Đồng Nai trên đường trở thành trung tâm cao tốc vùng Đông Nam Bộ
Đồng Nai đang bước vào giai đoạn bứt phá hạ tầng với ba tuyến cao tốc trọng điểm và các trục kết nối như đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Cát Lái, đường Vành đai 3, khi công tác giải phóng mặt bằng giao thông đã vượt ngưỡng 90%, tạo tiền đề hình thành mạng lưới cao tốc Đồng Nai gắn kết TPHCM với vùng phía Đông một cách liên tục, giảm tải các quốc lộ cũ, mở rộng không gian đô thị và công nghiệp ven sông Đồng Nai. Điểm đáng nói là đây không còn là câu chuyện quy hoạch trên giấy. Công trường sôi động, tỷ lệ bàn giao đất cao cho thấy quyết tâm biến Đồng Nai thành nút giao chiến lược. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đang có chuyển biến rõ rệt, giúp các dự án hạ tầng giao thông kết nối vùng tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng vốn kéo dài nhiều năm. Khi ba tuyến cao tốc trọng điểm đều đã hoàn thành bàn giao trên 90% diện tích đất phục vụ thi công, địa phương không chỉ chạy đua tiến độ, mà đang tái định hình bản đồ giao thông toàn vùng Đông Nam Bộ.
Đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh: trục 8 làn xe mở lối ra cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây
Nếu muốn hiểu cách Đồng Nai giải bài toán kết nối TPHCM vùng Đông, hãy nhìn vào đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh. Tuyến đường dài khoảng 15,5km, điểm đầu giao với Quốc lộ 51 tại phường Long Hưng và điểm cuối kết nối trực tiếp với cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây ở xã An Phước, với lộ giới 60m và quy mô 8 làn xe hoàn chỉnh. Đây là cú chuyển hướng từ phụ thuộc Quốc lộ 51 sang một trục đô thị – giao thông mới chạy dọc sông Đồng Nai, giảm tải cho tuyến quốc lộ vốn thường xuyên quá tải và mở không gian phát triển đô thị sinh thái ven sông. Việc chia dự án thành ba đoạn với mặt cắt lớn, hệ thống đường song hành, thoát nước, cây xanh và chiếu sáng đồng bộ cho thấy tư duy xây đường gắn với chỉnh trang đô thị chứ không chỉ giải quyết lưu thông. Theo ghi nhận tại hiện trường ngày 15.9, nhiều nhân sự và máy móc đang được huy động, thi công khẩn trương, phản ánh áp lực đưa tuyến kết nối này vào vận hành sớm để đồng bộ với việc mở rộng cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây.
Ba tuyến cao tốc Đồng Nai vượt 90% mặt bằng: bước ngoặt kết nối vùng
Điểm mạnh nhất của Đồng Nai hiện nay là sự đồng loạt trên mặt trận cao tốc. Công tác giải phóng mặt bằng 3 tuyến cao tốc trọng điểm qua địa bàn đã đạt trên 90%, trong đó có dự án hoàn thành bàn giao 95–98% diện tích. Cao tốc Dầu Giây – Tân Phú (giai đoạn 1) dài khoảng 60km, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100km/h, đã đạt hơn 95% tỷ lệ bàn giao mặt bằng – con số cho thấy địa phương đã đi qua phần khó nhất của một dự án PPP lớn. Hai tuyến còn lại cũng không kém: cao tốc TPHCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành đạt khoảng 98% diện tích bàn giao, còn dự án mở rộng đoạn cao tốc TPHCM – Long Thành thuộc tuyến TPHCM – Long Thành – Dầu Giây đã bàn giao 97% diện tích mặt bằng. Khi mặt bằng sạch được bàn giao với khối lượng lớn, các chủ đầu tư có thể tổ chức nhiều mũi thi công cùng lúc, biến các công trình giao thông động lực này thành cầu nối mới tăng cường kết nối vùng, thay vì là những dự án kéo dài trên bản vẽ. Về phía người dân và doanh nghiệp, kết quả này báo hiệu tương lai di chuyển nhanh hơn, chi phí logistics thấp hơn và cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn.
