Thị trường lao động Mỹ hụt hơi và tác động tức thì lên kỳ vọng lãi suất
Fed tăng lãi suất tháng 10 là câu hỏi đang được thị trường tài chính xoay quanh sau khi dữ liệu việc làm Mỹ đột ngột suy yếu, trong bối cảnh nền kinh tế chỉ tạo thêm 29.000 việc làm mới thay vì mức gần 90.000 như giới phân tích kỳ vọng, khiến câu chuyện quyết định lãi suất Fed chuyển từ khả năng thắt chặt sang tâm lý chờ đợi và cân nhắc lại sức chịu đựng của thị trường lao động Mỹ và áp lực lạm phát hiện hữu. Báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 9 đã làm thay đổi cách thị trường nhìn về cuộc họp chính sách cuối tháng 10 của Fed, khi ba tín hiệu cùng xuất hiện: tuyển dụng chậm lại, thất nghiệp tăng từ 4,1% lên 4,2% và tiền lương hạ nhiệt rõ rệt. Kể từ đây, câu chuyện không còn là liệu Fed có tiếp tục tăng, mà là Fed dám bỏ qua tháng 10 nhưng vẫn giữ quyền tăng mạnh tay vào tháng 12.
Chỉ 29.000 việc làm mới: cú sốc khiến thị trường quay đầu về kịch bản dừng tay
Con số 29.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 9 không chỉ thấp hơn kỳ vọng, mà còn đi kèm điều chỉnh giảm của hai tháng trước với tổng mức âm 60.000 việc làm. Đây là bức tranh cho thấy thị trường lao động Mỹ đang rơi vào trạng thái “tuyển ít, sa thải ít” kéo dài, đúng như nhận định của Olu Sonola khi cho rằng các yếu tố này “khiến Fed có rất ít lý do để tiếp tục cân nhắc khả năng tăng lãi suất trong tháng 10”. Điều đáng nói là phản ứng trên thị trường lãi suất diễn ra gần như tức thì: xác suất Fed tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào cuối tháng 10 rơi từ khoảng 64% xuống chỉ còn gần 23%, trong khi xác suất giữ nguyên lãi suất bật lên mạnh từ 29% lên tới 82% theo công cụ FedWatch. Các chỉ số chứng khoán chủ chốt đồng loạt tăng, cho thấy nhà đầu tư xem dữ liệu việc làm yếu là “tin tốt” cho triển vọng tạm dừng thắt chặt.
Lạm phát chưa hạ nhiệt: lý do khiến kịch bản tăng lãi suất tháng 12 vẫn ám ảnh
Việc thị trường lao động Mỹ đang hạ nhiệt không đồng nghĩa Fed đã thắng trong cuộc chiến lạm phát. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân tháng 8 tăng 3,4% so với cùng kỳ, thấp hơn dự báo nhưng vẫn cao đáng kể so với mục tiêu 2% mà Fed đặt ra. Thêm vào đó, lợi suất trái phiếu Chính phủ ở mức cao, trong khi giá năng lượng tiếp tục neo cao, giữ nguyên áp lực chi phí đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, Fed khó có thể phát tín hiệu nới lỏng, dù khả năng Fed tăng lãi suất tháng 10 đã suy yếu mạnh. Các quan chức như Chủ tịch Fed New York John Williams nhấn mạnh ngân hàng trung ương “không cần vội thay đổi chính sách, song vẫn có thể cần thêm một lần tăng lãi suất vào cuối năm nếu kinh tế diễn biến như dự kiến”. Nói cách khác, tháng 10 có thể là bước nhượng bộ chiến thuật, chứ không phải sự đầu hàng trước lạm phát.
Từ tháng 10 tới tháng 12: Fed chơi bài chờ dữ liệu và hiệu ứng thị trường
Giới phân tích ngày càng nghiêng về kịch bản Fed bỏ qua quyết định tăng lãi suất trong tháng 10 nhưng vẫn để ngỏ khả năng tăng trong tháng 12 nếu chuỗi dữ liệu tiếp theo không cải thiện rõ rệt. Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack cho rằng mức tăng 29.000 việc làm phù hợp xu hướng, khi trung bình 12 tháng qua kinh tế Mỹ tạo khoảng 41.000 việc làm mỗi tháng, gần với mức bà ước tính để giữ thị trường lao động ổn định. Điều đó mở đường cho Fed “câu giờ” thêm vài tháng để chờ thêm tín hiệu từ lạm phát và tăng trưởng. Biên bản cuộc họp tháng 9 sẽ được công bố vào thứ Tư tuần này, giúp thị trường đọc được mức độ đồng thuận nội bộ về các bước đi tiếp theo. Trong khi đó, báo cáo chỉ số giá tiêu dùng công bố ngay trước cuộc họp cuối tháng 10 vẫn có thể đảo chiều cán cân, nếu lạm phát bất ngờ nóng trở lại.
Quan điểm: Fed nên tạm dừng, nhưng không được gửi tín hiệu chiến thắng
Nhìn vào dữ liệu việc làm Mỹ và phản ứng thị trường, việc Fed tăng lãi suất tháng 10 dường như không còn là lựa chọn hợp lý. Tuyển dụng yếu, thất nghiệp nhích lên, tiền lương hạ nhiệt và kỳ vọng lãi suất đã điều chỉnh đủ sâu cho thấy thêm một cú thắt chặt ngay lập tức có nguy cơ phá vỡ trạng thái “tuyển ít, sa thải ít” vốn đang giúp kinh tế Mỹ tránh cú sốc suy thoái. Tuy nhiên, Fed không nên tận dụng khoảng dừng này để phát đi tín hiệu chiến thắng lạm phát. Với lạm phát còn cách xa mục tiêu 2% và rủi ro năng lượng, Fed phải giữ lựa chọn tăng lãi suất tháng 12 trên bàn, đồng thời nhấn mạnh tính phụ thuộc vào dữ liệu. Thị trường cần hiểu rằng cuộc họp tháng 10 chỉ là tạm nghỉ, không phải dấu chấm hết cho chu kỳ thắt chặt, và mọi quyết định lãi suất Fed tiếp theo sẽ được định hình bởi những báo cáo kinh tế sắp tới chứ không phải tâm lý lạc quan của chứng khoán hôm nay.
