Quyết định 77 là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm?
Quyết định 77/2026/QĐ-UBND về khoản thu dịch vụ giáo dục tại trường công lập ở Hải Phòng là văn bản quy định danh mục dịch vụ, mức thu tối đa và yêu cầu minh bạch học phí, nhằm làm căn cứ để các cơ sở giáo dục xây dựng mức thu cụ thể, không được vượt trần và phải có sự đồng thuận bằng văn bản của phụ huynh. Đây không chỉ là một thay đổi kỹ thuật, mà là khung pháp lý sẽ tác động trực tiếp đến ví tiền của gia đình và chất lượng các dịch vụ mà con em nhận được ở trường. So với Nghị quyết 58/2025 của HĐND thành phố, Quyết định 77 vừa kế thừa, vừa điều chỉnh và bổ sung để phù hợp tình hình mới, đặc biệt ở nhóm dịch vụ bán trú và các khoản phí trường học Hải Phòng về vệ sinh, thư viện, hoạt động ngoại khóa. Nếu phụ huynh không đọc kỹ, rất dễ bỏ qua ranh giới giữa khoản thu hợp pháp và thu thêm không đúng quy định thu trường công lập.
Ba khoản thu dịch vụ mới và cú tăng mạnh ở phí bán trú
Điểm đáng chú ý nhất của Quyết định 77 là vừa mở rộng, vừa siết lại khoản thu dịch vụ giáo dục. Thứ nhất, mức phí hỗ trợ hoạt động bán trú (chăm sóc học sinh ngoài giờ học) tăng từ 150.000 đồng lên 300.000 đồng/học sinh/tháng, áp dụng cho mầm non, tiểu học và một phần bậc THCS; khoản này dùng để trả công cho cấp dưỡng, người phục vụ bữa ăn, giám sát trưa, quản lý và lao công phục vụ bán trú. Có thể trích dẫn rõ: "Mức thu hỗ trợ hoạt động bán trú được điều chỉnh từ 150.000 đồng lên 300.000 đồng/học sinh/tháng để đáp ứng chi phí lao động và yêu cầu thực tế". Thứ hai, ba khoản thu mới gồm: dịch vụ vệ sinh trường, lớp, nhà vệ sinh tối đa 30.000 đồng/học sinh/tháng; dịch vụ thư viện mở rộng tối đa 24.000 đồng/học sinh/tháng cho tiểu học, THCS, THPT; và hoạt động ngoại khóa do nhà trường trực tiếp tổ chức tối đa 15.000 đồng/học sinh/giờ. Đây là những phí trường học Hải Phòng mà trước đó chưa được liệt kê trong khung chung của thành phố, nhưng nay được hợp thức hóa và đặt trần rõ ràng.
Những khoản thu giữ nguyên và ý nghĩa của việc đặt "mức trần"
Quan trọng không kém việc bổ sung là thông điệp: đa số khoản thu dịch vụ giáo dục được giữ nguyên. Quyết định 77 khẳng định các mức thu về tiền ăn và dịch vụ bán trú (ngoài phần hỗ trợ), trang thiết bị bán trú, nước uống, trông trẻ ngoài giờ, hỗ trợ dạy hai buổi/ngày, gửi xe, sử dụng điều hòa, hoạt động kỹ năng sống… không thay đổi so với quy định trước đây. Cụ thể, vẫn giữ trần 15.000 đồng/bữa sáng mầm non, 30.000 đồng/bữa trưa mầm non, 35.000 đồng/bữa trưa tiểu học và THCS; 65.000 đồng/học sinh/tháng tiền ăn; 10.000 đồng/tháng nước uống; 30.000 đồng/xe đạp/tháng, 50.000 đồng/xe/tháng với xe đạp điện, xe máy điện, xe máy theo độ tuổi; 40.000 đồng/học sinh/tháng tiền điều hòa. Việc đặt trần cho từng dịch vụ vừa là công cụ bảo vệ phụ huynh trước nguy cơ thu vượt mức, vừa là giới hạn buộc trường công lập nâng chất lượng bằng quản lý chi phí, chứ không phải đẩy gánh nặng tài chính lên gia đình.
Minh bạch học phí: trường phải công khai, phụ huynh không còn ở thế yếu
Phần tiến bộ nhất của Quyết định 77 không nằm ở con số, mà ở cơ chế minh bạch học phí và trách nhiệm giải trình. Quy định nêu rõ: mọi khoản thu dịch vụ giáo dục chỉ là mức tối đa; từng trường phải xây dựng mức thu cụ thể dựa trên điều kiện thực tế, nhu cầu học sinh và phụ huynh, nhưng tuyệt đối không được vượt trần. Việc thu phải "tự nguyện, dân chủ, công khai, minh bạch" và có thỏa thuận bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ. Trường bắt buộc công khai danh mục dịch vụ, mức thu, căn cứ tính phí và dự toán thu – chi; hiệu trưởng chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý, sử dụng và công khai nguồn thu theo đúng quy định thu trường công lập. Một nguyên tắc quan trọng là không được thu trùng các dịch vụ đã được ngân sách nhà nước hoặc nguồn hợp pháp khác chi trả. Cuối năm, phần kinh phí chưa sử dụng phải trả lại phụ huynh hoặc chuyển sang năm học sau nếu có sự đồng ý bằng văn bản. Nếu nhà trường làm khác, phụ huynh có đầy đủ cơ sở để từ chối hoặc yêu cầu điều chỉnh.
Phụ huynh cần làm gì để bảo vệ quyền lợi trước mỗi khoản thu?
Trong bối cảnh phí trường học Hải Phòng ngày càng chi tiết hóa, quyền của phụ huynh không chỉ là đóng tiền, mà là giám sát và đặt câu hỏi. Trước hết, hãy yêu cầu nhà trường cung cấp đầy đủ văn bản công khai danh mục khoản thu dịch vụ giáo dục, mức thu cụ thể, căn cứ tính toán và dự toán thu – chi, rồi đối chiếu với mức trần trong Quyết định 77. Bất kỳ khoản thu nào không nằm trong danh mục, vượt quá trần hoặc không gắn với dịch vụ cụ thể đều có dấu hiệu không hợp pháp; phụ huynh có quyền từ chối ký thỏa thuận, yêu cầu giải thích và phản ánh lên phòng giáo dục hoặc UBND cấp quận, huyện. Phụ huynh cũng nên chú ý điều khoản không thu trùng dịch vụ đã dùng ngân sách: nếu trường thu thêm cho nội dung vốn đã được nhà nước chi trả, đó là cơ sở để kiến nghị dừng. Cuối cùng, hãy kiểm tra báo cáo quyết toán cuối năm, xem phần kinh phí không sử dụng đã được hoàn trả hoặc chuyển sang năm sau đúng như thỏa thuận hay chưa. Một khi phụ huynh chủ động, những quy định tiến bộ trên giấy mới thật sự biến thành rào chắn bảo vệ gia đình trước các khoản thu không hợp lý.
