Vị thế thành phố trực thuộc và thông điệp kỳ vọng từ người dân
Thành phố Quảng Ninh là đơn vị hành chính mới được thành lập trên toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Quảng Ninh, với hơn 1,5 triệu cư dân và 54 đơn vị hành chính cấp xã, phản ánh bước chuyển từ tỉnh lỵ sang thành phố trực thuộc với yêu cầu phát triển đô thị, kinh tế và dịch vụ công ở tiêu chuẩn cao hơn.
Lễ công bố nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh diễn ra ngày 28/8, với việc Tỉnh ủy, HĐND, UBND và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh tổ chức đón nhận nghị quyết của Quốc hội và Huân chương Lao động hạng Nhất. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9, chính thức đưa Quảng Ninh trở thành một đô thị có diện tích 6.231,27km2, giáp Bắc Ninh, Hải Phòng, Lạng Sơn, Biển Đông và Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, câu hỏi quan trọng không phải là danh xưng mới, mà là: người dân sẽ đòi hỏi gì từ hệ thống hạ tầng, dịch vụ công Quảng Ninh và chất lượng sống khi địa phương mang vị thế thành phố trực thuộc?
Từ những chia sẻ đầy cảm xúc của cư dân Bãi Cháy hay An Sinh, dễ thấy tâm thế chung là kỳ vọng hơn là thỏa mãn. Việc được công nhận là thành phố được nhìn nhận như phần thưởng cho nhiều năm nỗ lực về giao thông, cơ sở hạ tầng và chỉnh trang đô thị. Nhưng phần thưởng ấy kèm theo áp lực: Quảng Ninh thành phố trực thuộc không thể vận hành với tư duy, tiêu chuẩn quản trị kiểu tỉnh lỵ. Người dân muốn nhìn thấy các thay đổi cụ thể, nhanh và đồng đều, chứ không chỉ tập trung ở các khu du lịch trung tâm.
Nâng cấp hạ tầng Quảng Ninh: từ đường phố đến môi trường sống
Khi nói đến nâng cấp hạ tầng Quảng Ninh, người dân không chỉ nhắc tới những tuyến cao tốc hay cầu lớn, mà là toàn bộ không gian sống hàng ngày: từ con ngõ nhỏ, điểm tập kết rác đến khu dân cư cũ. Thực tế những năm gần đây, hệ thống giao thông và diện mạo đô thị đã được đánh giá là thay đổi theo hướng văn minh, xanh, sạch, đẹp, đi cùng sự xuất hiện của nhiều khu công nghiệp, nhà máy tạo việc làm. Việc chính thức lên thành phố khiến kỳ vọng ấy tăng cấp: hạ tầng phải đồng bộ hơn, lan tỏa mạnh hơn tới các phường, xã và đặc khu, thay vì chỉ tập trung ở những “mặt tiền” du lịch.
Tại phường Bãi Cháy, 22 dự án chỉnh trang đô thị đã và đang được triển khai, mở rộng từ các tuyến trục chính đến ngõ phố và khu dân cư cũ. Một điểm tập kết rác gây ô nhiễm kéo dài nhiều năm đã được di chuyển, nhận được sự ủng hộ rõ rệt của người dân. Đây là ví dụ cho thấy nâng cấp hạ tầng Quảng Ninh không thể dừng ở công trình biểu tượng; những thay đổi tưởng nhỏ như vụ rác, vỉa hè, chiếu sáng, thoát nước mới là thước đo “thành phố đáng sống”. Nếu không, danh hiệu thành phố trực thuộc sẽ dễ bị coi là hình thức, trong khi cuộc sống thường ngày vẫn bị ám ảnh bởi rác thải, tắc đường, ngập úng.
