19 khoản thu dịch vụ giáo dục là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm?
19 khoản thu dịch vụ giáo dục trong trường công lập tại TP.HCM là danh mục các khoản phí cho những dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục, như ăn uống, bán trú, xe đưa đón, công nghệ học tập số, ngoại khóa, học bơi và trông giữ học sinh ngoài giờ, được UBND Thành phố quy định kèm mức trần thu và cơ chế quản lý thu chi đối với các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn. Đây không phải là những khoản học phí bắt buộc chung chung mà là phí dịch vụ giáo dục gắn với từng loại hình phục vụ người học. Điều đáng chú ý là thành phố phân loại rõ đây là các khoản thu dịch vụ giáo dục, phải có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, thu để bù chi và không được vượt mức trần. Phụ huynh nếu chỉ nghe tên khoản thu mà không hiểu nội dung rất dễ rơi vào tâm lý mơ hồ, hoặc chấp nhận chi trả mà không kiểm soát được chi phí cả năm.
Bảy nhóm khoản thu và những khoản mới: bơi an toàn, ngoại khóa, học tập số
Theo quyết định, UBND TP quy định 7 nhóm khoản thu dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục với tổng cộng 19 khoản thu kèm mức trần cụ thể. Các nhóm gồm: dịch vụ ăn uống, bán trú, nội trú; xe đưa đón người học; công nghệ, học tập số; hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống; trông giữ, chăm sóc trẻ ngoài giờ (không bao gồm tiền ăn); tổ chức học bơi an toàn, phòng chống đuối nước; và các dịch vụ hỗ trợ giáo dục khác phù hợp nhu cầu nhà trường và người học. Điểm mới nổi bật là dịch vụ tổ chức học bơi an toàn, phòng chống đuối nước với mức trần 700.000 đồng/học sinh/khóa, áp dụng cho tất cả cấp học và cả hai nhóm địa bàn phường, xã. "Khoản thu dịch vụ tổ chức học bơi an toàn, phòng chống đuối nước là khoản thu mới được đưa vào từ năm học 2026-2027". Bên cạnh đó, hoạt động ngoại khóa được ấn định trần 200.000 đồng/học sinh/hoạt động, còn dịch vụ học tập công nghệ số có mức trần 110.000 đồng/học sinh/tháng.
Mức thu trường công lập, hai nhóm đối tượng và nguy cơ chênh lệch
Một điểm phụ huynh cần lưu ý là cùng khoản thu dịch vụ giáo dục nhưng mức thu trường công lập có thể khác nhau giữa các loại cơ sở. Quyết định phân thành hai nhóm đối tượng học sinh: Nhóm 1 là các trường trên địa bàn phường, Nhóm 2 là các trường trên địa bàn xã và đặc khu. Đồng thời, với những đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư, mức thu tối đa được phép lên tới gấp 2 lần mức thu áp dụng cho các cơ sở công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên. Điều này có nghĩa, cùng một loại phí dịch vụ giáo dục, phụ huynh ở các trường có mức tự chủ tài chính cao có thể phải đối mặt với mức thu cao hơn. Nếu không đọc kỹ quy định, nhiều gia đình sẽ khó dự trù chi phí, nhất là khi con học ở trường có nhiều dịch vụ thêm như xe đưa đón, bán trú, công nghệ số, ngoại khóa. Cần nhìn thẳng vào thực tế: cơ chế này khuyến khích tự chủ, nhưng cũng có thể mở rộng khoảng cách chi phí giữa các trường.
Thu bù chi, hoàn trả chênh lệch: cơ chế bảo vệ hay chỉ trên giấy?
Về cơ chế quản lý, UBND TP nhấn mạnh các khoản thu phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh, lấy thu bù chi và không vượt mức trần. Nhà trường phải lập dự toán chi tiết cho từng khoản, tính đúng và đủ chi phí hợp lý, đồng thời giảm trừ các khoản đã được ngân sách nhà nước hoặc nguồn khác hỗ trợ. Quan trọng hơn, thời gian thu không được vượt quá kế hoạch thời gian năm học. Một điểm tích cực cho phụ huynh là: nếu cuối năm học, khoản thu dịch vụ thu lớn hơn chi, nhà trường phải hoàn trả phần chênh lệch cho người học; ngược lại, nếu thu nhỏ hơn chi thì trường phải tự bù, không được thu thêm và ngân sách nhà nước không cấp bù. Tuy vậy, câu hỏi đặt ra là mức độ minh bạch trong việc lập dự toán và quyết toán: phụ huynh cần yêu cầu công khai chi tiết để cơ chế bảo vệ này không dừng ở văn bản.
Phụ huynh nên làm gì để kiểm soát chi phí năm học mới?
Từ năm học 2026-2027, thẩm quyền ban hành quy định về khoản thu dịch vụ giáo dục và cơ chế quản lý thu chi thuộc UBND cấp tỉnh, thành phố, thay vì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh như trước. Điều này giúp địa phương phản ứng nhanh với nhu cầu thực tế, nhưng cũng đòi hỏi phụ huynh chủ động hơn trong việc theo dõi các quyết định mới. UBND Thành phố đã yêu cầu UBND phường, xã, đặc khu hướng dẫn và giám sát chặt việc thu chi tại các trường, kịp thời chấn chỉnh sai phạm, đồng thời giao Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Tài chính phối hợp hướng dẫn và kiểm tra quá trình thực hiện. Về phía phụ huynh, việc quan trọng nhất là nắm rõ danh mục 19 khoản thu dịch vụ giáo dục, hỏi kỹ từng khoản: có bắt buộc hay không, mức thu cụ thể, thời gian thu, và cách hoàn trả nếu dư. Cần yêu cầu nhà trường lấy ý kiến đồng thuận minh bạch bằng văn bản, tránh đồng thuận hình thức. Chỉ khi hiểu rõ và lên kế hoạch từ đầu, gia đình mới không bị động trước chi phí cả năm và có tiếng nói trong việc sử dụng phí dịch vụ giáo dục đúng mục đích.
