Lừa đảo nhập học: Vì sao tân sinh viên dễ trở thành “mồi ngon”?
Lừa đảo nhập học là các hành vi giả mạo trường học, cơ quan tuyển sinh hoặc đơn vị liên quan đến quá trình nhập học để đánh cắp tiền học phí, tiền ký túc xá và thông tin cá nhân của học sinh, sinh viên và phụ huynh thông qua các kênh trực tuyến lẫn ngoại tuyến. Tháng 8 hằng năm, khi các cơ sở giáo dục công bố kết quả tuyển sinh và tổ chức nhập học, nhu cầu tra cứu thông tin, đóng học phí, đăng ký ký túc xá, tìm phòng trọ hay việc làm thêm của học sinh, sinh viên tăng cao. Đây cũng là thời điểm các đối tượng lừa đảo lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm và tâm lý nóng lòng hoàn tất thủ tục của tân sinh viên để triển khai nhiều kịch bản chiếm đoạt tài sản. Mùa tựu trường, phụ huynh và sinh viên vừa lo lắng, vừa sợ “lỡ cơ hội”, nên chỉ một cuộc gọi hay tin nhắn “nhập học gấp” cũng đủ khiến nhiều người chuyển tiền mà không kịp kiểm tra.
Những chiêu lừa học phí và phí ký túc xá tinh vi nhất hiện nay
Điểm chung của các chiêu lừa học phí là đều đánh vào tâm lý sợ mất suất, sợ trễ hạn của phụ huynh và sinh viên. Thủ đoạn phổ biến nhất là giả mạo trường học: kẻ gian tạo fanpage, website, email hoặc tài khoản mạng xã hội có tên gọi, giao diện gần giống các trường đại học, cao đẳng. Chúng sao chép thông báo tuyển sinh, nhập học rồi âm thầm chỉnh sửa số tài khoản ngân hàng, mã QR thanh toán để dụ người học chuyển tiền. Một dạng lừa đảo khác là “giấy báo trúng tuyển học bổng giả”, sử dụng trái phép tên, logo, con dấu và giả mạo chữ ký lãnh đạo để yêu cầu nộp tiền nhận học bổng hoặc xác nhận suất học. Đây là kiểu chiêu lừa nhập học đánh trúng tâm lý vui mừng khi “con được học bổng”, khiến nhiều gia đình mất cảnh giác.
Không ít trường hợp bị yêu cầu chuyển học phí, lệ phí, tiền giữ chỗ ký túc xá hay các khoản phí khác vào tài khoản cá nhân với lý do phải hoàn thành ngay nếu không muốn mất quyền nhập học. Trên các hội nhóm tuyển sinh, nhiều đối tượng quảng cáo “giữ suất đại học”, “cam kết đỗ nguyện vọng”, “phí xác nhận nguyện vọng”, “phí giữ suất”, “phí xét tuyển sớm”… rồi liên tục hối thúc chuyển tiền trong thời gian rất ngắn. Những yêu cầu chuyển tiền gấp để “giữ suất”, “xác nhận trúng tuyển”, “nhận học bổng” hoặc “hoàn tất hồ sơ” là dấu hiệu đỏ rõ ràng. Nếu phụ huynh và sinh viên không dừng lại kiểm tra mà vội vàng làm theo, họ đang tự đưa tiền vào tài khoản của kẻ lừa đảo.
Giả mạo trường học, bưu điện, công an: Khi kẻ lừa đảo khoác áo “cơ quan nhà nước”
Các đối tượng lừa đảo ngày càng thích giả mạo “người có quyền”: trường học, giáo viên, bưu điện, thậm chí cả cơ quan công an. Nhiều kẻ mạo danh cán bộ tuyển sinh, giáo viên, nhân viên nhà trường hoặc ban quản lý ký túc xá, gọi điện hoặc nhắn tin thông báo hồ sơ nhập học còn thiếu, yêu cầu cập nhật thông tin qua đường link gửi sẵn. Một thủ đoạn khác là giả danh nhân viên bưu điện hoặc cán bộ nhà trường, báo có giấy báo nhập học hoặc hồ sơ cần xác nhận, sau đó dẫn nạn nhân sang Zalo, yêu cầu cài app lạ, truy cập liên kết hoặc cung cấp thông tin cá nhân. Đáng lo hơn, tội phạm còn giả danh giáo viên hoặc cán bộ nhà trường, yêu cầu cung cấp thông tin định danh của học sinh rồi hối thúc chuyển học phí, tiền đồng phục và các khoản khác vào tài khoản cá nhân. Đây rõ ràng không phải “thủ tục hành chính”, mà là chiêu giả mạo trường học có tính toán.
Mức độ nguy hiểm chưa dừng lại ở tiền bạc. Một trong những chiêu trò tinh vi nhất là “bắt cóc online”, khi đối tượng giả danh cán bộ công an, viện kiểm sát hoặc tòa án, dựng lên câu chuyện nạn nhân liên quan đến các vụ án, đường dây rửa tiền, ma túy hoặc bưu kiện chứa hàng cấm. Chúng yêu cầu giữ bí mật, cắt liên lạc với gia đình, bật camera liên tục và chuyển tiền để “chứng minh vô tội”, rồi quay sang dọa nạt người thân bằng kịch bản “bị bắt cóc”. Cùng lúc, nhiều nhóm khác chiếm quyền dùng tài khoản mạng xã hội của sinh viên hoặc người thân, nhắn tin vay tiền, yêu cầu chuyển tiền đóng học phí hoặc đặt cọc phòng trọ, thậm chí dùng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả giọng nói, hình ảnh, video ngắn nhằm tăng độ tin cậy. Khi kẻ gian khoác áo cơ quan nhà nước, sự cả tin sẽ phải trả giá rất đắt.
