Từ lễ kỷ niệm Quốc khánh đến tham vọng thương mại 15 tỷ USD
Quan hệ ngoại giao Việt Nam Brazil là sự kết hợp giữa tầm nhìn chiến lược, đối thoại chính trị và hợp tác kinh tế hai nước, trong đó mục tiêu 15 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương trở thành tâm điểm cho nhiều sáng kiến ngoại giao, hoạt động của đại sứ quán và tương tác với báo chí nhằm thu hẹp khoảng cách địa lý, tăng cường hiểu biết lẫn nhau và biến tiềm năng bổ trợ thành lợi ích cụ thể cho người dân hai nước.
Tại buổi họp báo thường niên, Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil không chỉ thông tin về tình hình trong nước mà còn gửi đi một thông điệp rõ ràng: quan hệ Việt Nam Brazil thương mại đã bước sang giai đoạn phải gắn chặt với ngoại giao kinh tế chủ động. Việc gắn lễ kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 với hình ảnh một Việt Nam đổi mới 40 năm, hội nhập sâu rộng, cho thấy Hà Nội muốn dùng những mốc lịch sử để củng cố niềm tin chính trị và thu hút đối tác Brazil.
Quan điểm này phản ánh cách Việt Nam nhìn nhận Brazil: không còn là một đối tác xa xôi ở Nam Mỹ, mà là mắt xích chiến lược trong cấu trúc đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa, nơi hợp tác kinh tế hai nước có thể tạo cú huých cho cả hai nền kinh tế. Việc nâng cấp lên Đối tác chiến lược đã đặt nền móng, song để tới mục tiêu 15 tỷ USD, ngoại giao Việt Nam Brazil buộc phải chuyển từ biểu tượng sang thực chất, với trách nhiệm rõ ràng hơn cho đại sứ quán và các cơ quan đối ngoại.
Đại sứ quán như cầu nối của ngoại giao kinh tế Việt Nam Brazil
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là đại sứ quán Việt Nam tại Brazil không chỉ làm nhiệm vụ nghi lễ mà tự nhận vai trò "cầu nối" giữa doanh nghiệp, giới học thuật, chính giới và báo chí Brazil. Đây là bước chuyển quan trọng: thay vì trông chờ vào các hiệp định cấp cao, cơ quan đại diện bắt đầu chủ động thiết kế những mạng lưới hợp tác cụ thể, từ nông nghiệp công nghệ cao đến năng lượng tái tạo, bán dẫn, chuyển đổi số và giáo dục.
Việc đại sứ quán tuyên bố tập trung vào các lĩnh vực có thể tạo "kết quả hữu hình" trong nửa cuối năm, như thương mại, đầu tư, an ninh lương thực, năng lượng tái tạo, khoa học – công nghệ, cho thấy một cách tiếp cận thực dụng hơn đối với ngoại giao Việt Nam Brazil. Theo đó, hợp tác kinh tế hai nước không dừng ở xuất khẩu – nhập khẩu mà mở rộng sang liên doanh sản xuất, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu chung và đào tạo nhân lực. Đây mới là nền tảng để mục tiêu 15 tỷ USD không chỉ là khẩu hiệu.
Chiến lược mở rộng đối tác của đại sứ quán – từ Chính phủ liên bang, Quốc hội, chính quyền bang, thành phố đến trường đại học, viện nghiên cứu, hiệp hội doanh nghiệp – cho thấy một tầm nhìn dài hạn: thương mại bền vững cần bám rễ vào nhiều tầng lớp xã hội Brazil. Nếu cách tiếp cận này được duy trì, Việt Nam có thể dần định hình vị thế như một đối tác quan trọng trong mắt các trung tâm quyền lực kinh tế và trí thức Brazil, không bị giới hạn trong khuôn khổ quan hệ chính phủ với chính phủ.
Báo chí Brazil: tuyến đầu xây dựng hiểu biết và lòng tin
Trong kế hoạch thúc đẩy Việt Nam Brazil thương mại, báo chí và truyền thông Brazil được đặt đúng vai trò của mình: tuyến đầu tạo dựng hình ảnh, lòng tin và câu chuyện chung giữa hai xã hội. Đại sứ quán khẳng định sẵn sàng cung cấp thông tin kịp thời, tăng đối thoại với phóng viên, lắng nghe khó khăn và cùng tìm giải pháp. Đây không phải là bước đi mang tính hình thức mà là cách thừa nhận rằng một bài báo chính xác, khách quan về đất nước và con người mỗi bên có thể mở ra "cánh cửa hợp tác mới".
