Từ tuyến hạn chế đến cao tốc 4 làn hoàn chỉnh: vì sao phải nâng cấp ngay bây giờ?
Cao tốc My An Cao Lanh là đoạn tuyến thuộc trục cao tốc Bắc – Nam phía Tây, hiện đang được đầu tư giai đoạn 1 với quy mô 4 làn hạn chế và nay được đề xuất mở rộng thành cao tốc 4 làn hoàn chỉnh với làn dừng khẩn cấp, nhằm nâng cao an toàn giao thông và tăng năng lực kết nối vận tải vùng Đồng bằng sông Cửu Long với các trung tâm kinh tế phía Đông.
Trọng tâm của câu chuyện không phải là “có mở rộng hay không”, mà là mở rộng nhanh đến mức nào để tránh lặp lại kịch bản vừa xong đã quá tải. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đã trình Bộ Xây dựng báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh chủ trương đầu tư, chuyển từ phương án 4 làn, nền đường 17 m sang 4 làn hoàn chỉnh với nền đường khoảng 24,75 m. Việc này diễn ra khi giai đoạn 1 đã thi công đạt khoảng 32% giá trị hợp đồng, cho thấy nhà đầu tư chọn cách “đi trước một bước” thay vì chờ cao tốc kẹt xe mới tính chuyện mở rộng.
4 làn xe, làn dừng khẩn cấp và khoản đầu tư hơn 4.600 tỷ đồng: chi phí hay cơ hội?
Đề xuất mở rộng 4 làn xe trên cao tốc My An Cao Lanh không chỉ là nới mặt đường thêm vài mét, mà là nâng chuẩn kỹ thuật lên mức cao tốc hoàn chỉnh. Tuyến sẽ có hai làn dừng khẩn cấp liên tục dọc toàn tuyến, thay thế cấu hình 4 làn hạn chế trước đây, qua đó tăng đáng kể mức độ an toàn và khả năng xử lý sự cố trên đường. Cầu Nguyễn Văn Tiếp A cũng được đề xuất xây thêm nhịp song song, đưa mặt cầu lên quy mô 6 làn, bề rộng 35 m, đồng bộ với hệ thống nút giao, thoát nước, đường gom và thu phí không dừng.
Về tài chính, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận kiến nghị bổ sung khoảng 4.661 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước để hoàn tất tuyến với quy mô mới. "Tổng nhu cầu vốn bổ sung ước khoảng 4.661 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng khoảng 3.071 tỷ đồng và chi phí dự phòng khoảng 927 tỷ đồng". Nếu tính cả số vốn gần 6.120 tỷ đồng của giai đoạn 1, câu hỏi đặt ra là: nên chấp nhận tăng chi phí ngay bây giờ, hay chấp nhận nguy cơ đội vốn lớn hơn nhiều nếu phải nâng cấp khi tuyến đã khai thác và bị tắc nghẽn?
Tiến độ và bài toán vật liệu: nút thắt quyết định chất lượng kết nối
Về tiến độ, giai đoạn 1 của cao tốc My An Cao Lanh dài gần 27 km, tổng mức đầu tư khoảng 6.120 tỷ đồng, khởi công cuối năm 2024 và dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Với phần mở rộng, các bên liên quan dự kiến thi công từ quý I/2027 đến hết quý III/2028, hướng tới thông xe toàn tuyến trong năm 2028 nếu kế hoạch điều chỉnh được phê duyệt kịp thời. Nhà đầu tư chủ động đề nghị tổ chức khảo sát, lập thiết kế và xử lý thủ tục điều chỉnh song song với thi công giai đoạn 1 để không làm chậm tiến độ chung.
Nhưng tiến độ sẽ phụ thuộc nhiều vào bài toán vật liệu. Kế hoạch mở rộng nền đường lên 4 làn hoàn chỉnh cần khoảng 1,77 triệu m³ cát đắp nền. Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận vì thế đã đề nghị UBND tỉnh Đồng Tháp rà soát khả năng cung ứng nguồn cát này và tổng hợp nhu cầu các tuyến đường gom, đường kết nối địa phương chạy dọc theo cao tốc. Điểm sáng là mặt bằng tuyến đã được giải phóng cho quy mô 6 làn, nên hầu như không phát sinh giải phóng mặt bằng mới trong giai đoạn mở rộng. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời giảm xung đột với người dân hai bên tuyến.
Cú hích kết nối vùng: cao tốc My An - Cao Lanh trong mạng lưới ĐBSCL
Nếu chỉ nhìn vào một đoạn đường 26–27 km trong phạm vi Đồng Tháp, rất dễ đánh giá thấp ý nghĩa của việc mở rộng 4 làn xe. Thực tế, đây là mắt xích trên trục cao tốc Bắc – Nam phía Tây, kết nối trực tiếp với các tuyến Cao Lãnh – Lộ Tẻ, Lộ Tẻ – Rạch Sỏi, An Hữu – Cao Lãnh và tuyến Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng. Khi được nâng lên quy mô 4 làn hoàn chỉnh, cao tốc My An Cao Lanh trở thành “cầu nối hiệu quả” giữa các trung tâm logistics và vùng nguyên liệu nông sản của Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo định hướng đầu tư, việc hoàn thiện tuyến 4 làn nhằm góp phần hoàn chỉnh dần trục cao tốc phía Tây, tăng năng lực vận tải và tăng cường kết nối ĐBSCL với TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ. "Khi hoàn thành, tuyến cao tốc được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể khả năng kết nối giữa Đồng bằng sông Cửu Long với TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác các tuyến Cao Lãnh – Lộ Tẻ, Lộ Tẻ – Rạch Sỏi, An Hữu – Cao Lãnh và Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng". Điều đó đồng nghĩa hàng hóa nông thủy sản đi cảng, đi khu công nghiệp nhanh hơn, chi phí vận chuyển thấp hơn, và doanh nghiệp có thêm lý do mở rộng đầu tư vào khu vực.
Kết luận: chọn tầm nhìn dài hạn cho hạ tầng ĐBSCL
Nhìn tổng thể, đề xuất bổ sung khoảng 4.600 tỷ đồng đầu tư để mở rộng cao tốc My An Cao Lanh lên 4 làn hoàn chỉnh là quyết định theo hướng “làm một lần cho xong” thay vì chắp vá. Trong bối cảnh khối lượng vận tải và nhu cầu đi lại ở ĐBSCL tăng nhanh, việc chần chừ thu hẹp quy mô chỉ tạo thêm nút thắt cổ chai ngay trên trục xương sống giao thông phía Tây.
Đương nhiên, dự án vẫn phải chứng minh khả năng bảo đảm nguồn vật liệu, kiểm soát chi phí và bám sát mốc tiến độ thi công giai đoạn 1 để không phá vỡ kế hoạch khai thác toàn tuyến. Nhưng nếu quản lý tốt, cao tốc My An - Cao Lanh 4 làn không chỉ là một con đường mới, mà là thông điệp rõ ràng: Đồng bằng sông Cửu Long xứng đáng và cần được ưu tiên với hạ tầng giao thông tương xứng tiềm năng kinh tế của mình. Chọn tầm nhìn dài hạn hôm nay là cách ít tốn kém nhất để tránh trả giá đắt trong tương lai.
