Thông điệp từ việc điều chỉnh hơn 91 tỷ đồng vốn Vành đai 4
Điều chỉnh vốn hạ tầng là việc địa phương chủ động rà soát các dự án đang triển khai, cắt giảm phần vốn chưa cần dùng ngay ở một số công trình lớn để chuyển sang những dự án cấp bách hơn, nhằm tối ưu hóa quản lý ngân sách địa phương và nâng cao hiệu quả ưu tiên đầu tư trên cùng một nguồn lực hạn chế. Tây Ninh vừa trở thành ví dụ điển hình cho cách tiếp cận này: tại Kỳ họp thứ 7 HĐND tỉnh, UBND tỉnh trình phương án điều chỉnh kế hoạch đầu tư công năm 2026 từ nguồn thu tiền sử dụng đất và xổ số kiến thiết. Tâm điểm là quyết định dự kiến giảm hơn 91 tỷ đồng vốn đã bố trí cho dự án Vành đai 4 TPHCM, đoạn qua địa bàn tỉnh, để phân bổ cho các công trình có nhu cầu triển khai ngay trong năm 2026. Đây không phải bước lùi của dự án Vành đai 4, mà là dấu hiệu cho thấy địa phương sẵn sàng ưu tiên những nhu cầu “nóng” hơn.
Chính sách điều chỉnh vốn: từ Vành đai 4 sang các nhu cầu cấp bách
Đi sâu vào con số, dự án thành phần 1-4 của đường Vành đai 4 TPHCM (bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng đường gom trên địa phận Tây Ninh) được đề xuất điều chỉnh giảm tổng cộng 91,288 tỷ đồng. Câu chuyện đáng nói ở đây không phải là cắt giảm, mà là cách tỉnh chủ động phân lại ngân sách cho những nhu cầu đang “khát” vốn. Từ nguồn thu tiền sử dụng đất, Tây Ninh đề xuất giảm 14,871 tỷ đồng của dự án Vành đai 4 để bố trí cho các dự án phải triển khai ngay năm 2026. Từ nguồn xổ số kiến thiết, tỉnh tiếp tục giảm thêm 76,417 tỷ đồng trên cùng dự án, chuyển sang các công trình khác có nhu cầu vốn. Một câu trích dẫn chính sách có sức nặng ở đây là: "Như vậy, tổng số vốn Vành đai 4 được đề xuất điều chỉnh giảm từ hai nguồn là 91,288 tỷ đồng". Quyết định này phản ánh quan điểm: không giữ vốn nằm yên ở nơi chưa dùng hết, mà chuyển sang nơi tạo hiệu quả ngay.
Vốn chuyển hướng đi đâu: giao thông cửa khẩu, an ninh và dịch vụ công
Khi Tây Ninh điều chỉnh vốn hạ tầng, câu hỏi quan trọng là: tiền sẽ phục vụ ai, cho việc gì. Phần vốn giảm từ nguồn tiền sử dụng đất được dự kiến phân bổ cho hàng loạt dự án gắn với đời sống và an ninh: phát triển hạ tầng giao thông kết nối cửa khẩu Xa Mát đến năm 2030, xây dựng hệ thống hàng rào và san lấp mặt bằng thao trường huấn luyện, cải tạo trụ sở Công an Khu công nghiệp Trảng Bàng và cơ sở cai nghiện ma túy. Vốn điều chỉnh từ nguồn xổ số kiến thiết cũng không nằm im trong sổ sách: 98,83 tỷ đồng được tăng cho 10 dự án thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; 30 tỷ đồng để thanh toán khối lượng hoàn thành và công nợ các dự án; cùng nhiều công trình y tế, giáo dục, nông nghiệp và môi trường. Về bản chất, đó là bước dịch chuyển từ một dự án hạ tầng lớn sang “rổ” dự án nhỏ hơn nhưng tác động trực tiếp, nhanh hơn đến người dân và doanh nghiệp.
Song song Vành đai 4: Mở rộng đường Nguyễn Văn Bứa và logic vùng
Điều đáng chú ý là trong khi điều chỉnh vốn khỏi một phần dự án Vành đai 4, Tây Ninh không hề bỏ qua bài toán kết nối vùng. Tại cùng kỳ họp thứ 7, HĐND tỉnh khóa XI đã thông qua nghị quyết đồng thuận để UBND TPHCM làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án mở rộng đường Nguyễn Văn Bứa (đoạn từ Ngã ba Giồng đến cầu TL9) và xây dựng cầu Lớn, với tổng mức đầu tư dự kiến 2.977 tỷ đồng từ ngân sách TPHCM. Đây là tuyến nối khu vực phía Tây Bắc TPHCM với Tây Ninh, có điểm đầu ở Ngã ba Giồng (TPHCM) và điểm cuối tại ĐT.824 giao với đường số 5 (Tây Ninh), tổng chiều dài khoảng 3,81km, trong đó đoạn qua Tây Ninh dài khoảng 110m. Dự án được kỳ vọng cải thiện năng lực lưu thông, tăng kết nối giữa TPHCM và Tây Ninh cùng các tuyến quan trọng trong vùng. Nói cách khác, Tây Ninh vừa điều chỉnh lại ưu tiên chi tiêu trên địa bàn, vừa tận dụng nguồn lực thành phố lân cận để nâng cấp hạ tầng liên kết vùng.
Sau khi hoàn thành, mở rộng đường Nguyễn Văn Bứa, hoàn chỉnh nút giao cầu Lớn, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh và an toàn giao thông sẽ giúp tháo điểm nghẽn lưu thông giữa các khu công nghiệp Long An và khu vực biên giới Tây Nam. Điều này phù hợp với bối cảnh không gian phát triển vùng được mở rộng và vai trò của hệ thống cửa khẩu biên giới Tây Nam ngày càng lớn trong mạng lưới thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia láng giềng. Tây Ninh chọn cách “chia sẻ vai trò” cơ quan chủ quản cho TPHCM, thay vì ôm trọn mọi dự án trên phần đất của mình. Đó là một biểu hiện thực tế của quản lý ngân sách địa phương biết đặt lợi ích vùng lên trên thói quen hành chính. Khi dự án do TPHCM làm chủ quản, Tây Ninh vừa được hưởng lợi về hạ tầng, vừa giảm áp lực vốn trực tiếp từ ngân sách tỉnh.
Kết luận: Điều chỉnh vốn hạ tầng như một bài kiểm tra năng lực ưu tiên
Quyết định điều chỉnh giảm hơn 91 tỷ đồng từ dự án Vành đai 4 để phân bổ cho các công trình khác trong năm 2026 cho thấy Tây Ninh đang nhìn bài toán đầu tư công không theo kiểu “cố giữ dự án lớn bằng mọi giá”, mà theo hướng linh hoạt, gắn với nhu cầu thực tế từng giai đoạn. Qua rà soát, tỉnh nhận ra một số dự án sẽ không sử dụng hết kế hoạch vốn, trong khi nhiều công trình phát sinh lại thiếu vốn triển khai, nên chọn cách cắt bớt ở nơi thừa, bù cho nơi thiếu. Song song đó, việc thống nhất để TPHCM làm cơ quan chủ quản dự án mở rộng Nguyễn Văn Bứa thể hiện tầm nhìn vùng, đặt kết nối liên tỉnh và vai trò cửa khẩu biên giới lên hàng đầu. Nếu được thực hiện đúng tiến độ, những điều chỉnh này sẽ trở thành minh chứng rằng ưu tiên đầu tư không nằm ở quy mô dự án, mà ở mức độ cấp bách và hiệu quả sử dụng mỗi đồng ngân sách.
