Từ ký ức chiến tranh đến hợp tác chiến lược
Hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh giữa Việt Nam và Mỹ là quá trình hai bên cùng triển khai các hoạt động nhân đạo, kỹ thuật và quốc phòng nhằm xử lý di sản chiến tranh, từ tìm kiếm quân nhân mất tích, hỗ trợ giám định hài cốt, đến các chương trình cứu trợ, qua đó xây dựng lòng tin và nâng cấp quan hệ chiến lược lâu dài. Trong cuộc tiếp Đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam coi Mỹ là một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược hàng đầu, mong muốn cùng Mỹ tiếp tục triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện. Đáng chú ý, hợp tác quốc phòng được nhấn mạnh là trụ cột quan trọng, giúp quan hệ đi vào chiều sâu, thực chất và gắn với hòa bình, phát triển khu vực. Đây không chỉ là ngoại giao quân sự thông thường, mà là bước tiến mang tính biểu tượng: hai cựu thù chọn cách đối diện quá khứ bằng các dự án nhân đạo chung, thay vì né tránh hay để ký ức chiến tranh tiếp tục chi phối hiện tại.
Chiến dịch 500 ngày đêm: Thước đo mới của lòng tin
Điểm nhấn của cuộc gặp là việc phía Mỹ tái khẳng định đồng hành cùng nỗ lực của Việt Nam trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, định danh hài cốt liệt sĩ Việt Nam. Đây là bước chuyển quan trọng: di sản chiến tranh không còn là chủ đề nhạy cảm cần tránh, mà trở thành nền tảng xây dựng lòng tin chiến lược. Việt Nam hoan nghênh mọi nỗ lực của Mỹ tăng cường các dự án nâng cao năng lực giám định và cung cấp hồ sơ, tư liệu để đẩy nhanh tiến trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ngược lại, Việt Nam cam kết tiếp tục tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA), như đã làm bền bỉ hơn nửa thế kỷ. Việc hai bên cùng tham gia chiến dịch dài hơi và nhạy cảm này cho thấy hợp tác quân sự Mỹ Việt không chỉ xoay quanh tàu chiến hay tập trận, mà còn nằm ở khả năng chia sẻ nỗi đau lịch sử và giải quyết chúng bằng công cụ khoa học, nhân đạo.
Hợp tác nhân đạo và khắc phục hậu quả chiến tranh: Trụ cột mới của quan hệ chiến lược
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh ý nghĩa sâu sắc của hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, đề nghị Mỹ tiếp tục duy trì, mở rộng các dự án hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực này. Các chương trình hợp tác nhân đạo như Đối tác, Thiên thần và Bạn bè Thái Bình Dương được đánh giá đã để lại ấn tượng tốt đẹp với người dân địa phương. Điều này cho thấy, trong quan hệ chiến lược Mỹ Việt, trụ cột nhân đạo và khắc phục hậu quả chiến tranh đang trở thành một kênh ngoại giao "mềm" nhưng hiệu quả, giúp tạo sự chấp nhận xã hội đối với hợp tác quốc phòng. Đô đốc Paparo cam kết Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam triển khai các chương trình hợp tác nhân đạo, cứu trợ thảm họa, nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển. Câu chuyện hợp tác quân sự Mỹ Việt vì thế không thể tách rời khỏi khái niệm khắc phục hậu quả chiến tranh: nếu không xử lý được di sản quá khứ, mọi tham vọng chiến lược ở hiện tại đều có nguy cơ thiếu nền tảng chính trị và xã hội.
Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Hội đồng Hòa bình và lời mời APEC 2027
Từ góc độ khu vực, chuyến thăm cho thấy quan hệ chiến lược Mỹ Việt ngày càng gắn chặt với tầm nhìn về một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở và an toàn mà Đô đốc Paparo nhấn mạnh. Mỹ đánh giá cao vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam, coi Việt Nam đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong ASEAN và cấu trúc khu vực. Việc Việt Nam sớm tham gia sáng kiến Hội đồng Hòa bình được phía Mỹ ghi nhận như dấu hiệu chủ động hội nhập của Hà Nội. Trên nền đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trân trọng nhắc lại lời mời Tổng thống Donald Trump thăm chính thức Việt Nam và dự Tuần lễ cấp cao APEC 2027. Đây là một thông điệp rõ ràng: Việt Nam muốn đặt hợp tác quân sự, kinh tế và khoa học – công nghệ với Mỹ trong khung đa phương rộng hơn, nơi khắc phục hậu quả chiến tranh không chỉ là vấn đề song phương, mà là đóng góp vào hòa bình và ổn định của toàn khu vực.
Kết luận: Di sản chiến tranh thành nền tảng hợp tác chiến lược
Nhìn từ cuộc tiếp Đô đốc Samuel Paparo, có thể thấy một xu hướng rõ rệt: hợp tác quân sự Mỹ Việt đang được xây trên nền tảng xử lý di sản chiến tranh, thay vì bỏ qua hay làm mờ quá khứ. Việt Nam coi Mỹ là đối tác chiến lược hàng đầu và muốn quan hệ phát triển thực chất, sâu rộng, hiệu quả vì lợi ích nhân dân hai nước. Phía Mỹ không chỉ nói về an ninh biển hay cấu trúc khu vực, mà công khai cảm ơn sự hỗ trợ nhân đạo của Việt Nam trong tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích và cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả chiến tranh. Trong bối cảnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc hai bên chọn chiến dịch 500 ngày đêm và các dự án nhân đạo làm điểm tựa là lựa chọn khôn ngoan: nó tạo ra một nền tảng đạo đức và chính trị vững chắc cho quan hệ chiến lược, khiến hợp tác an ninh không bị nhìn như đối đầu mà như nỗ lực chung bảo vệ hòa bình.
