Quy hoạch lại không gian quanh hồ
Dự án tái thiết hồ Hoàn Kiếm là kế hoạch cải tạo, chỉnh trang và tái cấu trúc không gian hồ cùng vùng phụ cận, kết hợp mở rộng không gian công cộng, tổ chức lại giao thông và phát triển các chức năng văn hóa, dịch vụ gắn với bảo tồn di sản. Chiều 28/10, HĐND Hà Nội thông qua chủ trương đầu tư theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng xây dựng – chuyển giao, đồng thời phê duyệt nhà đầu tư thực hiện một số hợp phần. Tổng mức đầu tư sơ bộ là 22.229 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành toàn bộ trong năm 2029. Dự án hướng tới kết nối hồ với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và các khu vực lân cận. Đây là tham vọng đáng kể: lợi ích của quảng trường hồ Gươm sẽ không chỉ nằm ở diện mạo mới, mà ở khả năng tạo một mạng không gian đi bộ và sinh hoạt công cộng liên tục.
Chủ trương được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch phân khu khu vực Hồ Gươm và phụ cận cùng một phần khu vực lân cận. Nhưng quy mô tái cấu trúc tại một nơi nhạy cảm về cảnh quan và di sản khiến tiến độ không thể là thước đo duy nhất. Điều người dân cần thấy là phương án cuối cùng thực sự ưu tiên không gian công cộng, bảo tồn và khả năng tiếp cận, thay vì để các chức năng mới lấn át giá trị của hồ.
Ba hợp phần, ba nhóm việc khác nhau
Dự án chia thành ba hợp phần với tính chất và nguồn lực riêng. Hợp phần giải phóng mặt bằng có vốn sơ bộ 9.924 tỷ đồng, sử dụng ngân sách thành phố; phạm vi nghiên cứu quy hoạch khoảng 66,82 ha, còn quy mô sử dụng đất đề xuất khoảng 30,82 ha, không gồm hai ô đất làm theo dự án riêng. Hai con số diện tích này mô tả những phạm vi khác nhau, không nên hiểu toàn bộ diện tích nghiên cứu là đất phải thu hồi.
Hợp phần thứ hai là trung tâm thương mại ngầm tại khu vực công viên, quảng trường phía Đông và phía Bắc hồ. Công trình dự kiến có bốn tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 82.608 m² và vốn sơ bộ 4.611 tỷ đồng. Hợp phần thứ ba, vốn sơ bộ 7.694 tỷ đồng, gồm xây mới khu vực trụ sở UBND thành phố, cải tạo trụ sở HĐND và chỉnh trang phía Đông Nam hồ. Với người dân, thay đổi có thể hiện ra ở không gian công cộng và cách tổ chức giao thông; trung tâm ngầm cũng đưa thêm hoạt động dịch vụ xuống dưới mặt đất. Bài toán là bảo đảm các tiện ích ấy không làm giảm chất lượng cảnh quan phía trên.
Sức chịu tải phải đi trước quy mô xây dựng
Điểm đáng lưu tâm trong thẩm tra không phải chỉ là từng công trình riêng lẻ, mà là tổng sức chịu tải của toàn khu vực hồ và vùng phụ cận. Ban Đô thị HĐND thành phố đề nghị làm rõ tổng diện tích sàn xây dựng nổi và ngầm, chiều cao, khối tích và mật độ các chức năng. Cơ quan này cũng yêu cầu đánh giá tác động đến cảnh quan đô thị, môi trường và người dân, đồng thời xem xét hạn chế tăng thêm công trình quy mô lớn và phân bổ một số chức năng sang các trung tâm phát triển mới.
Đây là yêu cầu có tính quyết định đối với chất lượng dự án hồ Gươm. Một quảng trường rộng hơn không tự động đồng nghĩa với không gian tốt hơn nếu công trình ngầm, giao thông và hoạt động dịch vụ tạo áp lực vượt khả năng của khu vực. UBND thành phố cho biết sẽ làm rõ phạm vi, quy mô, chỉ tiêu quy hoạch và sức chịu tải trong các bước lập, thẩm định, phê duyệt. HĐND giao thành phố sớm hoàn thành quy hoạch khu vực dự án, thống nhất ranh giới, chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật trước khi triển khai các bước tiếp theo.
Mốc 2029 cần đi cùng cam kết về chất lượng
HĐND Hà Nội quyết nghị hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2029. Công ty cổ phần Bất động sản Mặt Trời Thủ đô được chọn thực hiện hai hợp phần trung tâm thương mại ngầm và xây dựng, chỉnh trang theo hợp đồng BT; hợp phần giải phóng mặt bằng do UBND phường Hoàn Kiếm làm chủ đầu tư bằng ngân sách thành phố. Việc phân chia trách nhiệm giúp xác định đầu mối, nhưng không thay thế yêu cầu kiểm soát tổng thể: các phần việc phải khớp nhau về quy hoạch, hạ tầng và tác động lên khu dân cư.
Mốc thời gian tạo áp lực tiến độ, song với khu vực giàu giá trị biểu tượng, làm đúng quan trọng không kém làm kịp. Người dân sẽ đánh giá dự án qua những điều thiết thực: quảng trường có dễ tiếp cận, giao thông có hợp lý, di sản có được tôn trọng và không gian quanh hồ có còn phù hợp với đời sống thường nhật hay không. Vì vậy, tái thiết hồ Hoàn Kiếm chỉ có thể được xem là thành công nếu quy mô đầu tư đi cùng giới hạn xây dựng rõ ràng và một đánh giá sức chịu tải thuyết phục. Năm 2029 là đích hoàn thành; chất lượng không gian công cộng mới mới là thước đo lâu dài.
