Tiến độ phải đi cùng khả năng vận hành
Trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên là mô hình trường phục vụ học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới, kết hợp dạy học với ăn ở bán trú hoặc nội trú để mở rộng cơ hội học tập tại địa bàn khó khăn. Với mạng lưới dự án đang được triển khai trên diện rộng, chạy đua tiến độ chỉ có ý nghĩa khi công trình hoàn thành an toàn, đủ công năng và sẵn sàng đón học sinh. Tính đến ngày 20/10, 229 trường tại 229 xã, phường đã được xác định danh mục đầu tư và triển khai. Trong nhóm giai đoạn 2, số liệu báo cáo của 12 trong 17 tỉnh, thành phố cho thấy 63/69 trường hoàn thành đến 30%, còn 2 trường ở Tuyên Quang đạt từ 51% trở lên. Những con số này cho thấy tiến độ xây dựng trường chưa đồng đều, nên việc bám sát từng công trường quan trọng không kém mục tiêu tổng thể.
Áp lực không chỉ đến từ khối lượng xây dựng. Thời tiết mưa kéo dài, địa hình và địa chất phức tạp, nguy cơ sạt lở, thiếu vật liệu và lao động có tay nghề đều có thể làm chậm tiến độ. Vì vậy, thúc ép hoàn thành mà thiếu kiểm soát chất lượng sẽ tạo ra rủi ro cho chính học sinh và giáo viên sử dụng trường.
Nghệ An chốt hạn cho 11 trường giai đoạn 2
Ngày 4/11/2026, UBND tỉnh Nghệ An họp rà soát tiến độ xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới và yêu cầu các đơn vị tập trung tháo gỡ vướng mắc. Tỉnh đã phê duyệt đủ 11 dự án giai đoạn 2, đồng thời giao kế hoạch vốn ngân sách trung ương năm 2026 cho các công trình. Mốc hoàn thành được phân theo điều kiện thi công: trường ở khu vực thuận lợi phải xong trước ngày 30/6/2027, các trường còn lại chậm nhất ngày 30/7/2027. Đây là lịch trình rõ ràng, nhưng chỉ khả thi nếu nhà thầu huy động đủ nhân lực và địa phương xử lý kịp thời những điểm nghẽn mặt bằng, vật liệu.
Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải yêu cầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh phần thô, ưu tiên xây dựng, lợp mái và hoàn thiện các hạng mục bên ngoài trước mùa mưa. Cách ưu tiên này hợp lý: các hạng mục ngoài trời dễ bị gián đoạn khi mưa lớn, trong khi phần mái và kết cấu hoàn thành sớm giúp giảm nguy cơ công trường đình trệ. Tuy nhiên, chạy tiến độ không thể thay thế giám sát chất lượng và an toàn lao động.
Nghệ An có 21 xã biên giới triển khai trường tiểu học và trung học cơ sở liên cấp. Ở giai đoạn 1, cả 10 trường đã khai giảng năm học 2026–2027; đến ngày 31/10, các trường tuyển 14.384 học sinh, đạt 99,9%, và toàn bộ học sinh có đủ sách giáo khoa. Thực tế này nhấn mạnh thước đo cuối cùng: trường mới phải phục vụ được người học, chứ không chỉ kịp ngày cắt băng.
Quảng Ngãi cũng tăng tốc, nhưng mốc hoàn thành muộn hơn
Tại Quảng Ngãi, nhà thầu đang tập trung nhân lực, máy móc và thiết bị để đẩy nhanh xây dựng 5 trường nội trú liên cấp vùng biên ở Bờ Y, Đăk Long, Đăk Plô, Ia Đal và Ia Tơi. Các công trình thuộc đợt 2 có tổng diện tích xây dựng hơn 25ha, quy mô khoảng 178 lớp, dự kiến phục vụ khoảng 5.600 học sinh; tổng mức đầu tư được nêu là hơn 1.116 tỷ đồng. Dự án khởi công từ tháng 10/2026 sau khi hoàn tất thủ tục và dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2027. So với hạn của nhóm trường giai đoạn 2 ở Nghệ An, mốc này muộn hơn một tháng, cho thấy kế hoạch tiến độ được đặt theo từng địa bàn, không thể áp dụng một lịch chung.
Chủ đầu tư yêu cầu thi công tại những nơi đã có mặt bằng, tăng ca khi cần thiết, đồng thời duy trì yêu cầu về chất lượng và an toàn. Đây là cách tăng tốc thực tế hơn việc chỉ đặt hạn: tiến độ được cải thiện bằng tổ chức công trường và tháo gỡ vướng mắc cụ thể. Trước đó, tháng 11/2025, tỉnh khởi công 4 trường đợt 1 tại Mô Rai, Dục Nông, Sa Loong và Rờ Kơi, với tổng mức đầu tư hơn 872 tỷ đồng.
Đích đến không chỉ là hoàn thành công trình
Các mốc hoàn thành tại Nghệ An và Quảng Ngãi tạo sức ép cần thiết để biến dự án thành chỗ học tập ổn định cho trẻ em vùng biên. Nhưng tiến độ xây dựng trường chỉ là một phần của bài toán: công trình phải đủ điều kiện vận hành, có đội ngũ, thiết bị và phương án bảo đảm an toàn. Nghệ An cho thấy các trường giai đoạn 1 đã có học sinh vào học bán trú tại điểm trường mới, còn kết quả tuyển sinh và cấp sách phản ánh lợi ích đã đến với người học.
Vì vậy, yêu cầu hoàn thành 11 trường liên cấp Nghệ An chậm nhất ngày 30/7/2027 cần được hiểu là cam kết về cả tiến độ lẫn chất lượng, không phải cuộc đua chạy theo con số. Quảng Ngãi cũng cần giữ nhịp thi công để kịp mốc 30/8/2027 mà vẫn bảo đảm công trình an toàn, sử dụng được. Khi mùa mưa cận kề, ưu tiên hạng mục ngoài trời là bước đi đúng; thành công sau cùng sẽ được đo bằng việc học sinh có nơi học tập và sinh hoạt đầy đủ, bền vững.
