Du lịch toàn cầu chậm lại nhưng Việt Nam đi ngược dòng
Du lịch toàn cầu chậm lại là tình trạng lượng khách quốc tế tăng rất thấp hoặc giảm, do tác động đồng thời của bất ổn địa chính trị, chi phí đi lại cao, thời tiết cực đoan và tâm lý thắt chặt chi tiêu, trong khi một số điểm đến mới nổi vẫn duy trì được đà tăng trưởng, tạo nên sự phân hóa rõ rệt trong bản đồ du lịch thế giới hiện nay. Theo báo cáo ngày 17/9, đã có khoảng 690 triệu lượt khách quốc tế đi du lịch trong 6 tháng đầu năm, nhưng mức tăng chỉ tương đương 0,4% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, riêng quý II, lượng khách quốc tế toàn cầu giảm 1% và tháng 6 giảm 3%, cho thấy xu hướng chững lại rõ ràng. Trong bức tranh ảm đạm đó, du lịch Việt Nam tăng trưởng hai con số không phải ngoại lệ tình cờ, mà là kết quả của một cấu trúc lợi thế đang phát huy đúng thời điểm.
Bất ổn toàn cầu làm lộ rõ sự phân hóa trong các điểm đến
Khi bất ổn địa chính trị, chi phí đi lại tăng và các yếu tố thời tiết liên tục tác động đến nhu cầu du lịch, tăng trưởng toàn cầu trở nên mong manh. Tây Âu giảm 6% lượng khách trong 6 tháng đầu năm, một phần do các đợt sóng nhiệt kéo dài. Trung Đông thậm chí giảm tới 22%, phản ánh mức độ nhạy cảm của khu vực trước xung đột. Trái lại, châu Phi tăng 4,4%, châu Âu tăng 2,7% và châu Mỹ tăng 1,8%, cho thấy du lịch không suy sụp đồng loạt mà phân hóa theo khả năng chống chịu. Tại châu Á - Thái Bình Dương, mức tăng chỉ 0,7%, thấp hơn rất nhiều so với năm trước và vẫn thấp hơn 11% so với cùng kỳ giai đoạn trước dịch. Với các tiểu vùng, Đông Bắc Á tăng 2,7% trong khi Nam Á giảm 4,7% và lượng khách đến Đông Nam Á giảm 1%. Khi UN Tourism hạ dự báo tăng trưởng khách quốc tế năm nay xuống 1-2%, triển vọng rõ ràng phụ thuộc nhiều vào diễn biến xung đột, giá dầu và lạm phát.
Việt Nam: điểm đến Đông Nam Á hiếm hoi vẫn tăng hai con số
Giữa bối cảnh điểm đến Đông Nam Á nhìn chung suy giảm 1%, du lịch Việt Nam tăng trưởng hai con số là một nghịch lý đáng suy nghĩ hơn là một thống kê đẹp. 6 tháng đầu năm, Việt Nam đón 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước; tính chung 8 tháng, lượng khách quốc tế đạt 16 triệu lượt, tăng 14,4%. Những con số này vượt xa tốc độ tăng 0,4% của du lịch toàn cầu và 0,7% của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đằng sau đó là sự cộng hưởng của môi trường ổn định, an toàn, chính sách thị thực cởi mở và hệ thống sản phẩm, dịch vụ du lịch ngày càng đa dạng. Công tác quảng bá, xúc tiến đã xây dựng dần hình ảnh khách quốc tế Việt Nam gắn với một điểm đến thân thiện, giàu bản sắc, thay vì chỉ là nơi nghỉ biển giá rẻ. Nói cách khác, du lịch Việt Nam tăng trưởng không đơn thuần nhờ “may mắn địa chính trị”, mà nhờ một chiến lược dịch chuyển vị thế từ điểm đến rẻ sang điểm đến đáng tiền.
Hành vi du khách thay đổi và lợi thế chi phí của Việt Nam
Khi xung đột kéo dài và lạm phát khiến ví tiền mỏng đi, du khách quốc tế có xu hướng ưu tiên những chuyến đi chi phí hợp lý, giá trị cao và lựa chọn các điểm đến gần hơn. Điều này vô tình tạo ra lợi thế cho những điểm đến Đông Nam Á đáp ứng được bài toán “đáng tiền hơn xa xỉ”. Việt Nam đang nằm trong nhóm đó. Mức giá dịch vụ vẫn cạnh tranh, nhưng chất lượng lưu trú, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa được nâng lên, khiến người đi du lịch cảm thấy họ trả ít hơn mà nhận được nhiều hơn. Đó là lý do, trong cùng một khu vực, khách quốc tế Việt Nam tăng mạnh trong khi một số nước láng giềng chứng kiến đà giảm. Khả năng chống chịu mà Tổng Thư ký UN Tourism nhấn mạnh không phải khái niệm trừu tượng, mà chính là việc hệ sinh thái du lịch Việt Nam biết cách thích nghi với tâm lý thắt chặt chi tiêu nhưng vẫn khát trải nghiệm mới.
Tăng trưởng nhanh là cơ hội, nhưng cũng là phép thử
Việt Nam đang đi ngược dòng khi du lịch toàn cầu chậm lại, nhưng đi ngược dòng không có nghĩa là miễn nhiễm với khủng hoảng. Khi UN Tourism dự báo tăng trưởng khách quốc tế chỉ 1-2% và nhấn mạnh sự lệ thuộc vào xung đột, giá dầu, lạm phát, đà tăng hai con số của Việt Nam là cơ hội vàng để chuẩn hóa sức cạnh tranh trước khi cơn gió ngược mạnh hơn. Theo đánh giá, đà tăng trưởng hiện nay đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, chủ động các kịch bản ứng phó và củng cố sức cạnh tranh, nhằm duy trì tăng trưởng bền vững trước biến động bên ngoài. Nếu coi giai đoạn này là “mùa gặt nhanh”, ngành du lịch sẽ dễ rơi vào bẫy số lượng, bỏ qua chất lượng. Ngược lại, nếu xem đây là phép thử để hoàn thiện sản phẩm, quản lý điểm đến và trải nghiệm khách quốc tế Việt Nam, khi du lịch toàn cầu phục hồi mạnh hơn, Việt Nam có thể bước vào cuộc chơi với tư thế một điểm đến Đông Nam Á có sức hút dài hạn, chứ không chỉ là ngôi sao nhất thời.
