Hợp tác nhân đạo là nền móng của lòng tin
Hợp tác nhân đạo trong khắc phục hậu quả chiến tranh là những nỗ lực chung nhằm giải quyết mất mát còn tồn tại, bảo vệ cuộc sống người dân và tạo điều kiện để hai bên xây dựng lòng tin bằng hành động cụ thể. Trong cuộc trao đổi với giảng viên và sinh viên Đại học Georgia, Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh rằng quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã chuyển từ cựu thù thành đối tác, rồi Đối tác chiến lược toàn diện, nhờ nhiều thế hệ kiên trì đối thoại, hợp tác và hòa giải. Đây không chỉ là câu chuyện ngoại giao. Những công việc nhân đạo bắt đầu từ các nhu cầu thiết thân đã giúp hai bên kiểm chứng thiện chí qua thời gian. Theo Đại sứ, tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích được triển khai trước khi hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao năm 1995, trở thành một trong những kênh tiếp xúc nhân đạo đầu tiên.
Từ công việc chung đến thay đổi trong đời sống
Giá trị của hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh nằm ở kết quả người dân có thể cảm nhận: đất đai an toàn hơn để sinh sống và sản xuất, người khuyết tật có thêm cơ hội học tập và làm việc, còn những gia đình chờ đợi nhiều thập kỷ có thể tìm lại người thân. Từ hoạt động tìm kiếm người mất tích, sự phối hợp giữa cán bộ, cựu chiến binh, nhà khoa học và cộng đồng hai nước từng bước tạo lòng tin, mở đường cho rà phá bom mìn, xử lý chất độc dioxin, hỗ trợ người khuyết tật và tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Việt Nam. Cách tiếp cận này có sức thuyết phục hơn những tuyên bố ngoại giao đơn thuần: lòng tin hình thành khi các bên cùng làm việc với những vấn đề đau đớn, phức tạp và có ý nghĩa trực tiếp đối với con người.
Đại học Georgia kết nối nghiên cứu với trách nhiệm lịch sử
Cuộc trao đổi tại Delta Hall, phân viện thuộc Chương trình Học kỳ Washington của Trường Chính sách công và các vấn đề quốc tế, đưa các vấn đề lịch sử và nhân đạo đến gần giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên và lãnh đạo nhà trường. Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng đánh giá cao hợp tác với Đại học Georgia, đặc biệt là đóng góp của trường trong kết hợp nghiên cứu lịch sử với ảnh vệ tinh, công nghệ viễn thám, radar xuyên đất và ADN môi trường để tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là hướng hợp tác đáng chú ý: công nghệ không thay thế ký ức hay trách nhiệm lịch sử, nhưng có thể giúp công việc tìm kiếm chính xác và hiệu quả hơn. Khi trường đại học, chuyên gia và cơ quan hai nước cùng tham gia, hợp tác nhân đạo cũng trở thành không gian để thế hệ trẻ hiểu quan hệ song phương qua thực tiễn.
Lòng tin cần được nuôi dưỡng cùng những cơ hội mới
Ba năm sau khi nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 9/2023, Việt Nam và Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hợp tác trong giáo dục, nghiên cứu, công nghệ và giao lưu nhân dân. Một cuộc đối thoại khác về quan hệ hai nước diễn ra chiều 23/10 tại Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM, với nguyên Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper; khoảng 500 đại biểu, trong đó có 350 sinh viên, tham dự. Ông cho biết năm học 2024–2025 có hơn 25.500 sinh viên Việt Nam học tập tại Hoa Kỳ, trong khi Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên cho ngành bán dẫn đến năm 2030. Những con số này cho thấy quan hệ Việt Mỹ đang mở rộng sang các lĩnh vực hướng tới tương lai. Nhưng để sự mở rộng ấy bền vững, hợp tác nhân đạo vẫn cần được duy trì: đó là nền tảng có sức nặng vì bắt nguồn từ trách nhiệm với con người và những mất mát chưa khép lại.
Kết luận, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh không phải phần việc bên lề của quan hệ song phương; đó là một trong những cách rõ ràng nhất để biến đối thoại thành lòng tin. Từ tìm kiếm người mất tích đến hỗ trợ cộng đồng bị ảnh hưởng, các nỗ lực chung cho thấy hòa giải được xây dựng bằng hành động bền bỉ. Khi nền tảng ấy tiếp tục được củng cố, hợp tác trong giáo dục, khoa học và giao lưu nhân dân sẽ có thêm điểm tựa vững chắc.
