Gói thầu 5.196 tỷ đồng: mắt xích quyết định của cao tốc Vinh Thanh Thủy
Dự án cao tốc Vinh Thanh Thủy là tuyến đường dài khoảng 60 km, tổng mức đầu tư hơn 21.000–24.000 tỷ đồng, kết nối thành phố Vinh với cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, tạo trục giao thông chiến lược từ đồng bằng ven biển Nghệ An lên miền Tây và sang Lào, trong đó gói thầu xây lắp hơn 5.196 tỷ đồng vừa hoàn tất lựa chọn nhà thầu được coi là mốc tiến độ đặc biệt quan trọng đối với toàn dự án. Điểm đáng nói là gói XL03 – thi công xây dựng đoạn từ Km31+125 đến Km50+170 – đã được Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An phê duyệt chỉ định cho liên danh 10 doanh nghiệp, với giá trúng hơn 5.196 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 273 tỷ đồng so với giá dự toán hơn 5.470 tỷ đồng. Việc hoàn tất lựa chọn nhà thầu cho gói thầu 5196 tỷ không chỉ là bước tiến về thủ tục, mà là tín hiệu cho thấy dự án giao thông Việt Nam này đang chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang giai đoạn thi công thực chất. Theo Báo Đấu thầu, hợp đồng được thực hiện trong 24 tháng, tạo khung thời gian rõ ràng cho việc hoàn thành một trong những đoạn tuyến khó nhất của toàn dự án.
Liên danh nhà thầu: vì sao phải cần tới 10 doanh nghiệp?
Việc chỉ định một liên danh nhà thầu gồm tới 10 doanh nghiệp cho gói XL03 cho thấy quy mô và độ phức tạp của đoạn tuyến này, hơn là sự dàn trải về trách nhiệm. Danh sách gồm CTCP Xây dựng Tân Nam, CTCP Xây dựng và Đầu tư 492, CTCP Đầu tư Quốc Việt, Công ty TNHH Đại Hiệp, CTCP Tư vấn và Đầu tư xây dựng Thiên Hoàng, CTCP Đầu tư và Xây lắp công trình 575, CTCP Tổng công ty Xây dựng Nghệ An, CTCP Xây dựng công trình 525, CTCP Đầu tư xây dựng thương mại Trường Thành và CTCP Tập đoàn Cienco4. Đoạn tuyến XL03 dài hơn 19 km, chủ yếu đi qua khu vực đất rừng, đòi hỏi khối lượng lớn về nền đường, cầu cống và các công trình kỹ thuật phụ trợ. Đây không phải là phần việc mà một doanh nghiệp đơn lẻ có thể đảm bảo tiến độ lẫn chất lượng trong 24 tháng. Sự phân chia công việc giữa các thành viên liên danh, nếu được tổ chức tốt, sẽ giúp tăng năng lực thi công đồng thời, giảm nguy cơ “nút thắt cổ chai” trong tiến độ. Ngược lại, nếu phối hợp lỏng lẻo, liên danh đông thành viên sẽ dễ rơi vào tình trạng mạnh ai nấy làm. Vì thế, bài toán quản trị liên danh sẽ quan trọng không kém năng lực xây lắp.
