Từ “ao nuôi muỗi” đến điểm nhấn mới trên trục biển Trần Phú
Khu đất vàng 48-48A Trần Phú ở Nha Trang là lô đất hơn 3.600 m2 nằm hai mặt tiền đường Trần Phú và Nguyễn Thị Minh Khai, đối diện Quảng trường 2 Tháng 4, từng bỏ hoang hơn hai thập kỷ với hiện trạng cỏ mọc um tùm, công trình xuống cấp và nước tù đọng, nay đang được quy hoạch thành tổ hợp thương mại, dịch vụ du lịch cao cấp cao đến 40 tầng, trở thành phép thử cho cách phát triển ven biển gắn với quy hoạch đô thị ở trung tâm thành phố biển này.
Điểm đáng nói ở dự án không chỉ nằm ở độ “đắt giá” của khu đất vàng Nha Trang mà còn ở thời điểm: sau hơn 23 năm lãng phí, thành phố buộc phải quyết định hoặc để tiếp tục hoang tàn, hoặc biến nó thành động lực mới cho phát triển ven biển. Ngày 18/8, chính quyền phường cho biết đang lấy ý kiến cộng đồng về quy hoạch dự án tổ hợp thương mại, dịch vụ du lịch cao cấp tại địa chỉ này, sau khi tỉnh công nhận kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất để doanh nghiệp triển khai.
Dự án 40 tầng: tham vọng xứng tầm vị trí hay đô thị hóa quá đà?
Theo hồ sơ quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500, khu đất 48-48A Trần Phú có diện tích hơn 3.642 m2, được định hướng trở thành tổ hợp thương mại du lịch gồm khối thương mại dịch vụ và căn hộ du lịch. Công trình được đề xuất cao tối đa 40 tầng nổi, 4 tầng hầm, chiều cao khoảng 168 m, với tổng diện tích sàn khoảng 47.348,6 m2 (chưa tính tầng hầm). Diện tích xây dựng chính khoảng 2.003 m2, chiếm mật độ 55%, phần còn lại dành cho cây xanh, cảnh quan và hạ tầng kỹ thuật. Nếu triển khai đúng, đây sẽ là một biểu tượng mới trên tuyến đường biển, nhưng cũng là khối bê tông khổng lồ đòi hỏi quản trị tốt để không bẻ cong đường chân trời Nha Trang theo hướng quá tải.
Theo phương án kiến trúc, công trình lấy cảm hứng từ hình dáng du thuyền vươn mình trên mặt biển, với các đường nét mềm mại mô phỏng chuyển động sóng. Thiết kế này thể hiện tham vọng tạo nên một biểu tượng thị giác, thay vì chỉ là một khối nhà cao tầng vô danh. Tuy vậy, câu hỏi lớn là nó sẽ hòa vào tổng thể quy hoạch đô thị ven biển hay áp đặt một phong cách đơn lẻ lên không gian đã định hình. Một tòa nhà 40 tầng đối diện Quảng trường 2 Tháng 4 và tháp Trầm Hương chắc chắn sẽ thay đổi mạnh mẽ cảm nhận về trung tâm Nha Trang; vấn đề nằm ở việc thay đổi đó có được xã hội chấp nhận hay không.
Giá trị đô thị, du lịch và nỗi ám ảnh lãng phí đất vàng
Suốt nhiều năm, khu đất này là hiện thân của sự lãng phí trong phát triển ven biển: vị trí đối diện quảng trường trung tâm, tầm nhìn rộng ra biển, nhưng lại bị kê biên để phục vụ điều tra một vụ án liên quan đến nhà đầu tư, rồi gần như bị bỏ hoang. Bên trong là cỏ dại, công trình hoang phế, hố nước đen ngòm mà người dân ví như “ao nuôi muỗi”. Theo một lãnh đạo địa phương, nhiều năm qua đây là điểm đen dịch sốt xuất huyết của Nha Trang vì luôn tồn tại hố nước tù, nay đã được xóa. Việc khởi động dự án vì thế không chỉ là câu chuyện đầu tư, mà còn là bước dọn dẹp di sản của quy hoạch dang dở, trả lại chức năng đô thị cho một lô đất vàng Nha Trang vốn bị “treo” quá lâu.
