Sẵn sàng bàn giao, nhưng chưa thể xem là đã xong
Trường nội trú vùng biên là mô hình trường liên cấp kết hợp dạy học với ăn ở tập trung, nhằm giúp học sinh tại các xã biên giới tiếp cận giáo dục phù hợp với điều kiện địa bàn. Sáng 29/10/2026, UBND tỉnh họp về việc hoàn thiện công trình và chuẩn bị vận hành bốn trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS giai đoạn một. Các dự án tại Hướng Phùng, Dân Hóa, Đakrông và Thượng Trạch đã cơ bản hoàn thành những hạng mục thiết yếu, đủ điều kiện bàn giao, đưa vào sử dụng. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng “cơ bản hoàn thành” không đồng nghĩa mọi khâu đã sẵn sàng. Các khối chức năng, thiết bị, hạng mục phụ trợ và hạ tầng kỹ thuật ngoài nhà vẫn cần được hoàn tất; trường cũng phải chuẩn bị đội ngũ, quản lý và tổ chức dạy học. Với học sinh vùng biên, ngày mở cửa chỉ có ý nghĩa khi việc học và sinh hoạt thực sự an toàn, hiệu quả.
Tiến độ cần được đo bằng chất lượng vận hành
Áp lực hoàn thành đúng kế hoạch là có thật, nhất là khi các nhà thầu đang phải tập trung nhân lực, máy móc và thiết bị để xử lý những phần việc còn lại, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học. Nhưng chạy đua với thời hạn không thể trở thành lý do để nghiệm thu qua loa. Việc lắp đặt thiết bị, hoàn thiện công trình phụ trợ và kết nối hạ tầng bên ngoài đều tác động trực tiếp đến khả năng đón học sinh. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Xuân Tân yêu cầu các đơn vị tăng cường kiểm tra, đôn đốc, xử lý dứt điểm tồn tại; nhà trường phải chủ động chuẩn bị điều kiện tiếp nhận học sinh và tổ chức hoạt động an toàn. Cách tiếp cận đúng không phải chọn giữa tiến độ và chất lượng, mà là quản lý từng hạng mục đủ chặt để công trình hoàn thành đúng hạn mà không đẩy rủi ro sang giai đoạn vận hành.
Gỡ vướng xây trường liên cấp, không mở rộng trần vốn
Bài toán tiến độ không dừng ở bốn trường giai đoạn một. Thông báo kết luận ngày 2/11/2026 của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết giai đoạn một cơ bản hoàn thành, trong khi một số địa phương ở giai đoạn hai vẫn đang chuẩn bị đầu tư; các khó khăn, vướng mắc được yêu cầu xử lý dứt điểm trong tháng 11/2026. Tháo gỡ là cấp thiết, nhưng không thể biến thành cơ chế bổ sung vốn tùy tiện. Phó Thủ tướng yêu cầu việc điều hòa vốn giữa các địa phương tuyệt đối không vượt tổng mức đã phân bổ cho chương trình, đồng thời bảo đảm công bằng, đúng tiêu chí, tiết kiệm và tránh lãng phí. Đây là giới hạn cần giữ nghiêm khi xây trường liên cấp: địa phương phải làm rõ nhu cầu và vướng mắc thực tế, còn quyết định về nguồn lực cần tuân thủ khuôn khổ đã duyệt. Nếu nới trần để giải quyết từng hồ sơ, kỷ luật ngân sách và tính nhất quán của chương trình sẽ bị suy yếu.
Vốn xây dựng trường học phải theo sát nhu cầu
Giữ tổng vốn trong hạn mức không có nghĩa là bỏ mặc những địa phương khó khăn. Với đề nghị hỗ trợ giải phóng mặt bằng, cơ quan chức năng được giao rà soát cụ thể khả năng cân đối ngân sách từng địa phương và xây dựng phương án hỗ trợ trình cấp có thẩm quyền; trọng tâm là những nơi khó khăn về kinh tế - xã hội, không tự cân đối được ngân sách và có nguy cơ ảnh hưởng tiến độ. Cách làm này hợp lý hơn một khoản điều chỉnh dàn đều: vốn xây dựng trường học cần được phân bổ theo tiêu chí, nhu cầu và khả năng thực hiện, thay vì chỉ phản ứng với áp lực trước mắt. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng được giao phối hợp khảo sát nhu cầu nội trú, bán trú để xem xét quy mô và hạng mục đầu tư, bảo đảm học sinh có nhu cầu được ở nội trú, các nhóm khác có phương án bán trú phù hợp. Hồ sơ liên quan được yêu cầu báo cáo trước ngày 5/11/2026.
Bốn trường tiểu học THCS sắp vận hành sẽ chỉ phát huy trọn vẹn giá trị nếu tiến độ, chất lượng và ngân sách được kiểm soát cùng lúc. Địa phương cần hoàn thành các hạng mục còn lại, chuẩn bị nhân sự và quy trình đón học sinh; cơ quan quản lý phải kiểm tra thực chất thay vì chỉ xác nhận mốc hoàn thành. Đồng thời, mọi điều chỉnh vốn phải nằm trong tổng mức chương trình đã phân bổ. Đây không phải hai mục tiêu đối lập: kỷ luật vốn giúp ưu tiên đúng nhu cầu, còn nghiệm thu nghiêm túc bảo vệ hiệu quả của từng đồng ngân sách. Thành công của trường nội trú vùng biên vì thế không chỉ nằm ở ngày bàn giao, mà ở việc học sinh được học tập và sinh hoạt an toàn, ổn định sau khi cổng trường mở.
