Từ một trung tâm đến cấu trúc đô thị nhiều cực
Quy hoạch Đà Nẵng 2050 là định hướng tổ chức không gian thành phố theo mô hình tích hợp, đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp, thay cho cách phát triển dồn trọng tâm vào một khu vực đô thị duy nhất. Ngày 21/10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký quyết định phê duyệt quy hoạch chung đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Đây là lựa chọn có ý nghĩa vượt xa việc mở rộng địa giới: Đà Nẵng muốn phân bố động lực tăng trưởng trên một không gian rộng, từ miền núi phía Tây ra ven biển phía Đông và vùng biển, đảo. Khung tổ chức “3 vùng – 3 cực – 2 trục – 4 hành lang” tạo bộ xương cho mạng lưới đô thị và giao thông. Hướng đi này hợp lý trước sức ép dân số và nhu cầu dịch vụ tăng, nhưng chỉ thành công nếu các cực mới có việc làm, tiện ích và kết nối đủ sức hút cư dân.
Ba mươi đô thị cần tạo thành một mạng lưới thật sự
Đến năm 2050, thành phố dự kiến có khoảng 30 đô thị, gồm 23 đô thị hiện hữu và 7 đô thị mới; mục tiêu là phân bố chức năng phát triển rộng hơn thay vì tập trung chủ yếu ở trung tâm hiện hữu. Ba cực gồm khu vực phía Bắc với Đà Nẵng hiện hữu, Điện Bàn, Hội An và các khu đô thị lấn biển; cực liên kết Nam Hội An; cùng cực phía Nam gắn với Chu Lai, Tam Kỳ và Núi Thành. Các vai trò dự kiến trải từ dịch vụ, tài chính, du lịch, di sản và logistics ở phía Bắc đến đô thị mới, thương mại, công nghiệp, năng lượng và khoa học – công nghệ ở phía Nam. Quy mô dân số dự báo khoảng 5,5 triệu người vào năm 2040 và trên 6,5 triệu vào năm 2050; khách du lịch đạt 105–110 triệu lượt rồi 130–135 triệu lượt tương ứng. Con số ấy cho thấy đa cực không thể chỉ là chia địa bàn trên bản đồ: mỗi đô thị phải có chức năng rõ, kết nối thuận tiện và dịch vụ đủ dùng.
Mở ra biển, nhưng không thể xem biển là quỹ đất vô hạn
Phát triển không gian biển là một phần nổi bật của chiến lược mở rộng, với nghiên cứu lấn biển tại bốn khu vực để bổ sung không gian phát triển và hình thành cực tăng trưởng mới. Các phương án được nêu gồm khoảng 450 ha ở khu vực cảng Liên Chiểu, khoảng 1.500 ha tại vịnh Đà Nẵng, khoảng 100 ha phía Nam Sơn Trà và những khu vực tiềm năng phía Nam thành phố. Cần nhấn mạnh: đây là diện tích đang được nghiên cứu trong quy hoạch, không có nghĩa toàn bộ đã được quyết định đầu tư hay đã tiến hành lấn biển. Đây là điểm cần sự thận trọng cao nhất. Không gian mới có thể giúp giảm áp lực lên lõi đô thị, nhưng thành phố biển sinh thái sẽ mất ý nghĩa nếu mở rộng làm suy yếu chính hệ sinh thái biển mà nó dựa vào. Vì vậy, tính khả thi phải được cân bằng với bảo vệ môi trường, khả năng chống chịu khí hậu và lợi ích lâu dài của cộng đồng.
Tầm nhìn toàn cầu phải bắt đầu từ chất lượng sống
Quy hoạch đặt các mốc ngắn hạn đến năm 2040, dài hạn đến năm 2050 và tầm nhìn đến năm 2075. Đến năm 2075, Đà Nẵng hướng tới thành phố biển sinh thái, hiện đại, thông minh, kết nối toàn cầu, giàu bản sắc và từng bước đáp ứng tiêu chí đô thị đặc biệt. Định vị này gắn với tham vọng trở thành trung tâm khu vực về logistics, kinh tế biển, đổi mới sáng tạo, tài chính, du lịch – di sản và các dịch vụ chất lượng cao, đồng thời theo đuổi tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu. Với người dân, thước đo gần nhất không phải khẩu hiệu quốc tế mà là đi lại, nhà ở, nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải và dịch vụ công có theo kịp dân số hay không. Quy hoạch định hướng đường sắt đô thị trên các hành lang có nhu cầu cao để tăng vận tải công cộng và giảm áp lực giao thông cá nhân. Tiến độ từng dự án vẫn phụ thuộc vào quy hoạch chi tiết, chuẩn bị đầu tư và bố trí nguồn lực. Đó là khoảng cách giữa tầm nhìn và đời sống mà thành phố phải lấp đầy.
