Quyết định 77: khoản thu trường học Hải Phòng bước vào giai đoạn mới
Quyết định 77/2026/QĐ-UBND về mức học phí dịch vụ giáo dục tại cơ sở công lập ở Hải Phòng là văn bản quy định lại toàn bộ danh mục, mức thu và cơ chế quản lý các khoản thu dịch vụ hỗ trợ giáo dục, từ bán trú, nước uống đến trông giữ xe, nhằm phản ánh đúng chi phí tổ chức và nhu cầu thực tế của người học và phụ huynh. Điểm đáng nói ở đây không phải là sự xuất hiện của một văn bản kỹ thuật, mà là việc quy định thu học phí 2026 chính thức thừa nhận dịch vụ giáo dục quanh lớp học như một phần cấu trúc tài chính mà gia đình phải tính vào ngân sách hằng tháng. UBND thành phố ban hành Quyết định 77, có hiệu lực từ ngày 2/10/2026, thay thế và kế thừa khung cũ theo Nghị quyết 58, đồng thời bổ sung và điều chỉnh để "phù hợp với tình hình thực tế hiện nay". Theo quan điểm người viết, đây là bước đi cần thiết về mặt quản lý, nhưng lại đặt ra bài toán khó cho phụ huynh: hoặc chấp nhận chi thêm để con được hưởng nhiều dịch vụ, hoặc phải chủ động từ chối, thương lượng và theo sát từng khoản thu.
Dịch vụ bán trú tăng giá gấp đôi: cú đấm trực diện vào ngân sách gia đình
Thay đổi gây chú ý nhất là dịch vụ bán trú tăng giá. Mức thu tối đa dịch vụ hỗ trợ hoạt động chăm sóc bán trú – gồm người nấu ăn, phục vụ chăm ăn, trông trưa, quản lý và vệ sinh bán trú – tăng từ 150.000 đồng lên 300.000 đồng/học sinh/tháng, áp dụng cho mầm non, tiểu học và THCS. Đây là mức tăng 100%, không phụ huynh nào có thể xem nhẹ. Lý do được nêu khá thẳng thắn: mức hiện hành không còn phù hợp với chi phí nhân công và yêu cầu thực tế tổ chức bán trú. Điều này phản ánh áp lực lương tối thiểu, giá dịch vụ và kỳ vọng ngày càng cao về chất lượng chăm sóc tại trường. Nói cách khác, nếu muốn con được ăn ngủ tại trường với điều kiện tốt hơn, phụ huynh phải chi thêm. Vấn đề nằm ở chỗ, nhiều gia đình có con đang học bán trú sẽ chứng kiến khoản chi cố định hằng tháng tăng lên đáng kể, trong khi các chi phí khác như bữa ăn bán trú (30.000–35.000 đồng/ngày), phụ phí bán trú 65.000 đồng/tháng vẫn giữ nguyên. Tăng chỗ trọng yếu, giữ nguyên chỗ còn lại – cách điều chỉnh này thể hiện rõ ưu tiên bù đắp nhân công, nhưng cũng làm ngân sách gia đình bớt linh hoạt.
Ba khoản thu dịch vụ mới: nâng chất môi trường học nhưng thêm áp lực chi tiêu
Quyết định 77 bổ sung ba khoản thu dịch vụ mới, đánh dấu sự mở rộng phạm vi "dịch vụ giáo dục" vượt ra khỏi giờ học chính khóa. Thứ nhất là dịch vụ vệ sinh trường, lớp, nhà vệ sinh, mức tối đa 30.000 đồng/học sinh/tháng ở cả bốn cấp học. Với nhiều phụ huynh, việc đóng thêm để lớp học sạch sẽ, nhà vệ sinh được chăm sóc tốt là điều có thể chấp nhận – vì con hưởng lợi trực tiếp. Thứ hai là dịch vụ thư viện cung cấp tiện ích ngoài tiêu chuẩn cơ bản (tài liệu, không gian, công nghệ…), mức tối đa 24.000 đồng/học sinh/tháng tại tiểu học, THCS và THPT. Nếu được tổ chức nghiêm túc, đây là khoản thu có thể biến thư viện thành không gian học tập số, đọc sách, nghiên cứu thực sự sống động, thay vì chỉ là phòng sách hình thức. Thứ ba là dịch vụ hoạt động ngoài giờ chính khóa do nhà trường trực tiếp thực hiện, tối đa 15.000 đồng/học sinh/giờ, áp dụng ở cả bốn cấp. Nội dung có thể gồm văn hóa, nghệ thuật, thể thao, tăng cường ngoại ngữ, tin học, STEM/STEAM, công nghệ, học tập số, AI, hướng nghiệp… nhưng bị giới hạn không quá 2 tiết/tuần và không thuộc chương trình môn học do Bộ Giáo dục ban hành. Nhìn tích cực, ba khoản thu này nếu được triển khai đúng sẽ cải thiện chất lượng môi trường học và mở thêm cơ hội phát triển năng lực cho học sinh. Nhưng nhìn từ góc độ ví tiền, phụ huynh phải tính lại: mỗi tháng, chỉ riêng ba dịch vụ mới cũng có thể cộng thêm hàng trăm nghìn đồng nếu con tham gia đầy đủ.