Những tên tuổi lớn và tín hiệu tích cực cho tiến độ
Trong liên danh XL03, Cienco4 là cái tên nổi bật, phản ánh tham vọng đưa cao tốc Vinh Thanh Thủy vào "câu lạc bộ" các dự án giao thông Việt Nam trọng điểm. Doanh nghiệp này đã từng hiện diện tại hàng loạt dự án quốc gia như Nghi Sơn – Diễn Châu, Diễn Châu – Bãi Vọt, Mai Sơn – Quốc lộ 45, Cam Lâm – Vĩnh Hảo và nhiều dự án trên tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Sự tham gia của Cienco4 và các doanh nghiệp có kinh nghiệm địa phương như Tổng công ty Xây dựng Nghệ An, Xây dựng Tân Nam, Quốc Việt, Đại Hiệp, Trường Thành cho thấy chủ đầu tư ưu tiên kết hợp năng lực thi công lớn với hiểu biết địa hình Nghệ An. Ở gói XL02 trước đó, liên danh do Tập đoàn Sơn Hải đứng đầu trúng thầu với giá hơn 5.093 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 268 tỷ đồng so với giá phê duyệt, đồng thời cam kết hoàn thành trong 24 tháng, nhanh hơn 6 tháng so với tiến độ 30 tháng ban đầu. Việc hai gói xây lắp lớn đều có các nhà thầu từng thành công ở cao tốc Bắc – Nam là tín hiệu tích cực: năng lực đã được kiểm chứng, khả năng đáp ứng tiến độ cao hơn mặt bằng chung. Điều người dân có quyền kỳ vọng là một tuyến cao tốc không chỉ hoàn thành đúng hạn mà còn đảm bảo chất lượng vận hành lâu dài.
Từ dự án chiến lược đến lợi ích cụ thể cho người dân
Cao tốc Vinh Thanh Thủy không phải tuyến đường đơn lẻ; đây là một mắt xích trong hành lang kết nối Hà Nội – Viêng Chăn đã được Chính phủ Việt Nam và Lào thống nhất từ năm 2016. Khi hoàn thành, tuyến này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ cửa khẩu Thanh Thủy tới các đô thị và cảng biển Nghệ An, đồng thời tăng cường kết nối Bắc Trung Bộ với Lào và Thái Lan. Đó là lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp logistics, du lịch và thương mại biên mậu, nhưng cũng là thay đổi thiết thực với người dân miền Tây Nghệ An khi hành trình ra biển Cửa Lò, thăm Khu di tích Kim Liên hay Vườn quốc gia Pù Mát trở nên nhanh và an toàn hơn. Dự án được khởi công ngày 18/5 với tổng mức đầu tư 24.000 tỷ đồng, dự kiến đưa vào khai thác năm 2029. Với việc gói thầu 5196 tỷ đã chốt liên danh nhà thầu và hợp đồng 24 tháng đặt ra mốc thời gian rõ ràng, cấu trúc tiến độ tổng thể đang dần “lộ hình”. Nếu các gói XL01, XL02, XL03 duy trì nhịp thi công như cam kết, cao tốc Vinh Thanh Thủy có cơ hội trở thành ví dụ điển hình cho cách một dự án giao thông Việt Nam chuyển từ nghị quyết, quy hoạch sang công trình cụ thể phục vụ đời sống.
Kết luận: lựa chọn nhà thầu là phép thử cho quản trị dự án
Nhìn từ góc độ tiến độ, việc hoàn tất lựa chọn nhà thầu cho gói XL03 cho thấy cao tốc Vinh Thanh Thủy đã qua giai đoạn chờ đợi phê duyệt, bước sang giai đoạn phân chia trách nhiệm và triển khai trên công trường. Liên danh 10 doanh nghiệp, sự hiện diện của Cienco4 và các nhà thầu từng chinh chiến nhiều dự án giao thông Việt Nam lớn là cơ sở để kỳ vọng vào năng lực thi công. Tuy nhiên, thành công không nằm ở số lượng tên tuổi mà ở cách điều phối: rõ ràng phạm vi công việc, chia sẻ tiến độ, giám sát chất lượng và kỷ luật hợp đồng. Gói thầu 5196 tỷ với mức tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng cho ngân sách là tín hiệu tài chính tích cực, nhưng người dân cần hơn một con số là tuyến đường vận hành ổn định, an toàn. Từ nay đến 2029, cao tốc Vinh Thanh Thủy sẽ là phép thử cho khả năng quản trị liên danh và tổ chức thi công của chủ đầu tư. Nếu vượt qua, dự án sẽ không chỉ rút ngắn đường tới Lào, mà còn rút ngắn khoảng cách giữa kỳ vọng về hạ tầng hiện đại và trải nghiệm di chuyển hàng ngày của người dân Nghệ An.
