Khi doanh nghiệp bước vào lớp học: tiếp cận công nghệ không còn là đặc quyền
Các chương trình giáo dục công nghệ do doanh nghiệp toàn cầu tài trợ là những sáng kiến cung cấp thiết bị, không gian học tập và nội dung đào tạo nhằm mở rộng tiếp cận công nghệ học sinh, giúp các em hình thành kỹ năng số bậc tiểu học và trung học trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra ngày càng nhanh. Đây không phải hoạt động từ thiện ngắn hạn, mà là cách các tập đoàn tham gia trực tiếp vào hệ sinh thái giáo dục, bổ sung những phần còn thiếu của nhà trường và gia đình. Khi máy tính, màn hình thông minh hay tài nguyên số trở thành một phần của lớp học, khoảng cách giữa những em có máy tính tại nhà và những em không có bắt đầu thu hẹp. Và đó là điểm khởi đầu quan trọng nếu chúng ta nghiêm túc về công bằng cơ hội học tập trong kỷ nguyên số.
Tại Việt Nam, sự hiện diện của các chương trình như không gian Khám phá sáng tạo “Mở lối tương lai” do LG phối hợp nhiều tổ chức địa phương triển khai tại Đồng Nai, hay “Bytes for Future” do Keppel đưa đến Hà Nội, cho thấy một xu hướng rõ ràng: doanh nghiệp không còn đứng ngoài câu chuyện giáo dục. Họ bước vào lớp học với thiết bị, với cam kết dài hạn và với tầm nhìn rằng kỹ năng số không thể đợi đến khi học sinh lên đại học. Quan điểm cần nhấn mạnh là: nếu chờ ngân sách công tự thân giải quyết hết bài toán trang thiết bị, thế hệ học sinh hiện nay sẽ bị bỏ lại phía sau. Sự chủ động của doanh nghiệp, nếu được quản trị tốt, đang tạo ra những “phòng thí nghiệm số” mà nhiều trường khó có thể tự xây dựng.
LG và không gian “Mở lối tương lai”: lớp Tin học không còn là lý thuyết
Không gian học tập mới tại Đồng Nai đang giúp hơn 1.000 học sinh có thêm điều kiện làm quen với công nghệ, từng bước hình thành kỹ năng số ngay từ bậc tiểu học. Đây là câu trả lời thực tế cho một nghịch lý: Tin học đã là môn bắt buộc từ lớp 3, nhưng rất nhiều em không có nổi một chiếc máy tính tại nhà. Tại Phân hiệu Trường Tiểu học Tân Mai, trước đây là Trường Tiểu học Tam Hiệp B, điều kiện thiết bị từng là rào cản lớn. Giờ đây, cả một phòng học được cải tạo với 32 màn hình thông minh, TV AI 4K, laptop và điều hòa thông minh, biến giờ Tin học thành trải nghiệm trực quan thay vì “học chay”.
Ý nghĩa của không gian này không dừng ở số lượng thiết bị. Nhà trường thẳng thắn nhìn nhận, đây là cơ hội mở rộng tiếp cận công nghệ học sinh có điều kiện học tập tại nhà còn hạn chế. Khi phòng máy được đưa vào khai thác thường xuyên cho môn Tin học và các nội dung giáo dục có ứng dụng công nghệ, kỹ năng số bậc tiểu học không còn là khẩu hiệu trong chương trình, mà trở thành kỹ năng thực hành hàng tuần. Ở góc độ xã hội, việc dự án “Mở lối tương lai” là sáng kiến đầu tiên trong chương trình Đại sứ Cộng đồng LG 2026 cũng gửi một thông điệp đáng chú ý: các tập đoàn toàn cầu bắt đầu thiết kế chương trình trách nhiệm xã hội dựa trên nhu cầu địa phương cụ thể, thay vì một bộ mô hình chung cho mọi nơi. Đó là cách làm ít hào nhoáng nhưng hiệu quả hơn.
Keppel và “Bytes for Future”: khi lớp học thiếu máy tính được tiếp sức
Nếu Đồng Nai có “Mở lối tương lai”, Hà Nội đang chứng kiến “Bytes for Future” lần đầu hiện diện tại các trường tiểu học và THCS ở Sơn Đồng. Chương trình phối hợp với cơ quan báo chí mang đến cơ hội tiếp cận công cụ và tài nguyên học tập kỹ thuật số cho hơn 2.300 học sinh tại Trường Tiểu học Sơn Đồng, phân hiệu Tiểu học Song Phương và Trường Tiểu học & THCS Vân Canh. Trong bối cảnh nhiều lớp học phải để 2–4 em dùng chung một máy, thiết bị cũ kỹ và thiếu phương tiện trình chiếu, đây không chỉ là hoạt động “tặng quà” mà là can thiệp vào cấu trúc học tập hàng ngày. 55 máy tính, 90 tai nghe và 2 tivi thông minh được trao tặng cho hai trường là con số đủ lớn để thay đổi cách tổ chức một tiết học Tin học, một giờ học có ứng dụng trình chiếu hay hoạt động nhóm trên nền tảng số.
