Biên mậu – lựa chọn chiến lược cho mục tiêu tăng trưởng trên 13%
Kinh tế biên mậu Quảng Ninh là mô hình phát triển dựa trên lợi thế thương mại biên giới với Trung Quốc, kết hợp hệ thống cửa khẩu, cảng biển, logistics và chính sách ưu đãi để thúc đẩy xuất nhập khẩu, tăng thu ngân sách và tạo không gian tăng trưởng mới cho một thành phố trẻ năng động. Năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 13% và thu ngân sách nhà nước vượt 100 nghìn tỷ đồng, thể hiện tham vọng không chấp nhận tăng trưởng trung bình. Để đạt được, tỉnh công khai lựa chọn biên mậu làm động lực, thay vì tiếp tục dựa quá nhiều vào những ngành tăng trưởng cũ. Chính quyền không nói nhiều về khẩu hiệu, mà đang đưa lợi thế thương mại biên giới vào các quyết định đầu tư hạ tầng, cải cách thủ tục và điều chỉnh chính sách phí tại khu vực cửa khẩu. Đây là cách tiếp cận mang tính "tấn công", chấp nhận cạnh tranh trực diện với các trung tâm logistics và cửa khẩu trong vùng để giữ lợi thế đi trước.
Hạ tầng và công nghệ cửa khẩu: từ ưu thế địa lý đến ưu thế cạnh tranh
Quảng Ninh là địa phương duy nhất vừa có biên giới trên bộ, vừa có biên giới trên biển tiếp giáp với Trung Quốc – một lợi thế thương mại biên giới hiếm có nhưng sẽ trở nên vô nghĩa nếu hạ tầng yếu và thủ tục chậm. Thay vì dựa vào vị trí, tỉnh đã chủ động đầu tư đồng bộ hệ thống cửa khẩu, cảng biển và giao thông đa phương thức, biến biên mậu Quảng Ninh thành điểm kết nối tự nhiên giữa Việt Nam, Trung Quốc và ASEAN. Dự án cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng với nhận diện sinh trắc học, cổng kiểm soát tự động và xe tự hành IGV là bước chuyển rõ ràng từ "cửa khẩu truyền thống" sang nền tảng logistics thông minh, được kỳ vọng nâng công suất thông quan Cửa khẩu quốc tế Móng Cái lên khoảng gấp 3 lần vào năm 2030. Với cách làm này, Quảng Ninh đang xây dựng lợi thế cạnh tranh không thể sao chép nhanh trong khu vực.
Mở rộng thời gian thông quan và giảm phí: tín hiệu rõ ràng cho doanh nghiệp
Quyết định mở thông quan hàng hóa cả thứ bảy, chủ nhật tại khu vực cầu Bắc Luân II từ ngày 7/3/2026 cho thấy Quảng Ninh chọn thời gian và chi phí làm hai "đòn bẩy" chính sách quan trọng. Giải pháp này đã hạn chế tình trạng hàng hóa phải chờ làm thủ tục, giảm chi phí lưu kho bãi và rút ngắn chu kỳ quay vòng phương tiện, đồng thời giải tỏa dứt điểm tình trạng ùn ứ trong các kỳ cao điểm. Sau khi áp dụng, lượng phương tiện và tờ khai tăng khoảng 30%, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng hơn 15% và số thu thuế gần gấp đôi – các con số cho thấy doanh nghiệp phản ứng tích cực khi được "giải phóng" khỏi những giới hạn hành chính. Tiếp đó, việc ban hành nghị quyết điều chỉnh mức phí hạ tầng cửa khẩu, áp dụng mức 0 đồng/lượt cho phương tiện chở một số nhóm hàng công nghệ và thiết bị chuyên dùng, là thông điệp thẳng thắn: Quảng Ninh sẵn sàng hy sinh một phần thu phí để kéo thêm dòng hàng hóa về địa bàn.
Biên mậu và tham vọng thành phố trẻ: tăng trưởng bền hay tăng trưởng nóng?
Khi đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2026 trên 13% và thu ngân sách vượt 100 nghìn tỷ đồng, Quảng Ninh không giấu tham vọng đưa thành phố trẻ bước vào giai đoạn phát triển mới, dựa trên trụ cột biên mậu năng động. Sự khởi sắc với trị giá xuất khẩu, nhập khẩu qua địa bàn tăng mạnh trong 8 tháng, cùng số lượng doanh nghiệp làm thủ tục ổn định, cho thấy mô hình này đang tạo ra sức hút thực chất chứ không phải tăng trưởng trên giấy. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là biên mậu sẽ đóng vai trò gì trong dài hạn: chỉ là "động cơ tăng tốc" giai đoạn đầu hay trở thành nền tảng để thành phố trẻ xây dựng hệ sinh thái kinh tế mở, gắn với logistics, dịch vụ và thương mại số. Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào việc tỉnh có tiếp tục ưu tiên đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, dự án Cảng tổng hợp Vạn Ninh và nghiên cứu Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Việt Nam – Trung Quốc như cam kết hiện nay.
