Rõ vai trò để phối hợp đúng trách nhiệm
Ban đại diện cha mẹ học sinh là tổ chức kết nối phụ huynh với nhà trường, tập hợp ý kiến của gia đình và phối hợp chăm lo cho học sinh trong phạm vi được quy định. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT làm rõ hơn vai trò và trách nhiệm của ban, tạo nền tảng để phối hợp gia đình nhà trường có mục tiêu và giới hạn cụ thể hơn. Đây là thay đổi cần thiết: khi ranh giới trách nhiệm mờ nhạt, ban đại diện dễ bị kéo khỏi vai trò kết nối để gánh thay việc quản lý, chuyên môn hoặc tài chính vốn thuộc nhà trường. Thông tư 81 thay thế quy định ban hành năm 2011, sau thời gian áp dụng đã xuất hiện nơi hoạt động của ban bị biến tướng, thậm chí trở thành kênh vận động những khoản thu không phù hợp. Quy định mới vì thế không nhằm hạn chế phụ huynh tham gia, mà hướng sự tham gia ấy vào đúng vai trò, đúng quy định và lợi ích của người học.
Tự nguyện phải được thể hiện trong cách làm
Nguyên tắc tự nguyện không thể chỉ nằm trong lời tuyên bố; cách đề xuất, thống nhất và công khai các khoản hỗ trợ cũng phải bảo đảm phụ huynh có quyền lựa chọn mà không chịu áp lực. Việc đưa ra mức đóng góp tại cuộc họp, công khai danh sách người đã đóng hoặc liên tục nhắc nhở trên nhóm trò chuyện có thể khiến khoản thu mang tính bắt buộc trên thực tế. Thông tư 81 đặt hoạt động của Ban đại diện cha mẹ trên nền tảng dân chủ, công khai, minh bạch, thiết thực và đúng pháp luật. Nhà trường Tran Van On yêu cầu không lập danh sách gia đình đã hoặc chưa đóng góp, không nêu tên hay so sánh mức đóng giữa các gia đình, lớp học và không dùng học sinh để nhắc phụ huynh. Đây là cách bảo vệ quyền lựa chọn của cha mẹ và phẩm giá của trẻ: học sinh không thể bị phân biệt đối xử vì gia đình không tham gia hỗ trợ.
Nhà trường và địa phương phải giám sát đến cùng
Trách nhiệm thực thi không thể đặt riêng lên vai Ban đại diện. Nhà trường phải hướng dẫn rõ phạm vi hoạt động, công khai trách nhiệm của từng bên và tự thực hiện các nhiệm vụ thuộc quản lý, tài chính, chuyên môn, tổ chức dạy học cũng như bảo đảm điều kiện vận hành. Phụ huynh không nên bị vận động đóng góp để thay thế những khoản chi thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục. Khi cha mẹ chủ động đề nghị hỗ trợ hiện vật hoặc sửa chữa, giáo viên cần báo cáo hiệu trưởng để được xem xét, hướng dẫn; ban đại diện và giáo viên không tự ý tổ chức thu tiền hay nhận hỗ trợ. Ở phường Chánh Hưng, chính quyền địa phương đã chỉ đạo phổ biến Thông tư 81 tới cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và các ban đại diện, đồng thời yêu cầu tăng kiểm tra, giám sát và kịp thời chấn chỉnh bất cập. Giám sát thường xuyên là điều kiện để bảo vệ quyền lợi học sinh, thay vì chờ đến khi phát sinh tranh cãi mới xử lý.
Chuẩn bị trước ngày áp dụng, đánh giá sau triển khai
Trường Tiểu học Trần Văn Ơn đã ban hành hướng dẫn phối hợp, hỗ trợ giữa nhà trường và phụ huynh vào ngày 1 tháng 10 năm 2026, gửi tới giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh và ban đại diện các lớp, đồng thời đăng công khai trên cổng thông tin điện tử. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT dự kiến có hiệu lực từ ngày 15 tháng 11 năm 2026; trước thời điểm đó, trường cho biết vẫn thực hiện theo quy định hiện hành và đang chuẩn bị để các bên thống nhất cách triển khai. Bước tiếp theo không chỉ là phổ biến văn bản, mà còn phải đánh giá hoạt động ở từng học kỳ hoặc năm học để nhận diện cách làm hiệu quả, vướng mắc và nội dung cần hướng dẫn thêm. Nếu nhà trường chủ động minh bạch, địa phương giám sát nghiêm túc và Ban đại diện tôn trọng quyền lựa chọn của từng gia đình, quy định mới có thể giúp phối hợp gia đình nhà trường thực chất hơn. Thước đo cuối cùng phải là môi trường công bằng và quyền lợi học sinh được bảo đảm.