Trông giữ xe, điều hòa, nước uống: dịch vụ quen thuộc nhưng phạm vi thu mở rộng
Một thay đổi quan trọng khác là phạm vi dịch vụ trông giữ xe được mở rộng. Trước đây, quy định chỉ nhắc đến xe đạp điện; nay bổ sung thêm xe máy điện và xe máy, theo quy định về độ tuổi sử dụng, với mức thu tối đa vẫn giữ nguyên 50.000 đồng/xe/tháng tại tiểu học, THCS và THPT. Điều này phản ánh thực tế: học sinh dùng xe máy điện, xe máy đến trường nhiều hơn, và trường muốn hợp thức hóa khoản thu đi kèm. Trong khi đó, trông giữ xe đạp vẫn tối đa 30.000 đồng/xe/tháng; dịch vụ nước uống cho học sinh tối đa 10.000 đồng/tháng ở cả bốn cấp; dịch vụ sử dụng điều hòa phục vụ trực tiếp nhu cầu học sinh tối đa 40.000 đồng/học sinh/tháng. Các mức này không tăng so với khung cũ, nhưng trong tổng thể ngân sách, chúng là những khoản nhỏ cộng dồn dễ bị bỏ qua. Ý nghĩa chính ở đây là: thay vì mô hình "học phí đã bao gồm mọi thứ", quy định thu học phí 2026 tiếp tục củng cố cách tiếp cận tách nhỏ từng dịch vụ – trông xe, điều hòa, nước uống, hỗ trợ học hai buổi/ngày – mỗi dịch vụ là một dòng trong bảng thu. Cách làm này tăng tính minh bạch, nhưng đồng thời yêu cầu phụ huynh phải đọc rất kỹ thông báo thu, tránh đóng những dịch vụ không cần hoặc không dùng đến.
Phụ huynh nên làm gì trước khung thu mới?
Điểm tích cực ít được nhắc đến là tất cả các mức học phí dịch vụ giáo dục trong Quyết định 77 đều là mức tối đa; cơ sở giáo dục phải căn cứ điều kiện thực tế, nhu cầu của người học và cha mẹ học sinh để xây dựng mức thu cụ thể, không được vượt trần. Việc tổ chức dịch vụ phải bảo đảm tự nguyện, dân chủ, công khai, minh bạch và có sự thỏa thuận bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ; cuối năm học, phần kinh phí chưa sử dụng hết phải hoàn trả hoặc chuyển sang năm sau khi có sự đồng ý bằng văn bản. Theo người viết, đây là không gian mà phụ huynh cần chủ động sử dụng. Thay vì coi bảng thu là "lệnh phải đóng", phụ huynh có quyền yêu cầu nhà trường thuyết minh chi tiết từng dịch vụ, đặt câu hỏi về mức độ cần thiết, chất lượng thực tế và căn cứ xây dựng mức thu. Các hội phụ huynh nên đóng vai trò tập hợp ý kiến, thương lượng để mức thu sát với khả năng chi trả chung, nhất là ở khu vực có nhiều gia đình thu nhập trung bình. Cuối cùng, điều quan trọng không phải là tránh mọi khoản thu, mà là phân biệt rõ đâu là dịch vụ thiết yếu cho con mình, đâu là dịch vụ mang tính lựa chọn. Chỉ khi phụ huynh đọc kỹ, chất vấn và tham gia vào quá trình thỏa thuận, các khoản thu trường học Hải Phòng mới thực sự phản ánh nguyên tắc tự nguyện và minh bạch như văn bản đã viết.
