Từ hội nghị Đà Nẵng đến tham vọng tái vẽ bản đồ kinh tế khu vực
Hợp tác kết nối hạ tầng giao thông và năng lượng giữa Việt Nam và Lào là quá trình hai nước cùng đầu tư, hoàn thiện mạng lưới đường bộ, đường sắt, đường ống và lưới điện liên kết xuyên biên giới, nhằm giảm chi phí vận tải, nâng năng lực thương mại hai nước, đồng thời tạo không gian phát triển mới cho kinh tế Lào trong chuỗi giá trị khu vực. Ngày 27/8/2026 tại Đà Nẵng, hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào về triển khai Thỏa thuận Kế hoạch hợp tác năm 2026 đã một lần nữa đặt trọng tâm vào hợp tác kinh tế, đầu tư, kết nối hạ tầng giao thông, năng lượng và thương mại. Đây không phải là cuộc họp thủ tục: nó là bước chỉnh ga để hai nền kinh tế tăng tốc trong bối cảnh khu vực biến động nhanh và phức tạp.
Kết nối hạ tầng giao thông: Từ khẩu hiệu sang mạng lưới vận chuyển thực tế
Nếu trước đây hợp tác Việt Nam Lào thường được nhắc nhiều ở góc độ chính trị, thì nay “đường sá” mới là thước đo thực chất. Bộ trưởng Tài chính Việt Nam đề nghị hai bên sớm phối hợp phát triển hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường bộ và đường sắt kết nối hai nước và với ASEAN, nhằm tăng cường giao thương – nhất là nông sản – và hỗ trợ du lịch, quốc phòng, an ninh biên giới. Phía Lào khẳng định ưu tiên các dự án như cao tốc Hà Nội – Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và đường sắt. Điểm đáng nói là cách tiếp cận mới: kết nối hạ tầng giao thông không chỉ để “mở đường đi lại” mà để tái cấu trúc luồng hàng khu vực, đưa Lào từ quốc gia không giáp biển trở thành mắt xích trung chuyển quan trọng giữa lục địa và biển Đông.
Dự án năng lượng Lào: Điện, dầu và không gian hợp tác kinh tế mới
Trong bức tranh hợp tác Việt Nam Lào, các dự án năng lượng Lào đang nổi lên như động lực chiến lược thứ hai bên cạnh hạ tầng giao thông. Hai bên khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, bao gồm cả năng lượng tái tạo, cùng với giao thông vận tải, xây dựng và kết nối hạ tầng. Trục kết nối đường ống dẫn dầu, các đường dây truyền tải và khả năng mua – bán điện xuyên biên giới khiến Lào có điều kiện biến lợi thế tài nguyên thành “sản phẩm xuất khẩu” ổn định. Một câu nói đáng chú ý tại hội nghị là: “Hai bên tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải, xây dựng và kết nối hạ tầng”. Nếu được triển khai bài bản, năng lượng sẽ là nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế Lào, tạo nguồn thu và việc làm thay vì chỉ dựa vào khai khoáng thô.
Thương mại hai nước và vốn đầu tư: Tín hiệu tăng tốc nhưng cần bệ đỡ thể chế
Không có hạ tầng nào phát huy được nếu thương mại hai nước không cất cánh. 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam có 20 dự án đầu tư sang Lào, trong khi Lào vẫn là địa bàn đầu tư ra nước ngoài lớn nhất của Việt Nam với 300 dự án. Kim ngạch thương mại hai chiều 6 tháng đạt 1,3 tỷ USD. Những con số này cho thấy nhu cầu thực tế đang chờ hạ tầng “thông mạch”. Tuy vậy, chính hai bên cũng thừa nhận còn nhiều vướng mắc. Ủy ban Hợp tác được giao vai trò đầu mối rà soát cơ chế, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và thúc đẩy thực thi các hiệp định kinh tế. Tín hiệu tích cực là hai nước thống nhất nâng hiệu quả sử dụng nguồn vốn viện trợ, kết hợp với các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai các dự án trọng điểm, có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội Lào.
Ổn định chính trị, phát triển kinh tế – xã hội và triển vọng đến sau 2026
Kế hoạch hợp tác năm 2026 được đánh giá là cơ bản đạt mục tiêu, góp phần củng cố ổn định chính trị, quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa hai nước. Nhưng giá trị lâu dài không chỉ nằm ở những con số hôm nay. Trong những tháng cuối năm, hai bên sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác chính trị, quốc phòng, an ninh; thúc đẩy tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và kết nối ba nền kinh tế Việt Nam – Lào – Campuchia. Song song, Việt Nam cấp 1.300 suất học bổng, dành nguồn viện trợ lớn cho phát triển nguồn nhân lực và các dự án tại Lào. Nhìn về phía trước, nếu các tuyến giao thông và dự án năng lượng được triển khai đúng tiến độ và đi kèm cải cách thể chế, hợp tác Việt Nam Lào hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về cách một nước đất liền như Lào bứt lên, tái định vị mình trong bản đồ kinh tế khu vực.
