Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–New Zealand: bước chuyển của tư duy đối ngoại
Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–New Zealand là khuôn khổ hợp tác cấp cao bao trùm chính trị, kinh tế, an ninh, giáo dục và giao lưu nhân dân, hướng tới gắn kết lợi ích lâu dài, mở rộng không gian hợp tác Châu Á Thái Bình Dương và tạo động lực phát triển bền vững cho cả hai nước trong giai đoạn 2025-2030. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới New Zealand và hội đàm với Thủ tướng Christopher Luxon tại Auckland không chỉ là hoạt động nghi thức ngoại giao mà là lời khẳng định Việt Nam New Zealand đối tác đang bước vào một thời kỳ mới của quan hệ chiến lược Việt Nam. Nếu không nhìn nhận chuyến đi như một bước chuyển trong tư duy đối ngoại – từ "gần gũi khu vực" sang "chủ động vươn ra Nam Thái Bình Dương" – chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa thực sự của nó đối với định hướng hợp tác Châu Á Thái Bình Dương.
Chương trình hành động 2025-2030: từ tin cậy chính trị đến lợi ích thực chất
Điểm mấu chốt của chuyến thăm là đề nghị hai bên rà soát và triển khai hiệu quả Chương trình hành động quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–New Zealand giai đoạn 2025-2030. Đây không phải bản kế hoạch chung chung mà là "bản thiết kế" cho một thập kỷ hợp tác, với trọng tâm là củng cố tin cậy chính trị, tăng cường trao đổi cấp cao trên kênh Đảng, Nhà nước, Quốc hội và giao lưu nhân dân. Thủ tướng Christopher Luxon nhấn mạnh sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác thương mại–đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước có thêm cơ hội đầu tư vào nhau, từ đó mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Câu chuyện ở đây là chuyển từ "hữu nghị tốt đẹp" sang "hợp tác đo đếm được" – với các chương trình, dự án rõ ràng để dịch ngôn ngữ chính trị thành kết quả kinh tế–xã hội.
Liên kết giáo dục, giao lưu nhân dân: lớp nền mềm cho quan hệ cứng
Quan hệ chiến lược không thể chỉ dựa trên văn kiện và các cuộc gặp cấp cao; nó cần một lớp nền mềm là giáo dục, văn hóa và kết nối con người. Hai nhà lãnh đạo nhất trí phát triển toàn diện quan hệ thông qua việc tăng cường trao đổi, tiếp xúc không chỉ giữa Chính phủ mà còn ở kênh Đảng, Quốc hội và giao lưu nhân dân. Các hoạt động kết nối doanh nghiệp cùng những sự kiện tôn vinh hợp tác giáo dục, văn hóa được nhấn mạnh như công cụ cụ thể để làm sâu rộng hợp tác giữa Việt Nam và New Zealand. Lựa chọn này rất đúng hướng: trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng tại khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương, xây dựng cộng đồng sinh viên, chuyên gia, doanh nhân gắn bó hai nước sẽ quan trọng không kém các thỏa thuận an ninh – bởi chính họ sẽ nuôi dưỡng sự tin cậy và thấu hiểu lâu dài.
Liên hệ Australia và Nam Thái Bình Dương: một trục hợp tác mới của Việt Nam
Chuyến thăm New Zealand diễn ra ngay sau khi Việt Nam nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện với Australia và New Zealand, đánh dấu chuyến công du đầu tiên của Lãnh đạo chủ chốt Việt Nam trong khuôn khổ mới này. Với Australia, Tuyên bố chung đã vạch ra định hướng làm sâu sắc hợp tác chính trị, quốc phòng–an ninh, kinh tế số, kinh tế xanh, khoa học–công nghệ và chuyển đổi số, nhằm đóng góp cho một khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, thịnh vượng. Việc cùng lúc củng cố hai trụ cột Australia–New Zealand cho thấy Việt Nam đang chủ động thiết lập một trục hợp tác Nam Thái Bình Dương, thay vì chỉ chú trọng các đối tác truyền thống ở Đông Bắc Á hay ASEAN. Đây là bước đi mang tính chiến lược: đa dạng hóa đối tác, mở thêm kênh hợp tác Châu Á Thái Bình Dương và tăng khả năng tự cường trước các biến động khu vực.
Từ cam kết tới hành động: yêu cầu mới cho nhà nước và doanh nghiệp Việt Nam
Nếu coi chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm thăm New Zealand như một thành công đã xong là quá dễ dãi. Thách thức thực sự nằm ở giai đoạn sau: biến Chương trình hành động 2025-2030 thành các chuỗi cung ứng thực, dự án nông nghiệp giá trị cao, chương trình đào tạo nguồn nhân lực và hợp tác tăng trưởng xanh – những lĩnh vực New Zealand có kinh nghiệm và uy tín. Điều này đòi hỏi bộ máy nhà nước phải nhanh hơn trong phối hợp chính sách, còn doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tìm kiếm cơ hội trong không gian hợp tác mới. Về phía người dân, lợi ích sẽ chỉ rõ nét khi có thêm việc làm, sản phẩm chất lượng cao và cơ hội học tập, làm việc trong môi trường New Zealand. Kết luận hợp lý là: quan hệ Việt Nam New Zealand đối tác đã lên khuôn khổ chiến lược; câu hỏi bây giờ không phải "có hợp tác hay không" mà là "chúng ta tận dụng nó tốt đến mức nào".
