Cầu đường Bình Tiên là gì và vì sao giai đoạn giải phóng mặt bằng quyết định thành bại?
Cầu đường Bình Tiên là một dự án hạ tầng 6.300 tỷ kết nối đường Phạm Văn Chí với đường Nguyễn Văn Linh, tạo thêm trục giao thông quan trọng từ trung tâm TP.HCM đến khu Nam và cửa ngõ miền Tây, với quy mô mặt cắt rộng 30-40m và 4-6 làn xe để giảm tải cho các tuyến hiện hữu.
Điều đáng chú ý nhất lúc này không phải là bản vẽ thiết kế hay lễ khởi công ngày 1/7, mà là cảnh hàng loạt căn nhà mặt tiền bị tháo dỡ, từng mảng tường rơi xuống để đổi lấy mặt bằng sạch cho tuyến đường mới. Giải phóng mặt bằng TP.HCM từ lâu là “nút thắt” mọi dự án, nên cách thành phố xử lý cầu đường Bình Tiên sẽ là phép thử: hoặc biến đây thành hình mẫu minh bạch, đồng thuận, hoặc lặp lại kịch bản chậm trễ, đội chi phí và niềm tin của người dân bị bào mòn.
Quy mô dự án hạ tầng 6.300 tỷ: Không chỉ là con số trên giấy
Cầu đường Bình Tiên dài khoảng 3,6km, trong đó hệ thống cầu khoảng 3,1km, rộng 16-30,5m, còn toàn bộ tuyến đường rộng 30-40m với 4-6 làn xe. Đây không phải một con đường khu vực đơn lẻ, mà là trục kết nối xuyên suốt quận 6, quận 8 đến khu vực Bình Hưng, gắn với đại lộ Võ Văn Kiệt và các kênh Tàu Hủ, Lò Gốm, kênh Đôi.
Khi hoàn thành, tuyến này được kỳ vọng rút ngắn quãng đường di chuyển từ trung tâm đến khu Nam và cửa ngõ miền Tây, giảm áp lực cho mạng lưới hiện hữu. Nói cách khác, đây là mảnh ghép quan trọng bổ sung cho kết cấu hạ tầng đang quá tải. Nếu triển khai đúng tiến độ, cầu đường Bình Tiên có thể trở thành một trong những ví dụ hiếm hoi về dự án hạ tầng 6.300 tỷ đi từ ý tưởng đến hiện thực trong khung thời gian đã cam kết, thay vì nối dài danh sách công trình chậm trễ.
Hàng trăm hộ dân tháo dỡ nhà: đồng thuận có đi cùng công bằng?
Hình ảnh nhiều công nhân cùng xe cẩu phá dỡ các dãy nhà mặt tiền tại giao lộ Bình Tiên - Phạm Văn Chí cho thấy giai đoạn giải phóng mặt bằng đã bước vào cao điểm. Đây là phần đắt giá nhất của câu chuyện: người dân sẵn sàng hy sinh không gian sống, nhưng họ chờ đợi một quy trình bồi thường rõ ràng, đúng hẹn.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM, dự án có tổng cộng 424 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó đến ngày 8/9 đã có 123 trường hợp bàn giao mặt bằng, tương đương khoảng 30%. Một số khu vực như phường Bình Tiên đạt tỷ lệ bàn giao lên tới khoảng 68%, trong khi những nơi khác như Phú Định vẫn chưa bàn giao. Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Ngọc Dung – một trong những hộ đầu tiên nhận bồi thường và bàn giao hơn 85m2 đất – cho thấy một điều: nếu chính sách rõ ràng, tiền bồi thường được chi trả kịp thời, người dân không chỉ chấp nhận tháo dỡ nhà mà còn đặt kỳ vọng “khu vực sẽ đẹp hơn, kết nối tốt hơn”.
Tiến độ giải phóng mặt bằng: con số 2026 có quá lạc quan?
Hiện các địa phương đang tập trung chi trả bồi thường để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công, với mục tiêu hoàn tất trong tháng 11/2026. Nếu nhìn vào tỷ lệ 30% bàn giao sau hơn hai tháng khởi công, câu hỏi hợp lý là: liệu hai năm tới có đủ để xử lý 70% còn lại, nhất là ở những khu vực chưa bắt đầu bàn giao?
Ban quản lý cho biết, với tiến độ hiện nay, dự án đặt mục tiêu hoàn thành vào năm 2028. Về lý thuyết, đây là mốc thời gian hợp lý cho một tuyến cầu đường quy mô lớn. Nhưng thực tế các dự án hạ tầng gần đây cho thấy, yếu tố khiến tiến độ trật bánh thường không phải thi công, mà là “khúc dạo đầu” giải phóng mặt bằng. Chỉ cần một vài điểm nghẽn bồi thường kéo dài, kế hoạch năm 2028 sẽ nhanh chóng trở thành lời hứa xa vời.
Thách thức phía trước: làm sao để cầu đường Bình Tiên không trở thành bài học muộn?
Trong khi nhiều hộ ở phường Bình Tiên đang tháo dỡ nhà cửa, một số hạng mục đã được triển khai tại khu vực kênh Lò Gốm. Hình ảnh thi công và tháo dỡ diễn ra song song cho thấy TP.HCM đang cố gắng “chạy song hành” giữa giải phóng mặt bằng và xây lắp để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, cách làm này chỉ hiệu quả nếu công tác bồi thường được tổ chức chặt chẽ, tránh cảnh công trường “đứt khúc” vì thiếu mặt bằng.
Sau khi bàn giao phần nhà, đất bị thu hồi, nhiều hộ dân đã sửa chữa hoặc xây mới nhà để ổn định cuộc sống. Đó là mặt tích cực: dự án hạ tầng không nhất thiết phải đồng nghĩa với xáo trộn kéo dài. Nhưng để giữ được sự đồng thuận, chính quyền cần coi người dân là đối tác, không chỉ là “đối tượng bị thu hồi đất”. Cầu đường Bình Tiên chỉ thực sự trọn vẹn khi trục giao thông mới không phải là biểu tượng của hy sinh đơn phương, mà là kết quả của một cuộc thương lượng công bằng – nơi lợi ích của thành phố gắn liền với quyền lợi của từng hộ gia đình.
