Từ Bà Rịa – Vũng Tàu đến không gian kinh tế biển mới của TP.HCM
Chiến lược phát triển kinh tế biển của TP.HCM là cách thành phố dùng các dự án năng lượng, giao thông ven biển, cảng biển và đô thị – du lịch để tái cấu trúc toàn bộ không gian vùng Bà Rịa – Vũng Tàu thành một cửa ngõ biển tích hợp, vừa cung cấp điện, vừa đón tàu hàng, tàu khách và mở rộng quỹ đất đô thị – dịch vụ gắn với biển. Sau sáp nhập, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ không còn được nhìn như một không gian tách biệt mà đang trở thành cửa ngõ hướng biển quan trọng của TP.HCM. Ngày 22/8, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cùng đoàn công tác đã khảo sát một loạt dự án năng lượng, đô thị, cảng biển, du lịch và giao thông tại khu vực này. Việc các dự án được xem xét cùng lúc cho thấy thành phố không muốn "làm mỗi nơi một chút", mà đang chủ ý thiết kế một bức tranh kinh tế biển tổng thể. Sức bật của không gian này sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp quy hoạch năng lượng, đô thị, giao thông, cảng biển gắn với bảo vệ môi trường.
Nhà máy LNG Long Sơn: nền tảng năng lượng cho không gian biển
Nếu phải chọn một "trạm phát lực" cho chiến lược kinh tế biển TP.HCM, nhà máy LNG Long Sơn chính là hạt nhân năng lượng. Dự án nhà máy điện LNG Long Sơn tại xã Long Sơn có tổng vốn đầu tư khoảng 39.867,4 tỷ đồng, công suất thiết kế khoảng 1.500MW trên diện tích khoảng 42,56ha. Dự án thuộc danh mục nguồn điện quan trọng quốc gia theo Quy hoạch điện VIII và được kỳ vọng bảo đảm nguồn điện cho giai đoạn 2026-2031. Ở góc nhìn chiến lược, đây không chỉ là thêm một nhà máy điện, mà là cam kết cung cấp điện ổn định cho toàn bộ chuỗi đô thị, cảng biển, dịch vụ ven biển đang được hoạch định. Tuy nhiên, khoảng cách từ quy hoạch đến khi dòng điện vào hệ thống vẫn phụ thuộc vào việc điều chỉnh quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng kho cảng nhập LNG và đấu nối lưới điện được xử lý đồng bộ. Nếu các khâu này chậm, lợi thế năng lượng có thể không bắt kịp tốc độ phát triển của không gian kinh tế biển.
Đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu: hạ tầng được tính bằng thế kỷ
Dự án đường vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu là bước đi táo bạo nhất về hạ tầng giao thông ven biển trong chiến lược này. Sở Xây dựng TP.HCM đã gửi văn bản kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi dự án theo phương thức đối tác công tư, hợp đồng BT. Tuyến có chiều dài hơn 14km, gồm gần 1,9km đường dẫn, 8km đường vượt biển, 295m đường kết nối từ cầu vào hầm và 3,85km hầm vượt biển, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 93.000 tỷ đồng. Điều đáng chú ý là công trình được thiết kế với tuổi thọ trên 100 năm. Vì vậy, nhà chức trách hàng hải yêu cầu quy hoạch tàu, luồng hàng hải và cảng biển phải được nghiên cứu với cùng tầm nhìn 100 năm. Tuyến cắt qua vịnh Gành Rái và luồng ra vào cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, nên phương án phải ưu tiên phát triển hàng hải, đảm bảo cỡ tàu tương lai, cao độ đáy luồng, các thông số an toàn, từ khoảng cách đáy luồng đến đỉnh lớp đá bảo vệ hầm, đến tác động bồi xói. Đây là kiểu hạ tầng định hình cấu trúc kinh tế biển lâu dài chứ không đơn thuần là một cây cầu nối hai bờ.
Hạ tầng ven biển, cảng khách quốc tế và bài toán kết nối
Để không gian kinh tế biển vận hành như một hệ sinh thái, TP.HCM phải giải quyết lớp hạ tầng giao thông ven biển và cảng biển dành cho khách du lịch. Đường ven biển ĐT 994 – dài khoảng 76,86km, quy mô 6-8 làn xe – đã có khối lượng thi công rõ nét nhất, nối Long Sơn với Bình Châu và đi qua các điểm Vũng Tàu, Long Hải, Phước Hải, Hồ Tràm, Xuyên Mộc. Cùng lúc, thành phố nghiên cứu Bến cảng khách quốc tế Vũng Tàu với quy mô khoảng 73,24ha, bến cảng dài khoảng 420m, đón tàu khách đến 225.000GT, bố trí khoảng 280 du thuyền, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 3.147 tỷ đồng. Nếu triển khai, đây sẽ là một cửa ngõ đưa dòng khách quốc tế đến vùng biển TP.HCM. Nhưng hiệu quả không được quyết định chỉ bởi cầu cảng lớn, mà bởi mạng lưới giao thông phía sau, sản phẩm du lịch đủ hấp dẫn và chuỗi dịch vụ có khả năng giữ chân, gia tăng mức chi tiêu của du khách. Nói cách khác, hạ tầng ven biển phải được quy hoạch như "xương sống" kết nối năng lượng, đô thị và du lịch, không chỉ là những tuyến đường đẹp để ngắm biển.
Lấn biển Mũi Nghinh Phong: không gian kinh tế biển mới và rủi ro phát triển nóng
Lớp cuối cùng trong chiến lược là mở rộng trực tiếp không gian kinh tế biển thông qua các dự án lấn biển. Tại Mũi Nghinh Phong, một doanh nghiệp đã đề xuất tổ hợp thương mại dịch vụ rộng hơn 300ha lấn ra biển, ôm trọn khu vực Hòn Bà, Mũi Nghinh Phong, không gian biển Bãi Dứa và kéo dài đến cảng Cầu Đá. Dự án hướng đến không gian dịch vụ, du lịch, vui chơi, giải trí quy mô lớn, đồng thời đề nghị dời dự án cảng khách quốc tế vào bên trong phạm vi tổ hợp mới. Về logic kinh tế biển, đây là cách kéo giá trị dịch vụ, thương mại lại gần hạ tầng cảng, tạo "mặt tiền" đô thị trực tiếp ra biển. Nhưng Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh khu vực Vũng Tàu và Mũi Nghinh Phong có vị trí đặc biệt, cảnh quan đẹp và thu hút đông du khách, nên cần tính toán hạ tầng giao thông phù hợp, kết nối thông suốt để không ảnh hưởng đời sống người dân. Lấn biển có thể tạo giá trị kinh tế lớn, nhưng nếu không kiểm soát quy hoạch, hạ tầng và môi trường, không gian kinh tế biển mới sẽ đối mặt nguy cơ phát triển nóng, mất bản sắc cảnh quan và mâu thuẫn xã hội.
