Cột mốc giải phóng mặt bằng và ý nghĩa với đường sắt cao tốc Việt Nam
Đường sắt cao tốc Việt Nam tuyến Hà Nội – Quảng Ninh là dự án giao thông tốc độ cao đầu tiên trong nước, dài hơn 120km, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, được thiết kế tốc độ tối đa 350km/h, kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển Hà Nội – Hạ Long xuống khoảng 23 phút và tạo trục kết nối mới giữa các trung tâm kinh tế phía Bắc. Trọng tâm lúc này là giải phóng mặt bằng Quảng Ninh – nơi chiếm hơn một nửa diện tích đất toàn tuyến với khoảng 286,5ha. Việc tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành và bàn giao toàn bộ mặt bằng phục vụ dự án trước ngày 30/9, cùng chỉ đạo đẩy nhanh kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất tại 7 xã, phường có tuyến đi qua, cho thấy quyết tâm không để khâu mặt bằng trở thành nút thắt tiến độ xây dựng HSR. Đến nay mới đạt 43,47ha, tương đương 28% diện tích, nên chặng nước rút này sẽ là phép thử thực tế cho năng lực tổ chức và đồng thuận xã hội xung quanh một dự án đường sắt cao tốc Việt Nam quy mô chưa từng có.
Dự án Vingroup 2026: Canh bạc hạ tầng tốc độ cao hơn 147.000 tỷ
Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh được khởi công ngày 12/4/2026, do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed thuộc Tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư. Tổng mức đầu tư hơn 147.300 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng, với riêng đoạn qua Quảng Ninh đã lên tới khoảng 48.100 tỷ đồng. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là tuyên bố chiến lược của Vingroup: dịch chuyển từ bất động sản thuần túy sang đầu tư hạ tầng giao thông lõi, nơi biên lợi nhuận tài chính có thể thấp nhưng giá trị kiến tạo hệ sinh thái lại rất cao. Theo phương án thiết kế, trong hơn 121km toàn tuyến, khoảng 116km sẽ được xây dựng trên cao và khoảng 4km đi trên mặt đất, cùng 9 cầu vượt sông và 11 cầu cạn vượt đường sắt, đường bộ hiện hữu. Những con số này cho thấy Vingroup chấp nhận một cấu trúc đầu tư phức tạp và tốn kém, nhưng đổi lại là kiểm soát tốt hơn về an toàn, tốc độ, và khả năng gắn kết với các dự án đô thị, du lịch do chính tập đoàn phát triển dọc tuyến.
Tiến độ xây dựng HSR và vai trò nước rút của Quảng Ninh
Tiến độ xây dựng HSR hiện phụ thuộc rất lớn vào giải phóng mặt bằng Quảng Ninh. Tính đến nay, địa phương mới giải phóng được 43,47ha, tương đương khoảng 28% diện tích cần thực hiện, trong đó hai phường Mạo Khê và Tuần Châu đã hoàn thành. Với mục tiêu bàn giao toàn bộ mặt bằng trước ngày 30/9, áp lực đặt lên chính quyền và người dân không nhỏ: tốc độ hành chính phải tương xứng với tốc độ thiết kế 350km/h trên giấy. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Đến nay, địa phương đã giải phóng được 43,47ha, tương đương khoảng 28% diện tích cần thực hiện". Từ góc độ phân tích, nếu Quảng Ninh về đích đúng hạn, đây sẽ là tín hiệu tích cực cho năng lực thực thi các dự án hạ tầng lớn, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và các địa phương khác trên tuyến. Ngược lại, bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có nguy cơ tạo hiệu ứng domino, ảnh hưởng tới kế hoạch đưa tuyến vào khai thác với 16 đoàn tàu hoạt động từ 6h đến 24h mỗi ngày, sức chứa khoảng 600 hành khách mỗi đoàn.
Kết nối các cực tăng trưởng: Từ 23 phút đến hàng triệu lượt khách
Về tác động thực tế, khi tuyến hoàn thành, thời gian di chuyển bằng tàu cao tốc từ Hà Nội đến Hạ Long dự kiến chỉ còn khoảng 23 phút. Ở tầm chính sách, đó là sự tái định nghĩa khái niệm khoảng cách giữa trung tâm chính trị – hành chính và trung tâm du lịch, công nghiệp cảng biển phía Bắc. Tuyến được kỳ vọng tăng cường kết nối Hà Nội với Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, hình thành một trục giao thông mới giữa các trung tâm kinh tế quan trọng. Theo phương án khai thác, trong năm đầu vận hành dự kiến vào 2028, mỗi đoàn tàu gồm 7–8 toa, sức chứa khoảng 600 hành khách, với thời gian giãn cách giờ cao điểm khoảng 60 phút. Lượng hành khách năm đầu có thể đạt hơn 668.000 lượt, tăng lên khoảng 1,49 triệu lượt năm 2030 và khoảng 3,38 triệu lượt năm 2040. Các con số này không chỉ là dự báo vận tải, mà phản ánh tiềm năng tái cấu trúc dòng người, dòng vốn, dòng du lịch dọc hành lang tuyến.
Triển vọng 2028 và những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Theo kế hoạch, năm đầu tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh được đưa vào khai thác là 2028, với tần suất tăng dần theo nhu cầu: giãn cách 60 phút giai đoạn đầu, rồi lần lượt giảm xuống 30 phút năm 2030, 20 phút năm 2035, 15 phút năm 2040 và 12 phút năm 2045. Nếu kịch bản này thành hiện thực, hành lang kinh tế Bắc – Đông Bắc sẽ bước sang một giai đoạn mới, nơi thời gian di chuyển không còn là rào cản và năng lực vận chuyển hành khách đủ để hỗ trợ tăng trưởng du lịch, công nghiệp, dịch vụ. Tuy vậy, mốc 30/9 về giải phóng mặt bằng Quảng Ninh chỉ là điểm xuất phát cho chặng đường dài tiến tới vận hành thương mại. Đường sắt cao tốc Việt Nam đầu tiên luôn là dự án thí điểm, nên mọi bước đi đều mang tính mở đường. Điều quan trọng là hệ thống chính sách, năng lực doanh nghiệp và sự đồng thuận xã hội có cùng tăng tốc như đoàn tàu được thiết kế 350km/h hay không.
