Thông điệp cốt lõi từ chuyến thăm Quảng Trị của Đại sứ Jennifer Wicks
Chuyến thăm và làm việc của Đại sứ Mỹ Jennifer Wicks tại Quảng Trị là hoạt động ngoại giao thể hiện mức cam kết mới của hợp tác Mỹ Việt Nam trong khắc phục hậu quả chiến tranh, gắn trực tiếp với ưu tiên rà phá bom mìn, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và mở rộng các chương trình phát triển bền vững hướng tới lợi ích thiết thực cho người dân địa phương.
Điểm đáng chú ý không phải ở nghi thức ngoại giao, mà ở lựa chọn Quảng Trị là một trong những điểm đến ưu tiên của Đại sứ trong nhiệm kỳ mới, gắn với mối quan hệ lịch sử giữa địa phương và Mỹ, đặc biệt trong khắc phục hậu quả chiến tranh. Trong buổi làm việc chiều 25.8, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh đã tiếp và trao đổi trực tiếp với Đại sứ về cả hợp tác kinh tế – công nghệ lẫn các chương trình nhân đạo dài hơi.
Việc một tỉnh chiến trường cũ như Quảng Trị được đặt ở trung tâm chương trình làm việc cho thấy hợp tác Mỹ Việt Nam đã chuyển từ việc “khép lại quá khứ” theo nghĩa biểu tượng sang chịu trách nhiệm cụ thể với vùng đất và con người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Khắc phục hậu quả chiến tranh: Rà phá bom mìn và chiến dịch 500 ngày đêm
Nếu chỉ nhìn Quảng Trị như một địa bàn thu hút đầu tư mới, ta sẽ bỏ qua tầng sâu đau thương vẫn hiện hữu trong lòng đất. Chính lãnh đạo tỉnh thừa nhận địa phương vẫn đối mặt với những thách thức lớn trong khắc phục hậu quả chiến tranh, từ bom mìn, vật liệu nổ đến chất độc hóa học. Dù đã được hỗ trợ rà phá bom mìn và xử lý môi trường trong nhiều năm, vật liệu nổ sót lại vẫn tiềm ẩn nguy cơ đối với người dân trong quá trình lao động.
Ở đây, cam kết của phía Mỹ mang tính thử thách và cũng là thước đo cho chiều sâu của hợp tác Mỹ Việt Nam. Đại sứ Jennifer Wicks khẳng định Chính phủ Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ các địa phương Việt Nam, trong đó có Quảng Trị, trong công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, đặc biệt là rà phá bom mìn. Bà cũng nhấn mạnh Mỹ sẽ đồng hành cùng Việt Nam trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, một nỗ lực mang tính nhân đạo và hàn gắn ký ức chiến tranh.
Khi Quảng Trị đặt mục tiêu đến giai đoạn 2026–2035 trở thành địa phương đầu tiên đạt tiêu chí “Tỉnh an toàn về bom mìn” vào năm 2035, cam kết của Mỹ không chỉ là hỗ trợ kỹ thuật, mà còn là kiểm nghiệm xem liệu đối tác chiến lược toàn diện có dám đầu tư đến cùng cho sự an toàn của người dân hay không.
Tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và xây dựng lòng tin lâu dài
Khắc phục hậu quả chiến tranh không dừng ở việc làm sạch bom mìn; đó còn là hành trình đưa những người ngã xuống trở về với gia đình và lịch sử. Hiện Quảng Trị đang tích cực triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Việt Nam. Trong bối cảnh đó, việc Mỹ cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm hài cốt liệt sĩ mang ý nghĩa vượt qua những ranh giới cũ giữa bên thắng – bên thua, đặt nhân đạo lên trên mọi toan tính.
Lãnh đạo Quảng Trị mong muốn phía Mỹ tiếp tục chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và các kết quả nghiên cứu phù hợp, nhất là những phương pháp, kỹ thuật phục vụ công tác tìm kiếm và xác định danh tính người mất tích trong chiến tranh. Đây không chỉ là nhu cầu kỹ thuật; đó là phép thử về lòng tin: liệu hợp tác Mỹ Việt Nam có đủ minh bạch và đủ dũng khí để “đi đến tận cùng hồ sơ chiến tranh” hay không.