Từ góc nhìn du lịch, một tổ hợp thương mại, dịch vụ du lịch cao cấp với khoảng 735 căn hộ du lịch, sức chứa khoảng 1.750 người, nếu vận hành tốt, sẽ bổ sung đáng kể năng lực lưu trú ngay trung tâm, thay vì dồn khách về các khu resort xa lõi đô thị. Không gian thương mại dịch vụ ở tầng đế cũng có thể tạo ra thêm hoạt động ban ngày và ban đêm quanh Quảng trường 2 Tháng 4, đa dạng hơn mô hình phố biển hiện nay. Nhưng mặt trái là nguy cơ gia tăng áp lực lên hạ tầng giao thông ven biển, nếu dự án thu hút lượng khách lớn mà không có giải pháp tổ chức giao thông, bãi đỗ xe và kết nối công cộng tương xứng với tầm vóc công trình.
Nhà đầu tư vào cuộc, thủ tục tăng tốc nhưng rủi ro vẫn dày đặc
Về mặt thủ tục, hành trình hồi sinh khu đất vàng này đã có bước ngoặt rõ ràng. Năm 2008, tỉnh từng tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, một doanh nghiệp trúng với hơn 221 tỉ đồng, mục đích đầu tư khách sạn và căn hộ nghỉ dưỡng cao cấp. Tuy nhiên, khu đất bị kê biên phục vụ điều tra, khiến dự án “chết lâm sàng” suốt nhiều năm. Sau hơn 23 năm để trống, đến tháng 3 tỉnh Khánh Hòa công nhận kết quả trúng đấu giá mới với giá trị hơn 691 tỉ đồng để thực hiện dự án tổ hợp thương mại, dịch vụ du lịch cao cấp; ngày 4/7/2026, tỉnh ban hành quyết định cho Công ty CP Phát triển bất động sản Biển Trần Phú thuê đất thực hiện. Những con số này cho thấy kỳ vọng rất lớn ở dòng vốn tư nhân cho mảnh đất ven biển trung tâm.
Hiện tại, khu đất đã được quây tôn, xe múc, xe ủi san gạt, tháo dỡ công trình cũ, chủ đầu tư chuẩn bị hồ sơ để làm các thủ tục đầu tư và cấp phép xây dựng theo quy định. Tuy vậy, hồ sơ hiện mới dừng ở quy hoạch tổng mặt bằng đề xuất; các bước nghiên cứu khả thi, thiết kế chi tiết và hoàn thiện thủ tục đầu tư vẫn còn phía trước. Nguy cơ lớn nhất không phải là thiếu tiền, mà là lặp lại chu kỳ dự án “treo” nếu quy hoạch đô thị không được giữ kỷ luật, nếu lợi ích cộng đồng không được bảo đảm và nếu tiếng nói người dân trong quá trình lấy ý kiến quy hoạch chỉ dừng ở hình thức. Một công trình cao tầng bên bờ biển luôn là bài toán chính trị-kinh tế, chứ không chỉ là thiết kế và số tầng.
Kỳ vọng một chuẩn mực mới cho phát triển ven biển Nha Trang
Nhìn rộng hơn, câu chuyện lô đất 48-48A Trần Phú là tấm gương soi cả hệ thống phát triển ven biển Nha Trang: nhiều khu đất, dự án có vị trí đắc địa trên tuyến đường ven biển từng bị đắp chiếu nhiều năm, gây lãng phí và mất mỹ quan đô thị. Nếu dự án tổ hợp thương mại du lịch này đi đúng lộ trình, minh bạch, chú trọng không gian công cộng và hài hòa cảnh quan, nó có thể trở thành chuẩn mực mới cho quy hoạch đô thị ven biển: đất vàng phải phục vụ cả mục tiêu kinh tế lẫn đời sống cộng đồng, chứ không chỉ “bán được giá” cho nhà đầu tư.
Cuối cùng, kỳ vọng lớn nhất là khu đất vàng Nha Trang này không chỉ “thay hình đổi dạng” về vật chất, mà còn mở ra cách nghĩ mới về giá trị đất ven biển: giá trị nằm ở sự kết nối người dân với biển, ở hình ảnh một thành phố mở cửa chào đón du khách, ở sức khỏe môi trường và khả năng chống chịu với áp lực đô thị hóa. Một tòa nhà 40 tầng có thể là biểu tượng phồn hoa, nhưng chỉ xứng đáng tồn tại lâu dài nếu nó đứng vững trên nền tảng quy hoạch đô thị tử tế, không lặp lại bi kịch 23 năm bỏ hoang ngay tại trái tim Nha Trang.