Ý nghĩa thực tiễn của ngoại giao báo chí đã xuất hiện trong đời sống hàng ngày: người Việt quen dần với thịt bò Brazil, trong khi người tiêu dùng Brazil gặp cá rô phi Việt Nam trên kệ siêu thị. Quan hệ song phương "có thể sờ thấy" này chứng minh rằng thông tin tích cực, có chiều sâu về thị trường, tiêu chuẩn chất lượng và câu chuyện phát triển sẽ trực tiếp tác động đến giỏ hàng của người dân, chứ không chỉ dừng lại ở hội trường hội thảo.
Việc mời đại diện các chính đảng, hiệp hội hữu nghị, học giả và nhà báo tham gia hoạt động ngoại giao gửi một thông điệp: xây dựng cầu nối hiểu biết Việt Nam Brazil là nhiệm vụ chung, không thể giao trọn cho các nhà ngoại giao. Nếu báo chí Brazil tiếp tục quan tâm tới các chủ đề như Đổi mới, tăng trưởng xanh, chuyển đổi số của Việt Nam, và ngược lại, truyền thông Việt Nam kể nhiều hơn những câu chuyện về Brazil, thì mục tiêu 15 tỷ USD sẽ được chống lưng bằng một dư luận thuận chiều và hiểu biết lẫn nhau.
Brazil tham gia sâu hơn: từ thông điệp chính trị tới hiệp định PTA
Sự hiện diện và phát biểu của Thứ trưởng Ngoại giao Susan Kleebank cho thấy phía Brazil không xem các hoạt động ngoại giao với Việt Nam là nghi lễ đơn thuần. Khi bà chuyển lời chúc mừng của chính phủ, ca ngợi ý chí kiên cường và thành tựu phát triển của Việt Nam, đó là cách Brasilia gửi tín hiệu rằng Việt Nam đã trở thành một đối tác có tiếng nói đáng chú ý trong cấu trúc đối ngoại của mình.
Thứ trưởng nhấn mạnh những điểm tương đồng thú vị: cà phê, bóng đá và quan điểm về hòa bình, phát triển bền vững, trật tự quốc tế công bằng. Dù nghe có vẻ biểu tượng, chúng lại góp phần tạo ra nền tảng cảm xúc cho một quan hệ chính trị – kinh tế có chiều sâu. Đáng chú ý hơn, bà đặt kỳ vọng vào đàm phán Hiệp định thương mại ưu đãi (PTA) giữa MERCOSUR và Việt Nam như động lực mới cho thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân. Đây là nhịp cầu thể chế cần thiết để nâng cấp hợp tác kinh tế hai nước lên tầm khu vực.
Việc Brazil chủ động nêu PTA cho thấy nước này nhận ra rằng mục tiêu 15 tỷ USD khó có thể đạt nếu thiếu một khung ưu đãi thương mại rõ ràng, minh bạch và ổn định. Nếu tiến trình đàm phán thành công, Việt Nam sẽ có vị thế thuận lợi hơn để trở thành cửa ngõ giúp Brazil tiếp cận ASEAN và khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đúng như cam kết "sẵn sàng là cầu nối" mà phía Việt Nam nêu ra. Ngược lại, Brazil sẽ cung cấp cho Việt Nam một điểm tựa Nam Mỹ trong chiến lược đa phương hóa đối tác.
Kết luận: Mục tiêu 15 tỷ USD đòi hỏi ngoại giao đa tầng
Mục tiêu 15 tỷ USD trong quan hệ Việt Nam Brazil thương mại không phải là con số mang tính biểu tượng; nó là bài kiểm tra cho hiệu quả của ngoại giao Việt Nam Brazil trong một giai đoạn mới. Để đạt được, cả hai bên phải chấp nhận một cách làm đa tầng: chính trị tạo khung tin cậy, đại sứ quán làm cầu nối thực thi, báo chí nuôi dưỡng sự hiểu biết xã hội, còn doanh nghiệp và giới học thuật biến tiềm năng bổ trợ thành dự án cụ thể.
Sức ép cạnh tranh toàn cầu và những thách thức như biến đổi khí hậu, già hóa dân số, đòi hỏi hợp tác kinh tế hai nước phải dịch chuyển sang các lĩnh vực mới: khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh. Nếu Việt Nam kiên định con đường độc lập, tự chủ, đa phương hóa; Brazil tiếp tục coi Việt Nam là đối tác ưu tiên tại châu Á; và PTA MERCOSUR – Việt Nam trở thành hiện thực, thì quan hệ chiến lược này có cơ hội đi xa hơn rất nhiều so với một mục tiêu thương mại. Khi đó, 15 tỷ USD sẽ chỉ là cột mốc đầu tiên trên hành trình xây dựng một trục hợp tác liên lục địa công bằng và bền vững.