Cầu Cát Lái và Vành đai 3: hai mắt xích quyết định hướng kết nối TPHCM – vùng Đông
Câu chuyện kết nối TPHCM vùng Đông sẽ không trọn vẹn nếu thiếu cầu Cát Lái và đường Vành đai 3. Dự án cầu Cát Lái có tổng chiều dài hơn 11,6km (phần cầu khoảng 3km), quy mô 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ, điểm đầu tại phường Cát Lái (TPHCM) và điểm cuối giao với cao tốc Bến Lức – Long Thành ở xã Đại Phước, TP Đồng Nai. Đây là công trình chiến lược bắc qua sông Đồng Nai, được xem là “xương sống” kết nối không gian phát triển liên vùng Đông Nam Bộ và nằm trong tổng thể kết nối giữa sân bay Long Thành, TPHCM, tuyến T1, Quốc lộ 51 và đường 25C. Dự án dự kiến khởi công cuối tháng 9, thời gian xây dựng từ 2026 đến 2029 – một khung thời gian đủ dài nhưng nếu giữ được tiến độ, cầu Cát Lái sẽ thay thế hoàn toàn phà hiện hữu vốn là điểm nghẽn lưu thông. Song song, dự án thành phần 3 đường Vành đai 3 – TPHCM qua TP Đồng Nai dài khoảng 11,26km, điểm đầu kết nối với cao tốc Bến Lức – Long Thành, điểm cuối tại mố B cầu Nhơn Trạch, tổng mức đầu tư khoảng 2.584 tỉ đồng. Sau khi khởi công ngày 18.6.2023, đến cuối tháng 8.2026, sản lượng thi công các gói thầu xây lắp đã đạt khoảng 80% giá trị hợp đồng và mục tiêu là hoàn thành xây lắp vào cuối tháng 9 để đồng bộ với cao tốc Bến Lức – Long Thành, cũng dự kiến hoàn thành toàn tuyến trong tháng 9.2026. Đường Vành đai 3 qua Đồng Nai sẽ tạo trục giao thông mới giữa Nhơn Trạch với TPHCM, kết nối sân bay Long Thành và mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, logistics của khu vực Nhơn Trạch – Long Thành.
Từ giải phóng mặt bằng đến chất lượng sống của người dân vùng Đông
Điều người dân quan tâm không chỉ là con số phần trăm mặt bằng mà là cuộc sống sẽ thay đổi như thế nào. Các dự án như đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh không chỉ là trục giao thông kết nối Quốc lộ 51 với cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây, mà còn gắn với chỉnh trang đô thị ven sông Đồng Nai, tạo nền tảng cho các khu đô thị sinh thái, hiện đại phát triển thay thế những dãy nhà tạm bợ, giao thông lộn xộn. Cầu Cát Lái với chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng từ hơn 2.900 tỉ đồng lên hơn 4.400 tỉ đồng cho thấy chính quyền buộc phải đối mặt trực diện với bài toán an sinh khi thu hồi đất quy mô lớn. Ở góc độ kết nối TPHCM vùng Đông, Vành đai 3 cùng cao tốc Bến Lức – Long Thành và các dự án khác sẽ tạo mạng lưới liên vùng, giúp hàng hóa từ phía Tây Nam đi thẳng đến Nhơn Trạch, Long Thành và các đầu mối giao thông của Đồng Nai mà không phải len lỏi qua nội đô. Nhiều biển báo chỉ hướng đến sân bay Long Thành đã sẵn sàng lắp đặt, cho thấy mục tiêu phục vụ sân bay là trục ưu tiên chứ không phải mục tiêu phụ. Nếu Đồng Nai tiếp tục giữ nhịp thi công 3 ca, 4 kíp, xử lý song song phần mặt bằng và hạ tầng, thì ba tuyến cao tốc trọng điểm, cầu Cát Lái và Vành đai 3 sẽ không chỉ là công trình giao thông, mà là nền tảng để người dân vùng Đông sống, làm việc và di chuyển trong một không gian liên kết rộng mở hơn.