Một câu chuyện đáng chú ý là Quảng Trị đánh giá cao nỗ lực phối hợp của Mỹ trong tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích tại Việt Nam (MIA), xem các hoạt động nhân đạo này là nền tảng quan trọng cho quan hệ song phương. Khi cả hai phía cùng tìm người của mình và tôn trọng nỗi đau của nhau, nền tảng lòng tin cho tương lai được xây dựng trên một nền quá khứ được thừa nhận chứ không bị che phủ.
Từ quá khứ chiến tranh đến hợp tác kinh tế, công nghệ và phát triển bền vững
Điểm khác biệt của chuyến thăm lần này là khắc phục hậu quả chiến tranh không bị tách rời khỏi phát triển bền vững. Quảng Trị xác định 4 đột phá chiến lược gồm năng lượng, nông nghiệp xanh – sạch, du lịch và logistics, đồng thời mong Đại sứ Mỹ kết nối các doanh nghiệp Hoa Kỳ trong các lĩnh vực công nghiệp nặng, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và vật liệu mới đến tìm hiểu cơ hội đầu tư.
Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh địa phương đang xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, kỳ vọng các đối tác Mỹ góp phần vào giáo dục, phát triển nguồn nhân lực, y tế, chuyển đổi số, năng lượng sạch, thích ứng biến đổi khí hậu, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển sinh kế bền vững. Những lĩnh vực này, nếu được triển khai nghiêm túc, sẽ giúp biến các vùng đất từng bị bỏ hoang vì bom mìn thành không gian kinh tế – xã hội mới.
Đại sứ Jennifer Wicks coi các chương trình khắc phục hậu quả chiến tranh là một trong những nền tảng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ, đồng thời nhìn nhận tăng cường hợp tác thương mại, giao thương và quan hệ nhân dân là trọng tâm trong thời gian tới. Cách tiếp cận này cho thấy nếu không giải quyết phần “nợ quá khứ”, mọi cam kết về phát triển bền vững đều sẽ thiếu tính chính danh.
Triển vọng và điều kiện để hợp tác Mỹ – Việt Nam đi vào thực chất
Nhìn về phía trước, hợp tác Mỹ Việt Nam tại Quảng Trị không thiếu chương trình, từ Đối tác Thái Bình Dương – Bạn bè Thái Bình Dương được triển khai liên tiếp các năm 2025 và 2026, đến các hoạt động nâng cao năng lực cứu hộ khẩn cấp, phòng chống thiên tai với sự tham dự của quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao vào tháng 6.2026. Vấn đề không còn là “có làm hay không”, mà là làm đến mức nào, với trách nhiệm và sự đồng bộ ra sao.
Về phía tỉnh, mong muốn sau chuyến công tác này, Đại sứ Jennifer Wicks sẽ quay lại với nhiều thông tin, số liệu và định hướng chiến lược hơn để hai bên trao đổi sâu về phát triển kinh tế. Về phía Mỹ, lời khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ khắc phục hậu quả chiến tranh, đặc biệt là rà phá bom mìn, nếu được cụ thể hóa bằng nguồn lực dài hạn, sẽ là minh chứng cho tính bền vững của quan hệ đối tác.
Kết luận ở đây khá rõ: Quảng Trị đang trở thành “phòng thí nghiệm” cho một mô hình hợp tác trong đó khắc phục hậu quả chiến tranh, rà phá bom mìn, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và phát triển bền vững không tách rời nhau. Nếu cả hai bên giữ được cam kết và minh bạch trong từng chương trình cụ thể, Quảng Trị có thể là nơi chứng minh rằng một quá khứ đau thương vẫn có thể trở thành nền tảng cho một tương lai hợp tác bình đẳng hơn.
