Nghị quyết 23: Bước ngoặt tư duy với người Việt ở nước ngoài
Nghị quyết 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài là định hướng mới đặt cộng đồng người Việt ở nước ngoài vào vai trò đồng kiến tạo, không chỉ gắn bó tình cảm mà cùng tham gia xây dựng, phát triển đất nước bằng tri thức, vốn, mạng lưới và sức mạnh văn hóa của mình.
Nếu Nghị quyết 36 trước đây tập trung củng cố đại đoàn kết, chăm lo, hỗ trợ và tạo điều kiện để kiều bào gắn bó với quê hương, thì Nghị quyết 23 chuyển hẳn trọng tâm sang phát huy nguồn lực, mở rộng không gian cống hiến và đồng hành dài hạn. Điểm mấu chốt là nhà nước không còn xem kiều bào như “đối tượng được hỗ trợ” mà là “nguồn lực chiến lược, cầu nối giữa Việt Nam với thế giới”, tham gia ngày càng sâu vào quá trình phát triển đất nước.
Với hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, khoảng 80% ở các nước phát triển, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sở hữu tiềm lực lớn về tri thức, công nghệ, kinh doanh, tài chính và quan hệ quốc tế. Câu hỏi quan trọng không còn là “làm sao giữ liên hệ”, mà là “làm sao cùng nhau tạo giá trị mới” – và Nghị quyết 23 là câu trả lời chính trị rõ nhất cho bước chuyển đó.
Từ vận động, chăm lo sang đồng hành, kiến tạo nguồn lực
Tinh thần nổi bật nhất của Nghị quyết 23 là chuyển từ vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành và kiến tạo cơ chế để huy động nguồn lực của người Việt ở nước ngoài một cách chủ động và lâu dài. Không chỉ kêu gọi đóng góp, Nhà nước được yêu cầu tạo môi trường minh bạch, cạnh tranh, trao quyền và tôn trọng sự khác biệt, để mỗi cá nhân có thể phát huy thế mạnh riêng.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, điểm mới của Nghị quyết 23 là “kiến tạo các cơ chế để huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn trong hành trình xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”. Nghị quyết nhấn mạnh xây dựng các cơ chế đột phá dành cho chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ kiều bào. Đây là bước dịch chuyển tư duy mang tính hệ thống: kiều bào không đứng bên ngoài quá trình phát triển, mà là một phần sức mạnh nội sinh của quốc gia.
Sau gần 20 năm triển khai Nghị quyết 36, kiều hối, đầu tư, tri thức và các sáng kiến văn hóa từ cộng đồng Việt kiều đã chứng minh tiềm năng thực tế, tạo nền tảng để Nghị quyết 23 mạnh dạn “nâng cấp” cách tiếp cận, thay vì chỉ duy trì mô hình hỗ trợ và kết nối mềm.
Chuỗi xúc tiến đầu tư Việt Nam – Campuchia: Kiều bào trong vai trò đối tác kinh tế
Sự thay đổi tư duy của Nghị quyết 23 đang được hiện thực hóa bằng các chương trình xúc tiến đầu tư Việt Nam cụ thể, trong đó nổi bật là chuỗi sự kiện thương mại và đầu tư Việt Nam – Campuchia tại Battambang. Diễn đàn với chủ đề “Kết nối tài chính, hạ tầng số, logistics, năng lượng xanh - thúc đẩy đầu tư, thương mại tại khu vực Tây Bắc Campuchia” dự kiến thu hút khoảng 120 đại biểu, gồm chính quyền địa phương, các sở ngành, Phòng Thương mại, doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Campuchia khu vực Tây Bắc.
Điểm đáng chú ý là sự kiện được thiết kế để tăng cường kết nối, xúc tiến đầu tư và thương mại không chỉ giữa doanh nghiệp trong nước với đối tác Campuchia, mà còn với cộng đồng doanh nghiệp người Việt tại Campuchia, nhất là tại Battambang và Siem Reap. Diễn đàn cập nhật chính thức về môi trường đầu tư, chính sách ưu đãi, các lĩnh vực Campuchia ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài tại Tây Bắc, giúp doanh nghiệp Việt Nam có cơ sở tìm cơ hội đầu tư, mở rộng thị trường.
