Trường nội trú vùng biên: từ chủ trương đến bước ngoặt thực chất
Trường nội trú vùng biên là mô hình cơ sở hạ tầng giáo dục được xây dựng ngay tại các xã biên giới, cung cấp nơi học tập, ăn ở, sinh hoạt tập trung cho học sinh tiểu học và THCS vùng sâu, vùng xa, giúp các em vượt qua rào cản khoảng cách địa lý, điều kiện kinh tế và hạ tầng để tiếp cận giáo dục công bằng, theo chương trình chuẩn và được hỗ trợ toàn diện cả học tập lẫn đời sống hằng ngày. Sau nhiều tháng thi công, bốn Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS tại Buôn Đôn, Ia Rvê, Ia Lốp và Ea Rốk đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính, đang hoàn thiện những phần việc cuối cùng để đưa vào sử dụng. Đây không chỉ là thêm vài ngôi trường mới, mà là bước ngoặt cho học sinh vùng sâu vốn lâu nay chịu nhiều thiệt thòi trong tiếp cận giáo dục công bằng.
Cơ sở hạ tầng giáo dục được đầu tư bài bản: nền ổn định cho chất lượng học tập
Điểm đáng nói của bốn trường nội trú vùng biên lần này không phải là sự xuất hiện muộn màng của vài dãy phòng học, mà là một cách tiếp cận mới: đầu tư cơ sở hạ tầng giáo dục như đầu tư vào một hệ sinh thái học tập ổn định. Tại Ia Rvê, dự án có tổng mức đầu tư 185 tỷ đồng trên diện tích khoảng 51.116 m² với các khối phòng học, nhà ăn – bếp, khu nội trú 30 phòng cùng hạ tầng kỹ thuật, thiết bị đồng bộ. Ia Lốp được đầu tư 173 tỷ đồng trên hơn 50.900 m², cũng với đầy đủ phòng học bộ môn và khu nội trú. Buôn Đôn có diện tích khoảng 58.300 m² với các khối hành chính, phòng học, nhà ăn – bếp, khu nội trú và hệ thống điện trung áp, trạm biến áp ba pha công suất 560 kVA – 22/0,4 kV. Ea Rốk là một “cú nước rút” ngoạn mục: tổng mức đầu tư khoảng 136,2 tỷ đồng, nhưng chỉ mất 216 ngày thi công – sớm hơn 144 ngày so với hợp đồng 360 ngày. Những con số này cho thấy quyết tâm coi trường học vùng biên là hạ tầng thiết yếu, chứ không phải công trình phụ.
Mô hình nội trú: lời giải cho bài toán học sinh vùng sâu và tiếp cận giáo dục công bằng
Nếu chỉ nhìn các dãy phòng học khang trang, người ta dễ quên rằng với học sinh vùng sâu, việc đến lớp từng là hành trình đầy rủi ro: đường xa, mưa gió, chi phí đi lại và cả nguy cơ bỏ học. Mô hình trường nội trú vùng biên trực tiếp giải bài toán đó. Các em có nơi học tập, ăn ở và sinh hoạt ngay tại trường, đặc biệt là những học sinh ở buôn làng xa, trước đây rất khó khăn trong việc đi lại hoặc điều kiện học tập chưa thuận lợi. Trường ưu tiên tuyển sinh học sinh là đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, cận nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, ở xa trường hoặc có nguy cơ bỏ học. Đây là cách tiếp cận giáo dục công bằng không nằm trên khẩu hiệu: đưa tài nguyên giáo dục về gần với đối tượng yếu thế, thay vì yêu cầu các em vượt bão, vượt đường để tới trường. Ngôi trường mới ở Ea Rốk đang hiện thực hóa ước mong về môi trường học tập hiện đại, khang trang cho hơn 500 học sinh tiểu học và THCS, còn Buôn Đôn chuẩn bị đón hơn 1.100 em từ lớp 1 đến lớp 9.
Vượt địa hình, thời tiết và hậu trường chính trị để dựng trường giữa đại ngàn
Điều làm nên ý nghĩa của các công trình này không chỉ nằm ở vẻ ngoài khang trang, mà ở cuộc chạy đua với thời gian phía sau. Bốn ngôi trường tại Buôn Đôn, Ea Rốk, Ia Lốp và Ia Rvê là những công trình cụ thể hóa chủ trương của Bộ Chính trị về đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền. Để hoàn thành đúng tiến độ, toàn bộ hệ thống chính trị cùng lực lượng vũ trang địa phương phải bước vào một “chiến dịch xây trường” giữa đại ngàn. Công trình nằm ở khu vực biên giới, đường sá đi lại khó khăn, cách xa trung tâm nên việc huy động nhân lực, vận chuyển vật liệu gặp nhiều trở ngại. Thời tiết mưa nhiều, nắng gắt nhưng tiến độ thi công không dừng lại; riêng Ea Rốk đã rút ngắn 144 ngày so với hợp đồng nhờ tổ chức thi công linh hoạt, thi công đồng thời từng mũi, chuẩn bị chủ động vật tư. Gần 100 cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh được điều động hỗ trợ tại Ia Rvê và Ia Lốp, cho thấy xây trường nơi phên dậu đã trở thành nhiệm vụ an ninh – quốc phòng gắn chặt với giáo dục, chứ không chỉ là một dự án xây dựng.
Hành trình mới của học sinh vùng biên: từ xây trường đến xây tương lai
Sáng 5/9, tiếng trống khai giảng năm học 2026 – 2027 sẽ vang lên cùng lễ khánh thành các trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới, với 4 điểm cầu trực tiếp tại Buôn Đôn, Ea Rốk, Ia Lốp và Ia Rvê. Nhưng xây trường mới chỉ là bước khởi đầu. Câu hỏi lớn hơn là vận hành thế nào để những công trình này thực sự trở thành bệ phóng cho trẻ em vùng sâu. Cùng với việc đưa các trường vào sử dụng, những hạng mục tiếp theo sẽ tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện để nâng cao điều kiện dạy và học. Điều quan trọng hơn là bảo đảm chính sách hỗ trợ, đội ngũ giáo viên và chất lượng dạy học, để mỗi học sinh vùng biên có điều kiện học tập, trưởng thành và nuôi dưỡng ước mơ. Từ đây, bài toán không chỉ là xây thêm trường nội trú vùng biên, mà là đầu tư căn cơ cho con người, tạo nguồn nhân lực tại chỗ, góp phần ổn định dân cư, giữ đất, giữ làng và củng cố thế trận lòng dân nơi biên giới. Bốn ngôi trường mới là lời nhắc rằng muốn bảo vệ biên giới bền vững, phải bắt đầu từ lớp học của học sinh vùng sâu hôm nay.