Người dân không thụ động đứng ngoài quá trình này. Họ vừa là chủ thể kiến tạo, vừa là người giám sát hạ tầng. Các tổ dân phố ở Bãi Cháy đã tham gia nhắc nhở đơn vị thu gom khi rác thu ngoài giờ quy định. Tinh thần ấy phản ánh một yêu cầu mới: chính quyền nâng chất lượng đô thị từ những việc nhỏ, còn cư dân phải chấp nhận thay đổi thói quen tiêu dùng, phân loại rác, giữ vệ sinh. Nếu chỉ trông chờ vào đầu tư ngân sách mà không có đồng hành từ cộng đồng, nâng cấp hạ tầng sẽ mãi là cuộc chạy theo nhu cầu, không bao giờ “đuổi kịp” tốc độ phát triển đô thị.
Dịch vụ công Quảng Ninh: người dân muốn nhiều hơn sự thuận tiện
Với vị thế mới, dịch vụ công Quảng Ninh trở thành mặt trận dễ thấy nhất để người dân đánh giá xem thành phố có “đúng nghĩa” thành phố trực thuộc hay không. Câu chuyện không chỉ là thêm tòa nhà trung tâm hành chính, mà là cách bộ máy phục vụ người dân nhanh, minh bạch, giảm chi phí thời gian. Nhiều người kỳ vọng mạnh mẽ vào cải cách hành chính: thủ tục cần được số hóa, đơn giản hơn để thực hiện nhanh gọn và tiết kiệm nguồn lực. Thành phố nếu vẫn giữ kiểu quản lý giấy tờ, xếp hàng dài chờ đóng dấu thì mọi tuyên bố về hiện đại hóa sẽ khó thuyết phục.
Theo chia sẻ của cư dân Bãi Cháy, vị thế mới đặt ra yêu cầu thay đổi tư duy cho cả chính quyền và người dân: phải xây dựng môi trường sáng, xanh, sạch, đẹp, bảo đảm an ninh trật tự, và giữ tinh thần đoàn kết với chính quyền. Trên thực tế, chính quyền cơ sở đã chú trọng bảo vệ môi trường, văn minh đô thị, trật tự và an toàn giao thông, duy trì vệ sinh theo mô hình “3 ca 4 kíp” để phục vụ khu du lịch Bãi Cháy. Đây là dịch vụ công đúng nghĩa: không chỉ giải quyết hồ sơ, mà còn cung cấp một môi trường sống an toàn, sạch, thuận tiện cho sinh hoạt và kinh doanh.
Tuy nhiên, khi Quảng Ninh thành phố trực thuộc, chuẩn mực sẽ phải cao hơn. Thành phố không thể chỉ chăm chút khu du lịch mà bỏ quên vùng ngoại vi, không thể chỉ nói về chuyển đổi số mà để người dân loay hoay tự tìm hiểu. Cần những nền tảng dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn rõ ràng, hỗ trợ hữu hiệu cho người già, người lao động ở xa. Nếu dịch vụ công Quảng Ninh vươn lên thành hình mẫu về tính tiện lợi và minh bạch, đó sẽ là điểm cộng lớn trong cạnh tranh thu hút cư dân chất lượng cao, chuyên gia, nhà đầu tư. Ngược lại, sự chậm chạp, rườm rà sẽ khiến thành phố khó đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển cao hơn so với giai đoạn tỉnh lỵ.
Phát triển kinh tế Quảng Ninh: cơ hội, thách thức và trách nhiệm
Lên thành phố không chỉ là chuyện hạ tầng, mà còn là bước mở rộng dư địa phát triển kinh tế Quảng Ninh. Người dân nhận thấy rõ điều này qua việc nhiều khu công nghiệp, nhà máy hình thành, tạo việc làm và thu hút lao động. Một cư dân Bãi Cháy kỳ vọng thành phố tiếp tục nâng cao vị thế để thúc đẩy kinh tế – xã hội phát triển toàn diện. Vị thế mới cũng được nhìn nhận như cơ hội vàng để nâng chất lượng cuộc sống, thu hút thêm nguồn đầu tư trong nước và nước ngoài. Nhưng cơ hội không tự biến thành kết quả nếu thiếu chiến lược phát triển bền vững, cân bằng giữa công nghiệp, dịch vụ du lịch và bảo vệ môi trường.