Bẫy phòng trọ, việc làm thêm và mã định danh: Không có tiền “dễ ăn” trong mùa nhập học
Ngoài chiêu lừa học phí, nhiều tân sinh viên còn sập bẫy khi tìm chỗ ở và việc làm thêm – những nhu cầu rất thực trong mùa nhập học. Tội phạm lợi dụng nhu cầu thuê nhà tăng cao, đăng hình phòng trọ đẹp, giá thấp trên các hội nhóm, yêu cầu chuyển tiền đặt cọc hoặc giữ phòng trước khi xem; sau khi nhận được tiền thì cắt liên lạc hoặc tiếp tục đòi thêm nhiều khoản phí khác. Đối với việc làm thêm, các tin tuyển dụng cộng tác viên bán hàng, nhập dữ liệu, trực fanpage, xử lý đơn hàng, làm nhiệm vụ trực tuyến với mức thu nhập hấp dẫn được quảng bá rầm rộ. Tuy nhiên, để được nhận việc, người tham gia phải đóng phí hồ sơ, tiền đồng phục, chi phí đào tạo hoặc thực hiện “nhiệm vụ thử” bằng cách chuyển tiền trước, và cuối cùng bị chiếm đoạt tài sản. Tiền “thu nhập khủng, việc nhẹ” trong những tin này thường chỉ có một điểm chung: chảy thẳng vào túi kẻ lừa đảo.
Một chiêu mới tinh vi là lừa xin mã định danh học sinh. Kẻ gian thông báo mã định danh trên hệ thống dữ liệu quốc gia bị lỗi nên hồ sơ chuyển cấp chưa được phê duyệt, rồi yêu cầu phụ huynh cung cấp thông tin căn cước công dân, mã định danh hoặc truy cập link lạ để cài ứng dụng dịch vụ công giả mạo nhằm chiếm quyền kiểm soát tài khoản. Mùa tựu trường cũng là lúc nhu cầu học bổng, vay vốn, nội trú tăng, và các đối tượng lừa đảo đang gia tăng hoạt động mạo danh cơ sở giáo dục, tạo lập văn bản giả, đưa thông tin hấp dẫn nhằm chiếm đoạt tài sản. Đối với học sinh, sinh viên chuẩn bị nhập học, việc nhẹ dạ với những lời hứa “xét tuyển nhanh”, “hỗ trợ vay vốn”, “giữ chỗ ký túc xá” có thể khiến số tiền tích góp của cả gia đình biến mất chỉ sau vài cú nhấp chuột.
Chiến lược phòng chống lừa đảo: Quy tắc 3 kiểm tra và 3 không cho gia đình có con đi học
Nếu coi mùa nhập học là “mùa cao điểm lừa đảo”, thì mỗi gia đình phải tự trang bị cho mình bộ “lá chắn an ninh” rõ ràng. Trước các thủ đoạn ngày càng tinh vi, phụ huynh và học sinh cần chủ động kiểm tra, đối chiếu thông tin trước khi làm bất kỳ thủ tục nào liên quan đến tuyển sinh, nhập học, học phí, học bổng hoặc đăng ký ký túc xá. Quy tắc 3 kiểm tra nên trở thành thói quen: kiểm tra website chính thức, kiểm tra fanpage/số điện thoại do nhà trường công bố, và kiểm tra lại với giáo viên chủ nhiệm hoặc phòng đào tạo trước khi chuyển tiền. Việc tra cứu kết quả tuyển sinh, xác nhận nhập học, nộp học phí và đăng ký ký túc xá chỉ nên thực hiện thông qua website, ứng dụng hoặc tài khoản ngân hàng chính thức do cơ sở giáo dục công bố.
Song song, hãy áp dụng nghiêm quy tắc 3 không để bảo vệ sinh viên trong gia đình: không tin, không chuyển, không cung cấp. Không tin các cuộc gọi, tin nhắn từ số cá nhân hoặc tài khoản mạng xã hội tự xưng là cán bộ tuyển sinh, nhất là khi yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp với lý do “hệ thống sắp đóng”, “chỉ còn một suất”, gửi mã QR, đường link hay ứng dụng không rõ nguồn gốc. Không chuyển tiền khi chưa xác minh tên đơn vị thụ hưởng, nội dung thu và thông tin trên cổng chính thức. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN hay thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ cá nhân nào. Nếu lỡ giao dịch, phải lập tức liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ, lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, đường link, chứng từ giao dịch và trình báo cơ quan công an để kịp thời xử lý. Phụ huynh cần thường xuyên trao đổi với con, thống nhất nguyên tắc: tiền và thông tin liên quan đến học phí, ký túc xá, vay vốn phải được bàn bạc trước trong gia đình.