Điểm đáng nói là chương trình không chỉ nghĩ đến học sinh. Sự hỗ trợ lần này còn trang bị cho giáo viên công cụ để xây dựng bài giảng sinh động, trực quan và giàu tính tương tác hơn. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi nhiều ngành nghề, đại diện Keppel nhấn mạnh mong muốn “trang bị cho các em học sinh những kỹ năng và sự tự tin cần thiết để có thể tham gia và duy trì lợi thế” trong nền kinh tế dựa trên công nghệ. Đây là một câu nói đáng trích dẫn, vì nó cho thấy doanh nghiệp hiểu rằng kỹ năng số không chỉ là thao tác dùng chuột hay gõ phím, mà là sự tự tin trước các công cụ mới. Với cam kết tiếp tục mở rộng hiện diện và đưa chương trình tới nhiều địa phương, “Bytes for Future” đang dần trở thành một phần của hệ sinh thái chương trình giáo dục công nghệ ngoài nhà trường.
Khoảng cách số bắt đầu từ nhà, nhưng có thể thu hẹp từ trường học
Một điểm chung trong cả hai câu chuyện: nhiều học sinh vẫn gặp hạn chế trong tiếp cận máy tính tại nhà. Ở Tân Mai, chính nhà trường thừa nhận ý nghĩa của phòng máy là mở rộng cơ hội cho những em có điều kiện học tập tại nhà còn hạn chế. Tại Sơn Đồng, có lớp học phải để từ hai đến bốn học sinh dùng chung một máy tính, thiết bị hiện có đã cũ và thiếu phương tiện trình chiếu. Nếu chỉ nhìn vào chương trình học, chúng ta có thể nghĩ mọi thứ đã “bình đẳng” khi Tin học là môn bắt buộc. Nhưng thực tế, bất bình đẳng nằm ở chỗ: em nào có máy và mạng ở nhà sẽ luyện tập hàng ngày; em nào không có thì cả tuần chỉ chạm vào máy trong một tiết học. Những không gian học tập do doanh nghiệp hỗ trợ đang phần nào đảo chiều cán cân đó, đưa thiết bị tốt nhất vào nơi trước đây thiếu thốn nhất.
Tuy vậy, chúng ta cũng cần thẳng thắn: đây chưa phải lời giải trọn vẹn cho tiếp cận công nghệ học sinh. Một phòng máy hay vài chục máy tính không thể thay thế nhu cầu tiếp xúc liên tục với thiết bị số. Nguy cơ “phòng máy khóa cửa” sau vài năm vì thiếu bảo trì, thiếu giáo viên được đào tạo, hoặc thiếu kinh phí vận hành là có thật. Câu hỏi then chốt là: các chương trình giáo dục công nghệ này sẽ được tích hợp thế nào vào chiến lược của ngành giáo dục địa phương? Nếu nhà trường xem đây là tài sản chung, đưa vào kế hoạch giảng dạy dài hạn, đào tạo giáo viên và khuyến khích học sinh sử dụng ngoài giờ, giá trị của mỗi thiết bị sẽ tăng lên gấp nhiều lần. Ngược lại, nếu coi đó là dự án điểm mang tính hình thức, khoảng cách số sẽ sớm quay trở lại dưới hình hài khác.
Kết luận: kỹ năng số phải bắt đầu từ tiểu học, và doanh nghiệp nên tiếp tục đồng hành
Các ví dụ từ LG và Keppel cho thấy một điều rõ ràng: kỹ năng số bậc tiểu học chỉ có ý nghĩa khi đi kèm tiếp cận thiết bị thực tế. Không gian học tập mới tại Đồng Nai giúp hơn 1.000 học sinh làm quen với công nghệ ngay từ những năm đầu cấp, trong khi “Bytes for Future” mở cánh cửa tài nguyên số cho hơn 2.300 học sinh ở Sơn Đồng và Vân Canh. Khi những tiết học đi kèm màn hình thông minh, máy tính kết nối Internet và nội dung tương tác, trẻ không chỉ học cách dùng công cụ, mà còn hình thành tư duy công nghệ và thói quen học tập số – những nền tảng không thể thiếu cho tương lai.
Ở góc độ chính sách, bài học quan trọng là: không nên đặt doanh nghiệp vào vai “nhà tài trợ một lần rồi thôi”, mà cần xem họ là đối tác dài hạn trong xây dựng chương trình giáo dục công nghệ. Các sáng kiến như LG Ambassador Challenge tập trung vào giáo dục chất lượng, hay chương trình trách nhiệm xã hội của Keppel hướng đến trang bị kỹ năng số cho thế hệ trẻ, cho thấy doanh nghiệp sẵn sàng gắn cam kết xã hội với chiến lược kinh doanh. Phần còn lại thuộc về nhà trường và cơ quan quản lý: liệu chúng ta có đủ linh hoạt để biến những đóng góp này thành một phần cấu trúc thường xuyên của hệ thống giáo dục, thay vì những “điểm sáng” lẻ tẻ? Trả lời được câu hỏi đó, khoảng cách số mới có cơ hội thu hẹp bền vững.