Một mong muốn đáng chú ý là thu hút nhiều lao động trẻ có trình độ cao đến làm việc tại các công ty, tập đoàn trên địa bàn, qua đó tạo thêm việc làm và giúp người lao động có thu nhập cao hơn. Điều này cho thấy người dân không chỉ quan tâm đến số lượng việc làm, mà là chất lượng cơ hội nghề nghiệp. Thành phố nếu tiếp tục đầu tư mạnh cho hạ tầng, dịch vụ công và môi trường sống sẽ có lợi thế cạnh tranh để giữ chân nhân lực giỏi. Ngược lại, nếu đô thị ô nhiễm, thủ tục rườm rà, cơ hội thăng tiến kém rõ ràng, Quảng Ninh sẽ khó trở thành lựa chọn lâu dài của người trẻ, gia đình trung lưu – những nhóm có vai trò quyết định trong sức sống kinh tế đô thị.
Ở chiều ngược lại, người dân cũng thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm của mình. Họ hiểu rằng để đáp ứng các tiêu chí trở thành thành phố, Quảng Ninh đã trải qua quá trình nỗ lực dài, và thành quả này không thể duy trì nếu cư dân tiếp tục ứng xử theo thói quen cũ. Những việc tưởng nhỏ như giữ gìn cảnh quan, dọn cỏ rác, phân loại rác, ứng xử văn minh với du khách đều được nhắc tới như nghĩa vụ chung. Cán bộ, công chức và người dân phải đi trước trong thay đổi ý thức, từ lời ăn tiếng nói đến cách quản lý địa bàn. Đây là nền tảng xã hội để kinh tế phát triển bền vững, chứ không phải bùng nổ ngắn hạn rồi trả giá bằng ô nhiễm, xung đột lợi ích.
Thành phố đáng sống không chỉ nằm ở danh xưng
Từ một buổi lễ trang trọng với nghị quyết của Quốc hội và Huân chương Lao động hạng Nhất, thành phố Quảng Ninh bước vào chặng đường mới với nhiều cơ hội và áp lực. Người dân kỳ vọng hạ tầng tiếp tục hoàn thiện, môi trường sống tốt hơn, việc làm và thu nhập được nâng lên, thủ tục hành chính thuận tiện hơn. Họ mong muốn thành phố trẻ ngày càng văn minh, đáng sống, đồng thời ý thức rằng mỗi cá nhân phải thay đổi tư duy và nâng cao trách nhiệm để xứng đáng với vị thế mới. Trong bức tranh ấy, danh xưng thành phố trực thuộc chỉ là bước khởi đầu; chất lượng sống mới là tiêu chí cuối cùng.
Nếu Quảng Ninh giữ được nhịp nâng cấp hạ tầng, kết hợp với cải cách mạnh mẽ dịch vụ công và chiến lược phát triển kinh tế bền vững, thành phố sẽ có cơ hội trở thành hình mẫu về đô thị du lịch – công nghiệp – dịch vụ cân bằng. Nhưng mọi kế hoạch sẽ là giấy tờ nếu thiếu sự đồng lòng giữa chính quyền và người dân, thiếu giám sát xã hội đối với từng dự án, từng quy trình hành chính. Thành phố đáng sống không sinh ra từ khẩu hiệu, mà từ những con đường được chỉnh trang, điểm rác được di chuyển, một thủ tục được số hóa, một cách ứng xử văn minh với du khách. Đó là những thay đổi cụ thể mà cư dân Quảng Ninh đã bắt đầu cảm nhận – và có quyền đòi hỏi mạnh hơn trong những năm tới.
