USTDA: “Nhà mở đường” cho làn sóng hạ tầng chiến lược mới của Việt Nam
Hợp tác Việt Nam Mỹ trong hạ tầng, năng lượng và công nghệ hiện nay là quá trình hai bên cùng kết nối nhu cầu phát triển chiến lược của Việt Nam với tiêu chuẩn, công nghệ cao Mỹ, qua đó dùng các công cụ hỗ trợ chuẩn bị dự án như nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật, dự án thí điểm và kết nối doanh nghiệp để tạo ra các dự án chất lượng cao, có sức lan tỏa lớn cho nền kinh tế. Đây không còn là những cuộc gặp mang tính biểu tượng, mà là một bước dịch chuyển thực chất: Mỹ đưa USTDA vào vai trò "mở đường" còn Việt Nam đặt rõ danh mục ưu tiên và kỳ vọng cụ thể. Chiều 21/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ông Thomas R. Hardy, Quyền Giám đốc USTDA tại New York, nhấn mạnh vai trò cơ quan này trong quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư Việt Nam – Hoa Kỳ. Việc lãnh đạo cao nhất trực tiếp đặt bài toán hạ tầng chiến lược cho USTDA cho thấy Hà Nội muốn chuyển từ tư duy “từng dự án” sang “định hình nền tảng phát triển dài hạn”.
Danh mục ưu tiên: năng lượng, hạ tầng số và dữ liệu trung tâm dẫn dắt
Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc tiếp là cách Việt Nam chủ động “đặt hàng” rất rõ ràng cho đối tác Mỹ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị USTDA hỗ trợ chuẩn bị đầu tư các dự án năng lượng, lưới điện, trung tâm dữ liệu, logistics tại Việt Nam, cùng hạ tầng số, hàng không, cảng biển và giao thông hiện đại. Nói cách khác, hợp tác Việt Nam Mỹ đang rẽ vào các trục hạ tầng có ý nghĩa định hình năng lực cạnh tranh quốc gia: năng lượng hạ tầng số, dữ liệu trung tâm và mạng lưới logistics không chỉ là vài công trình đơn lẻ, mà là “xương sống” cho nền kinh tế số và công nghiệp hóa tiếp theo. Việc ưu tiên trung tâm dữ liệu và hạ tầng số cho thấy Hà Nội ý thức rất rõ rằng không thể nói về trí tuệ nhân tạo hay chuyển đổi xanh nếu nền tảng dữ liệu và lưới điện thông minh vẫn còn manh mún. Đây là một bước chuyển tư duy từ xây dựng hạ tầng cơ bản sang xây dựng hạ tầng thông minh.
USTDA hỗ trợ dự án: tiêu chuẩn Mỹ và công nghệ cao đi vào khâu thiết kế
Nếu trước đây hợp tác hạ tầng thường bắt đầu ở giai đoạn tài chính và xây dựng, thì lần này USTDA cam kết đi từ khâu chuẩn bị. Cơ quan này sẵn sàng dùng các công cụ như nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật, dự án thí điểm và chương trình kết nối thương mại để đồng hành cùng Việt Nam từ chuẩn bị đến khi dự án đủ điều kiện thu hút vốn và triển khai. Quan trọng hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kỳ vọng USTDA phát huy vai trò “mở đường” giúp Việt Nam sớm tiếp cận tiêu chuẩn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và nguồn lực của Mỹ. Đây là sự dịch chuyển mang tính chiến lược: thay vì nhập khẩu công nghệ cao Mỹ ở giai đoạn cuối, Việt Nam muốn tiêu chuẩn và giải pháp Mỹ xuất hiện ngay từ bước thiết kế dự án. Khi năng lượng, hạ tầng số, lưới điện thông minh và dữ liệu trung tâm được xây trên chuẩn quốc tế, khả năng thu hút thêm vốn, nhất là vốn dài hạn, sẽ cao hơn nhiều so với cách làm manh mún, thiếu chuẩn mực.
Kết nối nhu cầu phát triển Việt Nam với công nghệ và doanh nghiệp Mỹ
Trong phát biểu của ông Thomas R. Hardy, thông điệp đáng mừng là USTDA coi Việt Nam là đối tác quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, mong muốn tiếp tục đồng hành phát triển các dự án chất lượng cao. Theo ông, nhu cầu phát triển hạ tầng lớn của Việt Nam và thế mạnh của Mỹ về công nghệ, quản trị, giải pháp chất lượng cao sẽ tạo nhiều cơ hội hợp tác mới; USTDA sẽ đẩy mạnh kết nối nhu cầu phát triển của Việt Nam với công nghệ, nguồn lực và doanh nghiệp Mỹ. Điểm tích cực là hai bên không nói chung chung về “công nghệ cao Mỹ”, mà hướng thẳng tới các lĩnh vực mới có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo, lưới điện thông minh, an ninh năng lượng và các giải pháp chuyển đổi xanh. Điều này cho thấy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đang bắt đầu có nội dung rất cụ thể: kết nối doanh nghiệp công nghệ, tài chính và hạ tầng Mỹ với các đối tác Việt Nam trong những dự án lan tỏa, thay vì chỉ những thương vụ đơn lẻ.
Ý nghĩa đối với chiến lược phát triển dài hạn của Việt Nam
Nhìn ở tầm dài hạn, việc lãnh đạo Việt Nam đặt hạ tầng chiến lược, năng lượng, logistics, chuyển đổi số và công nghệ cao là trọng tâm hợp tác với USTDA cho thấy một định hướng rõ: dùng quan hệ hợp tác Việt Nam Mỹ để đẩy nhanh tái cấu trúc nền tảng phát triển. Các chương trình lâu dài của USTDA đã giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản lý và giải pháp tiên tiến trong năng lượng, lưới điện, hàng không, đô thị thông minh và hạ tầng số; giờ là lúc những kinh nghiệm đó phải được nâng lên tầm hệ sinh thái dự án chiến lược. Nếu Việt Nam tận dụng tốt vai trò “nhà mở đường” của USTDA, ưu tiên các dự án có sức lan tỏa, thì mỗi dự án năng lượng, dữ liệu trung tâm, hạ tầng số, cảng và logistics sẽ không chỉ là tài sản hạ tầng, mà là điểm kết nối với tiêu chuẩn, nguồn lực, doanh nghiệp Mỹ. Đó chính là cách biến Đối tác Chiến lược Toàn diện thành trụ cột nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
