Từ 8 năm thua lỗ đến cú lội ngược dòng nhờ đa dạng hoá dầu thô
Chiến lược đa dạng hoá dầu thô tại nhà máy Nghi Sơn là việc chuyển từ phụ thuộc vào một nguồn dầu thô chính sang sử dụng danh mục nhiều loại dầu khác nhau, kết hợp nguồn truyền thống Kuwait với các loại dầu thay thế, để tăng linh hoạt vận hành, giảm rủi ro gián đoạn nguyên liệu và củng cố khả năng bảo đảm cung cấp xăng dầu cho thị trường trong nước. Điều đáng bàn là cách đa dạng hoá đã trực tiếp thay đổi vận mệnh tài chính của nhà máy. Sau 8 năm vận hành thương mại nhưng liên tục ghi nhận kết quả âm, năm nay Nghi Sơn lần đầu báo lãi sau thuế dương kể từ khi đi vào hoạt động. Con số gần 14.000 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong 8 tháng cho thấy đây không phải thành tích tình cờ, mà là kết quả của một lựa chọn chiến lược được tính toán kỹ lưỡng. Điểm chung của các nhà máy lọc dầu sống sót giữa biến động địa chính trị là khả năng thích ứng nhanh với nguồn nguyên liệu. Nghi Sơn từng bị xem là rủi ro hệ thống vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào dầu Kuwait; việc chủ động tự thiết kế lại mô hình thu mua là tín hiệu cho thấy tư duy quản trị đã thoát khỏi trạng thái "an phận" với một hợp đồng dài hạn và chấp nhận áp lực tối ưu.
Đa dạng hoá dầu thô: từ lô Das Blend đến danh mục 10 loại dầu
Bước ngoặt kỹ thuật của nhà máy Nghi Sơn nằm ở việc chế biến thành công lô dầu thô Das Blend – nguồn ngoài Kuwait – vào tháng 1, với quy mô khoảng 1 triệu thùng. Thành công này không chỉ là một thử nghiệm công nghệ, mà là bản tuyên ngôn rằng nhà máy có thể thoát khỏi "chiếc áo" phụ thuộc nguồn cung duy nhất. Từ đó tới nay, Nghi Sơn đã mở rộng khả năng tiếp nhận và chế biến lên khoảng 10 loại dầu thô khác nhau. Đây là mức đa dạng hoá đủ để giảm đáng kể nguy cơ gián đoạn trong trường hợp tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz gặp trục trặc – một rủi ro từng được lãnh đạo nhà máy coi là cấp thiết phải xử lý. Kuwait vẫn là đối tác chiến lược và là nhà cung cấp dầu thô quan trọng nhất của nhà máy. Nhưng thay vì "đặt cược" toàn bộ vào một hợp đồng dài hạn, Nghi Sơn chọn cách kết hợp nguồn truyền thống với các nguồn thay thế phù hợp. Cách tiếp cận linh hoạt này thể hiện tư duy quản trị mới: bảo vệ xương sống cung cấp xăng dầu bằng việc phân tán rủi ro, không phải bằng niềm tin vào sự ổn định vĩnh viễn của một đối tác.
Khôi phục nhập khẩu Kuwait sau 5 tháng gián đoạn: linh hoạt chứ không quay lại phụ thuộc
Sau giai đoạn gián đoạn nguồn dầu Kuwait đầu năm, nhà máy Nghi Sơn đã nối lại nhập khẩu từ tháng 9 và lập kế hoạch cho các lô hàng tiếp theo trong những tháng tới. Bề ngoài, điều này có thể bị hiểu là quay về quỹ đạo cũ, nhưng thực tế đây là bước ghép thêm một trụ cột vào cấu trúc nguồn cung đã được đa dạng hoá. Điều quan trọng là Kuwait được đặt lại đúng vị trí: nhà cung cấp chiến lược lâu dài, nhưng không còn là duy nhất. Sau khi chứng minh được khả năng chế biến nhiều loại dầu khác nhau, Nghi Sơn giờ đây có thế chủ động đàm phán, thay vì bị khóa chặt trong một phương án. Một câu nói thể hiện rõ sự chuyển dịch này là: "Sau giai đoạn gián đoạn đầu năm, NSRP đã nối lại nhập khẩu dầu thô Kuwait từ tháng 9 và các lô hàng tiếp theo đã được lên kế hoạch trong những tháng tới". Đây là ngôn ngữ của một bên mua đã kiểm soát rủi ro, chứ không phải của bên phụ thuộc đang chờ một phao cứu trợ.
