Trường học cần biến kiến thức thành hành động
Ứng phó thiên tai tại trường học là việc nhận diện rủi ro, chuẩn bị phương án bảo vệ người và tài sản, rồi thực hành để giáo viên, học sinh biết cách hành động an toàn khi thiên tai xảy ra. Đây không nên là một buổi phổ biến kiến thức đơn lẻ: nhà trường là nơi tập trung đông người, nên kỹ năng của giáo viên có thể quyết định mức độ an toàn trong những phút đầu khẩn cấp. Ngày 24 và 25 tháng 10, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Nghệ An tập huấn về phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu cho 37 giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Tiến và Trường THCS Trần Quốc Hoàn. Nội dung gồm nhận biết các loại thiên tai, tác động của biến đổi khí hậu, xác định rủi ro và lập phương án phòng ngừa. Trọng tâm thiết thực nhất là bảo vệ sức khỏe, tính mạng của thầy trò và hạn chế thiệt hại đối với cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. Kỹ năng giáo viên vì thế không chỉ phục vụ ứng phó trong trường mà còn có thể lan tới học sinh và cộng đồng.
Từ lớp học đến nguyên tắc ứng phó tại chỗ
Buổi tuyên truyền tại Trường Cao đẳng Nghề Diên Khánh cho thấy một hướng bổ sung cần thiết: đưa nguyên tắc phòng chống thiên tai vào môi trường học đường và hướng dẫn rõ việc nên làm, không nên làm khi có sự cố. Người tham dự được giới thiệu cách triển khai hoạt động ứng phó theo phương châm “bốn tại chỗ”, đồng thời nhận tài liệu để nhà trường tiếp tục truyền đạt cho cán bộ, giáo viên và học sinh. Cách tiếp cận này có giá trị vì kiến thức chỉ phát huy tác dụng khi người học biết vận dụng trong bối cảnh cụ thể. Tuy nhiên, hướng dẫn ở trường không thể thay thế lực lượng cứu hộ bên ngoài; ngược lại, trường học cần biết cách tự bảo vệ ban đầu và phối hợp với địa phương. Tập huấn ứng phó thiên tai vì vậy nên nối liền hai mắt xích: chuẩn bị con người trong cơ sở giáo dục và bảo đảm có lực lượng đủ gần, đủ năng lực khi tình hình vượt quá khả năng xử lý của nhà trường.
Lực lượng cơ sở quyết định tốc độ phản ứng
Trước mùa mưa bão, các địa phương cần đầu tư đồng thời vào quân số, kỹ năng phối hợp và phương tiện. Tại phường Thanh Khê, 80 đội phòng, chống thiên tai và ứng phó được thành lập trong năm 2026, với tổng cộng 550 thành viên; lực lượng được tập huấn về tổ chức, vận hành đội và sơ cứu cơ bản. Thành viên am hiểu địa bàn, vị trí thường ngập và các hộ cần hỗ trợ có thể đến đúng nơi nhanh hơn một lực lượng điều động từ xa. Ở xã Liên Chiểu, lực lượng cơ sở được tập huấn phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn để chuẩn bị cho diễn biến phức tạp trong mùa mưa bão 2026. Còn tại phường An Thắng, 65 người gồm dân quân, cán bộ phường và tổ trưởng dân phố thực hành điều khiển bốn ca nô máy công suất 7,5 mã lực, tập tiếp cận người gặp nạn và di chuyển trong vùng ngập. Những con số này cho thấy ứng phó tại chỗ không thể chỉ dựa vào danh sách đội hình: phương tiện phải đi cùng năng lực sử dụng an toàn.
Chuẩn bị chỉ có ý nghĩa khi được duy trì
Điểm chung giữa tập huấn giáo viên và huấn luyện lực lượng địa phương là phải chuyển kiến thức thành phản xạ, phân công rõ người làm gì và phối hợp được khi cảnh báo xuất hiện. Ở Thanh Khê, lực lượng được giao kiểm tra, gia cố công trình tạm, cố định mái tôn và hệ thống kính, tháo dỡ biển quảng cáo không an toàn, tỉa cành cây có nguy cơ gãy đổ và giữ thông tin chỉ huy thông suốt. Đây là những việc cụ thể có thể giảm rủi ro trước khi bão mạnh lên. Các địa phương cũng nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị nhân lực, thiết bị bảo hộ và kỹ năng xử lý tình huống theo phương châm “bốn tại chỗ”; lực lượng chức năng dự kiến tiếp tục theo dõi địa bàn, phối hợp và sẵn sàng hỗ trợ cứu nạn khi cần. Kết luận nên rõ ràng: tập huấn không phải đích đến. Trường học cần thường xuyên củng cố phương án an toàn, còn địa phương phải duy trì đội ngũ, phương tiện và diễn tập phối hợp. Chỉ khi hai tuyến chuẩn bị này gặp nhau, cộng đồng mới có thể phản ứng nhanh và giảm thiệt hại.
