Khoảng cách tăng trưởng 37 lần: tín hiệu mạnh mẽ từ du lịch Việt Nam
Du lịch Việt Nam tăng trưởng là hiện tượng một điểm đến vẫn mở rộng nhanh lượng khách quốc tế, trong khi du lịch toàn cầu giảm tốc vì bất ổn địa chính trị, chi phí đi lại tăng, gián đoạn hàng không và biến đổi khí hậu; đây không chỉ là câu chuyện về con số mà là về năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của cả hệ sinh thái du lịch. Theo số liệu, trong nửa đầu năm, Việt Nam đón gần 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ, trong khi toàn cầu chỉ tăng 0,4%, tương đương khoảng 690 triệu lượt khách quốc tế. Sau 8 tháng, khách quốc tế Việt Nam đạt gần 16 triệu lượt, tăng 14,4% và hoàn thành 63,6% mục tiêu 25 triệu lượt cả năm. Khoảng cách tăng trưởng tới 37 lần so với trung bình thế giới cho thấy lợi thế điểm đến Việt không phải “ăn may”, mà xuất phát từ lựa chọn chiến lược, nhất là trong bối cảnh Đông Nam Á còn giảm 1% lượt khách.
Thế giới giảm tốc vì chiến tranh, thời tiết cực đoan và chi phí bay
Để hiểu vì sao du lịch toàn cầu 2026 chậm lại, cần nhìn vào chuỗi cú sốc dồn dập. Báo cáo quốc tế cho thấy nửa đầu năm chỉ có khoảng 690 triệu lượt khách quốc tế, nhiều hơn cùng kỳ chưa tới 3 triệu lượt, sau khi quý 1 tăng 2% nhưng quý 2 giảm 1% và riêng tháng 6 giảm 3%. Châu Á – Thái Bình Dương chỉ tăng 0,7% và vẫn thấp hơn 11% so với 2019, Đông Nam Á thậm chí giảm 1%. Nguyên nhân không khó đoán: từ giá dầu và chi phí vận chuyển tăng, lạm phát, gián đoạn kết nối hàng không đến các hiện tượng thời tiết cực đoan; lượng khách đến Tây Âu giảm 6% trong tháng 6 một phần vì sóng nhiệt. Trên tuyến đến Việt Nam, chiến tranh Iran khiến nhiều hãng hàng không vùng Vịnh tạm ngừng hoặc cắt giảm chuyến, làm khách châu Âu ngại quá cảnh Doha, Dubai và kéo theo sụt giảm cho cả Việt Nam, Cam Bốt, Thái Lan. Khi bức tranh chung “xám màu” như vậy, việc một điểm đến vẫn tăng hai chữ số không thể xem là bình thường.
Lợi thế điểm đến Việt: đa dạng sản phẩm, chi phí hợp lý, thị trường xa bứt tốc
Lợi thế điểm đến Việt không nằm ở một yếu tố đơn lẻ mà ở sự kết hợp hiếm có. Dù thế giới ưu tiên chuyến đi gần và du lịch nội địa khi chi phí tăng, Việt Nam lại chứng kiến các thị trường đường dài bứt tốc: sau 8 tháng, khách châu Âu đạt khoảng 2,68 triệu lượt (tăng 53,4%), châu Mỹ gần 887.000 lượt (tăng 20,7%), châu Úc gần 489.000 lượt (tăng 23,3%), bên cạnh 11,8 triệu lượt từ châu Á. Điều này chứng minh Việt Nam không chỉ dựa vào khách lân cận. Theo các doanh nghiệp, sản phẩm du lịch Việt Nam hiện rất đa dạng, từ nghỉ dưỡng biển, du lịch y tế, thiền, yoga, trekking, adventure cho đến golf, thiên nhiên, ẩm thực và trải nghiệm cộng đồng, “mọi thứ đều có thể gói gọn ở hai chữ ‘Việt Nam’”. Chính sách thị thực thông thoáng hơn, quảng bá chủ động và khả năng đáp ứng nhiều nhu cầu trong cùng một hành trình biến Việt Nam thành “điểm sáng” trong khu vực. Lợi thế chi phí giúp hấp dẫn khách nhạy cảm với giá, nhưng điểm cốt lõi là sự phong phú và tính xác thực của trải nghiệm.
Mặt trái của tăng trưởng: doanh nghiệp lữ hành vẫn chật vật và khách thay đổi thói quen
Tăng trưởng toàn ngành không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều “khỏe mạnh”. Ngay tại một hội chợ du lịch lớn ở Paris giữa tháng 9, nhiều đơn vị phục vụ khách châu Âu than phiền lượng khách của họ chưa trở lại mức trước đây, một phần do tác động chiến tranh Trung Đông. Đại diện một công ty lữ hành cho biết họ đã chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng vào các tháng 2, 3, 5, 6; chỉ từ cuối tháng 6 đến tháng 9 các giao dịch mới sôi động hơn, nhưng khách vẫn vắng và xu hướng đặt tour sát ngày rõ rệt: thay vì chốt trước 3–6 tháng, nay họ có thể quyết định chỉ trước một tháng hoặc ít hơn, phụ thuộc tình hình quốc tế và chuyến bay. Cùng lúc, khách tìm cách tiết kiệm, thậm chí dùng công cụ AI để tự liên hệ dịch vụ, khiến tỷ lệ chốt đơn giảm và doanh nghiệp đối mặt nguy cơ sụt giảm việc làm, doanh thu. Trong nước, khảo sát cho thấy gần 90% doanh nghiệp du lịch vẫn thiếu nhân sự, nghĩa là hệ thống đang phải căng mình vừa tuyển người vừa phục vụ dòng khách đang tăng. Đà tăng nếu không đi kèm khả năng điều phối và chia sẻ lợi ích, sẽ tạo ra sự phân hóa sâu hơn giữa các thành phần trong ngành.
Giữ đà tăng trưởng: từ chạy theo số lượng sang xây năng lực cạnh tranh dài hạn
Khi dự báo khách quốc tế toàn cầu cho cả năm được hạ xuống chỉ còn 1–2% thay vì 3–4% trước đó, câu hỏi của Việt Nam không phải “có tăng thêm được hay không” mà là “tăng để làm gì”. Nghị quyết mới về phát triển du lịch đã nói thẳng: phải chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Chương trình hành động của Chính phủ cũng đặt mục tiêu thay đổi tư duy từ tăng trưởng lượng sang chất, hiệu quả, bền vững. Nói cách khác, bài toán của du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới không chỉ là tiếp tục mở rộng quy mô khách quốc tế Việt Nam, mà phải làm cho mỗi dòng khách tạo ra nhiều giá trị hơn cho kinh tế, văn hóa và cộng đồng địa phương. Muốn giữ đà tăng trưởng trong bối cảnh du lịch toàn cầu 2026 chậm lại, ngành cần đa dạng hóa thị trường, củng cố kết nối hàng không, nâng chất lượng sản phẩm – dịch vụ, và tăng khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài. Nếu không, lợi thế hiện tại sẽ hao mòn rất nhanh khi thế giới bước sang chu kỳ hồi phục mới.