Vận hành 125% công suất: đa dạng hoá gắn với an ninh năng lượng
Nhà máy Nghi Sơn hiện vận hành ở mức 125% công suất thiết kế – mức hiếm thấy với một cơ sở lọc dầu lớn ở giai đoạn chưa lâu sau khi vận hành thương mại. Trong 9 tháng, nhà máy đã chế biến khoảng 8,38 triệu tấn dầu thô và cung ứng 6,54 triệu tấn sản phẩm xăng dầu cho thị trường. Quý IV dự kiến bổ sung thêm khoảng 2,69 triệu tấn, đưa tổng sản lượng cả năm lên trên 9,2 triệu tấn. Đây không chỉ là câu chuyện về hiệu suất, mà là về an ninh năng lượng. Với việc đáp ứng khoảng 35-40% nhu cầu xăng dầu trong nước, Nghi Sơn đang giữ vai trò trụ cột trong hệ thống cung cấp xăng dầu. Lãnh đạo nhà máy khẳng định: "Kết quả này giúp chúng tôi tiếp tục đáp ứng khoảng 35-40% nhu cầu xăng dầu trong nước, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia". Vận hành trên 120% công suất trước kỳ bảo dưỡng tổng thể lần hai vào tháng 8 năm sau không phải là phô diễn năng lực, mà là lựa chọn có tính toán: tranh thủ giai đoạn máy móc ổn định, cùng nguồn dầu đã chốt, để tối đa hóa đóng góp cho an ninh năng lượng trước khi bước vào kỳ đại tu dài ngày.
Chốt nguồn dầu trước 2 tháng: dấu hiệu trưởng thành vận hành và niềm tin thị trường
Một trong những chỉ dấu cho thấy nhà máy Nghi Sơn đã bước sang giai đoạn vận hành trưởng thành là cách xây dựng kế hoạch nguồn dầu. Trong 4 tháng cuối năm, kế hoạch dầu thô được chốt trước khoảng 2 tháng; nguồn cho tháng 10 và 11 đã được đảm bảo, còn tháng 12 đang được chuẩn bị. Đây là mức độ chủ động hiếm thấy so với giai đoạn nhà máy còn loay hoay giữa thiếu nguyên liệu và nguy cơ dừng hoạt động. Việc chốt sớm nguồn dầu thô tạo biên an toàn cho thị trường xăng dầu trong nước, nhất là giai đoạn cuối năm thường căng thẳng về nhu cầu. Khi một nhà máy chiếm 35-40% sản lượng xăng dầu toàn thị trường khẳng định có nguồn nguyên liệu ổn định tới tận tháng 11, tín hiệu đó giúp giảm đáng kể tâm lý lo ngại thiếu hàng trong hệ thống phân phối. Tương lai, nhà máy đặt mục tiêu duy trì công suất cao trước kỳ bảo dưỡng tổng thể vào ngày 10.8 năm sau, kéo dài khoảng 45-50 ngày. Cách chuẩn bị nguyên liệu và vận hành hiện nay cho thấy Nghi Sơn không còn là "điểm yếu" trong chuỗi cung cấp xăng dầu, mà đang dần trở thành một trụ cột vận hành theo chuẩn doanh nghiệp năng lượng hiện đại.
