượt qua, phần thưởng sẽ không chỉ là doanh thu và lợi nhuận mà còn là vị thế trong chiến lược hạ tầng Đông Nam Bộ. Ở góc độ quy hoạch, tuyến cao tốc này sẽ giúp tái định hình luồng di chuyển hàng hóa và lao động giữa TP.HCM, Bình Dương và khu vực Chơn Thành, tạo tiền đề cho các "chuỗi giá trị" mới bám theo trục cao tốc. Vai trò của các doanh nghiệp hạ tầng Becamex vì thế không nên được nhìn ở cấp độ một gói thầu xây dựng, mà ở khả năng đồng hành cùng chính quyền trong việc vẽ lại bản đồ phát triển vùng – nơi giao thông không chỉ là đường đi, mà là đường hướng tăng trưởng.
