Từ vị trí biên giới đến vai trò đầu mối
Kinh tế cửa khẩu Cao Bằng là hoạt động thương mại, dịch vụ và kết nối chuỗi cung ứng dựa trên hệ thống cửa khẩu biên giới, nhằm đưa hàng hóa và doanh nghiệp địa phương vào các tuyến giao thương quốc tế. Lợi thế của tỉnh không chỉ nằm ở đường biên, mà ở khả năng kết nối Việt Nam - ASEAN với thị trường Tây Nam Trung Quốc.
Cao Bằng có hơn 333 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc; các cặp cửa khẩu Trà Lĩnh - Long Bang và Tà Lùng - Thủy Khẩu đã được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế, cùng cửa khẩu song phương Lý Vạn - Thạc Long và khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên đi vào vận hành. Những mắt xích này mở rộng dư địa giao thương, du lịch và giao lưu hai bên. Nhưng cửa khẩu đông hàng chưa đồng nghĩa tỉnh đã thành đầu mối: muốn giữ lại giá trị, Cao Bằng phải biến dòng lưu chuyển thành dịch vụ và sản xuất tại chỗ.

Hội thảo mở diễn đàn, nhưng kết quả phải đo được
Ngày 8/11, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa kiểm tra công tác chuẩn bị hội thảo quốc tế về phát triển kinh tế và thương mại xuyên biên giới; sáng hôm sau, tỉnh phối hợp với Trường Đại học Thương mại và Báo Đại Đoàn Kết tổ chức sự kiện tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, với gần 500 đại biểu trong nước và quốc tế. Hội thảo tạo không gian trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và kết nối doanh nghiệp; điểm nhấn là biên bản ghi nhớ hợp tác giữa 14 cặp doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc.
Đây là cơ hội để chuyển thảo luận thành dự án, không phải đích đến tự thân. Tỉnh đặt kỳ vọng dùng các đề xuất làm căn cứ hoạch định phát triển giai đoạn 2026–2030; bước tiếp theo là lập danh mục nhiệm vụ khả thi và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện cam kết. Tiến độ cần được đánh giá qua thời gian thông quan, chi phí logistics, dự án đầu tư, việc làm mới và mức độ hài lòng của doanh nghiệp.

Bài toán lớn: giá trị hàng hóa còn ở nơi khác
Quy mô giao thương cho thấy cửa khẩu đã là nguồn lực đáng kể: giai đoạn 2021–2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn vượt 4,46 tỷ USD, còn kinh tế cửa khẩu đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách nhà nước của tỉnh. Nhưng mặt trái nằm ở cấu trúc giá trị. Hàng hóa có nguồn gốc sản xuất trực tiếp tại Cao Bằng chỉ chiếm khoảng 8,7%; hạ tầng logistics còn hạn chế, chi phí vận tải cao và nguồn hàng phụ thuộc nhiều vào địa phương khác.
Vì vậy, chỉ mở rộng luồng hàng qua cửa khẩu sẽ khiến tỉnh dễ mắc kẹt ở vai trò trung chuyển. Kho bãi, bảo quản, kiểm nghiệm, chế biến và phân phối mới là những khâu giúp doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn, đồng thời tăng giá trị giữ lại. Hướng phát triển kinh tế cửa khẩu Cao Bằng cần chuyển từ “thông quan nhiều hơn” sang xây dựng hệ sinh thái thương mại, nơi logistics Cao Bằng và dịch vụ hỗ trợ trở thành năng lực sản xuất thiết yếu, không phải phần phụ sau cửa khẩu.

Hạ tầng, số hóa và chuỗi cung ứng phải đi cùng nhau
Tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và các dự án hạ tầng cửa khẩu có thể cải thiện kết nối thị trường, nhưng đường sá chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng kho bãi, năng lực kiểm nghiệm và dịch vụ vận tải đủ tin cậy. Quyết định điều chỉnh quy hoạch vùng trung du và miền núi phía Bắc mở thêm không gian phát triển, trong đó định hướng các hành lang kinh tế kết nối Cao Bằng với Thái Nguyên, Hà Nội, Lạng Sơn và Quảng Ninh.
Chuyển đổi số cũng cần giải quyết việc cụ thể: dữ liệu và công nghệ truy xuất nguồn gốc có thể hỗ trợ quản lý cửa khẩu, phối hợp kiểm dịch và rút ngắn thời gian thông quan. Với người dân và doanh nghiệp, hiệu quả sẽ thể hiện ở thủ tục dễ dự đoán hơn, hàng nông sản được bảo quản tốt hơn, thêm cơ hội việc làm và sinh kế ổn định cho cư dân biên giới. Cao Bằng có cơ hội thành đầu mối giao thương, nhưng chỉ khi hạ tầng, số hóa và liên kết chuỗi cung ứng được triển khai như một hệ thống thống nhất.







