Đích đến không chỉ là bàn giao công trình
Trường nội trú vùng biên là mô hình trường học có nơi ăn, nghỉ cho học sinh, nhằm bảo đảm việc học và sinh hoạt của trẻ em tại các xã biên giới, nhất là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Tiến độ xây trường vì thế phải được đánh giá bằng thời điểm các em có thể học tập, ăn ở an toàn, chứ không chỉ bằng phần trăm khối lượng xây dựng.
Tại nhiều địa phương, công trình lớp học đã vận hành nhưng khu bếp, nhà ăn và khu nội trú chưa sẵn sàng. Khoảng cách giữa hai mốc ấy đang để lại hệ quả cụ thể: học sinh chưa được hưởng trọn mô hình, phụ huynh tiếp tục gánh việc đưa đón. Những dự án trường liên cấp biên giới chỉ phát huy ý nghĩa khi phần xây dựng và điều kiện sinh hoạt cùng hoàn thành, thay vì mở lớp trước rồi để học sinh chờ nơi ăn nghỉ.
Lạng Sơn thúc 7 dự án, nhưng thủ tục và địa chất gây chậm
Sau hội nghị đánh giá tình hình triển khai, Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn Hoàng Quốc Khánh yêu cầu các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu tập trung nhân lực, tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh 7 dự án trường phổ thông nội trú liên cấp giai đoạn 2 tại Ba Sơn, Cao Lộc, Đồng Đăng, Thụy Hùng, Hoàng Văn Thụ, Quốc Việt và Kháng Chiến.
Các dự án đang vừa hoàn thiện hồ sơ thiết kế, vừa thi công những hạng mục đủ điều kiện. Thụy Hùng đã san nền khoảng 90%, Quốc Việt đạt khoảng 70%; cả hai đang làm móng các khối nhà nội trú. Tại Đồng Đăng, Cao Lộc và Ba Sơn, nhà thầu ép cọc thí nghiệm; Kháng Chiến và Hoàng Văn Thụ mới san nền, chưa làm móng do hồ sơ chưa được chủ đầu tư xác nhận.
Thiết kế bản vẽ thi công ở một số nơi còn chậm; địa chất, khối lượng đào đá và yêu cầu xử lý nền khác dự kiến, buộc phải rà soát hồ sơ, chi phí để không vượt tổng mức đầu tư. Di chuyển đường điện trung thế và bố trí bãi đổ thải cũng là những việc cần xử lý. Chỉ đạo đẩy nhanh là cần thiết, nhưng tiến độ không thể đánh đổi chất lượng và an toàn.
Gia Lai: lớp học hoạt động, chỗ ăn ở chưa theo kịp
Tại Gia Lai, 7 trường nội trú tiểu học và trung học cơ sở ở các xã biên giới có tổng mức đầu tư hơn 1.516 tỷ đồng, hướng tới phục vụ 7.108 học sinh. Khối lớp học và nhà hiệu bộ tại cả 7 điểm trường đã vận hành; Ia Púch hoàn thành toàn bộ công trình ngày 25/10, còn sáu điểm trường khác dự kiến hoàn thiện trước ngày 15/11.
Tuy nhiên, tiến độ xây dựng các hạng mục sinh hoạt quyết định thời điểm đón học sinh nội trú. Ở Ia O, nhà ăn, bếp và khu nghỉ chưa xong nên học sinh vẫn học tại cơ sở cũ, trước mắt học một buổi mỗi ngày. Tại Ia Dom, các em chưa thể ăn ở tại trường; phụ huynh phải đưa đón bốn lượt mỗi ngày, trong khi bụi từ công trường ảnh hưởng việc học.
Thời tiết bất lợi mùa mưa, nguồn vật liệu và nhân lực thi công hạn chế khiến kế hoạch bị sức ép; một số nhà thầu chưa đáp ứng tiến độ. Theo kế hoạch, Ia Púch, Ia Nan và Ia Mơ dự kiến bàn giao từ ngày 30/10/2026 và tổ chức nội trú từ ngày 1/11; Ia Pnôn, Ia Dom, Ia Chia và Ia O dự kiến hoàn thành ngày 30/11, tổ chức ăn ở từ ngày 1/12. Những mốc này chỉ có ý nghĩa nếu các hạng mục thiết yếu thực sự sẵn sàng.
Nghệ An đặt hạn, thách thức là giữ nhịp thi công
Tại cuộc họp sáng 4/11 rà soát tiến độ, Nghệ An thông tin 10 trường giai đoạn 1 đã khai giảng năm học 2026–2027. Đến ngày 31/10, các trường tuyển 14.384 học sinh, đạt 99,9% chỉ tiêu.
Giai đoạn 2 gồm 11 trường tại Thông Thụ, Châu Khê, Tam Quang, Tiền Phong, Mường Xén, Na Loi, Mường Típ, Nậm Cắn, Mỹ Lý, Kim Bảng và Sơn Lâm, với tổng mức đầu tư hơn 3.600 tỷ đồng. Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải yêu cầu trường có điều kiện thi công thuận lợi hoàn thành trước ngày 30/6/2027; những trường gặp khó khăn phải xong chậm nhất ngày 30/7/2027.
Mốc hạn rõ ràng giúp địa phương và nhà thầu có trách nhiệm cụ thể, nhưng để học sinh nội trú được đón đúng thời điểm, cần khép kín cả tiến độ xây dựng lẫn khâu bàn giao, trang bị và tổ chức vận hành. Nghệ An yêu cầu tập trung nhân lực, thiết bị, thi công liên tục và tận dụng mùa khô; Lạng Sơn cũng thúc tháo gỡ hồ sơ, vướng mắc tại công trường. Đây là hướng đi đúng, miễn là tốc độ luôn đi cùng an toàn và chất lượng.
