Đường bộ sẽ gánh kết nối trong giai đoạn đầu
Kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành trong giai đoạn đầu là hệ thống di chuyển chủ yếu bằng đường bộ, gồm các tuyến cao tốc, đường vành đai và phương tiện công cộng, khi đường sắt chưa vận hành. Đây là điểm hành khách cần tính trước khi lên kế hoạch đi sân bay Long Thành: thời gian đến nhà ga sẽ phụ thuộc nhiều vào tình trạng giao thông và cách tổ chức xe đưa đón.
Ngày 27/10, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết đang nghiên cứu phương án kết nối TP.HCM với sân bay, hướng tới khai thác thương mại dự kiến từ tháng 12/2026. Sự cấp thiết không nằm riêng ở việc mở thêm đường, mà ở khả năng đưa hành khách đến sân bay đúng giờ. Khi chưa có tuyến đường sắt kết nối, ùn tắc trên các trục đường bộ có thể biến chuyến đi thành một phần khó lường của hành trình bay.
ACV dự kiến sân bay khai thác khoảng 366 chuyến mỗi tuần trong giai đoạn đầu, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Quy mô này khiến việc tổ chức vận tải mặt đất không thể xem là phần việc phụ: xe buýt và xe trung chuyển cần chạy theo lịch bay, thay vì để từng hành khách tự xoay xở trên các tuyến đường vốn có nguy cơ quá tải.
Xe buýt và xe trung chuyển cần thành lựa chọn thực tế
Các phương án đang được nghiên cứu gồm xe buýt, xe khách và xe trung chuyển với lịch trình, tần suất ổn định, phù hợp giờ bay. Một hướng đáng chú ý là tổ chức tuyến đi thẳng giữa sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành qua hệ thống cao tốc hiện hữu. Nếu được triển khai đồng bộ, xe buýt Long Thành có thể giúp hành khách, nhất là người không có phương tiện riêng, chủ động hơn thay vì phải tự ghép nhiều chặng.
Với hành khách nối chuyến giữa Tân Sơn Nhất và Long Thành, ACV dự kiến phối hợp tổ chức xe trung chuyển chạy thẳng, có tần suất linh hoạt theo lịch bay, nhất là vào giờ cao điểm. Thành phố trước đó cũng phối hợp nghiên cứu 13 tuyến buýt kết nối trực tiếp sân bay, định hướng theo mô hình buýt sân bay chất lượng cao. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng số tuyến trên giấy chỉ có ý nghĩa khi điểm đón, giờ chạy và năng lực phục vụ thực tế được công bố rõ.
Vận tải công cộng cũng cần phục vụ cả ngày lẫn đêm, bởi lịch bay không khép lại theo giờ hành chính. Nếu tần suất xe không khớp giờ khởi hành và giờ hạ cánh, hành khách vẫn sẽ phải dựa vào xe cá nhân hoặc dịch vụ riêng, làm giảm hiệu quả của phương án công cộng.
Ưu tiên xe buýt là giải pháp thiết thực, nhưng chưa đủ
ACV đề xuất nghiên cứu làn ưu tiên cho xe buýt sân bay và phương tiện trung chuyển tại các trục chính, nút giao quan trọng, đặc biệt trên hướng kết nối TP.HCM. Đây là đề xuất đúng trọng tâm: một chuyến buýt có lịch chạy cố định chỉ hữu ích nếu không bị cuốn vào cùng dòng xe ùn tắc. Ưu tiên lưu thông có thể giúp hành trình ổn định hơn, giảm rủi ro lỡ chuyến và khiến vận tải công cộng trở thành lựa chọn đáng tin.
Các hướng tiếp cận được tính đến gồm cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, cầu Nhơn Trạch và Vành đai 3, Quốc lộ 25C, cùng hướng qua cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu. Mạng lưới này mở ra nhiều lựa chọn, nhưng không tự động bảo đảm đi lại thông suốt. Tổ chức phân luồng, điều tiết từ xa và bố trí phương tiện trước nhà ga phải ăn khớp; nếu không, nút nghẽn chỉ chuyển từ cao tốc vào khu vực đón trả khách.
Vì thế, ưu tiên xe buýt nên được nhìn như một cam kết vận hành cần kiểm chứng, không chỉ là ý tưởng hạ tầng. Hành khách cần thông tin rõ về tuyến, điểm đón, tần suất và thời gian dự kiến để lựa chọn phương tiện và dự phòng thời gian hợp lý.
Đường sắt vẫn là lời giải dài hạn
Trong giai đoạn đầu, việc thiếu đường sắt Long Thành khiến khả năng tiếp cận sân bay phụ thuộc chủ yếu vào đường bộ. Đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành được ACV kiến nghị sớm triển khai cùng các loại hình giao thông công cộng hiện đại khác để giảm áp lực lên mạng lưới đường bộ. Nhưng trước khi những kết nối khối lượng lớn này thành hiện thực, chất lượng xe buýt và trung chuyển sẽ quyết định trải nghiệm đi lại hằng ngày.
Công trình thiết yếu phục vụ khai thác sân bay đạt khoảng 86% khối lượng vào giữa tháng 10/2026; trong 16 gói thầu chính, 4 gói đã hoàn thành và 12 gói còn lại hướng tới hoàn tất trong tháng 12/2026. Tiến độ sân bay vì thế càng làm nổi bật yêu cầu hoàn thiện phương án giao thông song song. Cách tổ chức trước nhà ga theo mô hình một chiều, phân tầng và tách luồng khách đi với khách đến cũng là phần cần được vận hành trơn tru.
Kết luận thực tế là hành khách sẽ đi Long Thành bằng đường bộ trước, với xe buýt và xe trung chuyển là những lựa chọn công cộng được nghiên cứu. Muốn việc đi sân bay Long Thành bớt phụ thuộc vào may rủi giao thông, ưu tiên xe buýt phải đi cùng lịch chạy phù hợp, trung chuyển đúng giờ và điều tiết hiệu quả. Đường sắt là hướng giải quyết lâu dài; trong lúc chờ đợi, tổ chức đường bộ mới là phép thử đầu tiên của khả năng kết nối TP.HCM.