Thông qua kết nối B2B và “Mạng lưới kết nối, tư vấn doanh nghiệp Việt Nam – Campuchia tại khu vực Tây Bắc”, chương trình từng bước hình thành mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp, chia sẻ thông tin và cơ hội hợp tác đầu tư, thương mại. Song song là Hội chợ Hàng Việt Nam – Campuchia với hơn 100 gian hàng tiêu chuẩn, nơi người tiêu dùng có thể mua sắm trực tiếp, tiếp cận sản phẩm chất lượng với chính sách giá ưu đãi, bình ổn, kích cầu tiêu dùng.
Gala “Tiếng Việt thân thương”: Tiếng Mẹ thành nguồn lực mềm quốc gia
Nếu các diễn đàn kinh tế đặt người Việt ở nước ngoài vào vị trí đối tác đầu tư, thì Gala “Tiếng Việt thân thương” lại cho thấy một trụ cột khác của Nghị quyết 23: văn hóa và bản sắc. Chương trình Gala năm 2026 với chủ đề “Cánh diều bay cao từ tiếng Mẹ” được tổ chức để hưởng ứng Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tôn vinh vẻ đẹp và giá trị tiếng Việt, lan tỏa tình yêu tiếng Mẹ và khuyến khích các thế hệ kiều bào gìn giữ, sử dụng và lan tỏa tiếng Việt.
Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh hình ảnh cánh diều chỉ vững vàng khi gắn với “sợi dây cội nguồn”, với kiều bào thì đó là tiếng Việt – ngôn ngữ của tình thân, bản sắc và niềm tự hào dân tộc. Theo bà, Nghị quyết 23 khẳng định tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp mà còn là nguồn lực mềm của quốc gia; mỗi lớp học tiếng Việt ở nước ngoài, mỗi cuốn sách tiếng Việt, mỗi người thầy kiên trì dạy tiếng Mẹ cho thế hệ trẻ đều đang góp phần bồi đắp bản sắc Việt Nam trong lòng thế giới.
Gala đã trở thành hoạt động thường niên từ năm 2023, lan tỏa tình yêu tiếng Việt đến cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế. Năm nay, chương trình còn vinh danh 8 “Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài” – những cá nhân tiêu biểu miệt mài lan tỏa tiếng Việt bằng tình yêu, sự sáng tạo và tinh thần cống hiến bền bỉ.
Kết nối cộng đồng Việt kiều vào chiến lược phát triển mới
Điểm chung của Diễn đàn kinh tế Việt Nam – Campuchia và Gala “Tiếng Việt thân thương” là chúng không còn là các hoạt động rời rạc, mà là mắt xích trong chiến lược kết nối cộng đồng Việt kiều theo tinh thần Nghị quyết 23. Một bên là xúc tiến đầu tư, thương mại, mở rộng không gian hợp tác kinh tế trong tài chính, hạ tầng số, logistics, năng lượng xanh; bên kia là bảo tồn và lan tỏa bản sắc, biến tiếng Việt thành nguồn lực mềm giúp tăng sức hấp dẫn quốc gia.
Nhìn rộng hơn, Nghị quyết 23 yêu cầu xây dựng cơ chế đột phá để thu hút chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và thế hệ trẻ kiều bào tham gia vào các trụ cột phát triển từ kinh tế đến văn hóa. Trong thực tế, các cơ quan đại diện ở nước ngoài cũng được giao vai trò chủ động hơn trong việc kết nối, lắng nghe và đồng hành với kiều bào, trong đó có cả các sáng kiến ngoại giao khoa học – công nghệ để gắn chuyên gia Việt kiều vào mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc gia.
Phần việc còn lại không chỉ nằm ở nhà nước mà ở chính cộng đồng người Việt ở nước ngoài: dám coi mình là đồng tác giả của câu chuyện phát triển Việt Nam, thay vì người quan sát từ xa. Khi chính sách đã chuyển từ “chăm lo” sang “kiến tạo nguồn lực”, cơ hội để kiều bào bước vào vị trí đồng kiến tạo chưa bao giờ thực tế như lúc này.
