Thi công xuyên lễ: không chỉ là câu chuyện ca kíp, mà là lựa chọn chiến lược
Thi công xuyên lễ là việc các dự án hạ tầng duy trì hoạt động xây dựng liên tục trong kỳ nghỉ chính thức, tổ chức nhiều ca làm việc ngày đêm, huy động tối đa nhân lực và máy móc để bù đắp tiến độ, giữ đúng deadline và hạn chế rủi ro trễ hẹn đưa công trình vào sử dụng. Trong kỳ nghỉ Quốc khánh 2-9, các nhà thầu tại đường Vành đai 3 TPHCM và dự án mở rộng quốc lộ 13 vẫn duy trì thi công, tăng cường nhân lực, phương tiện, phấn đấu đảm bảo tiến độ đề ra. Đây không phải nỗ lực mang tính phong trào, mà cho thấy áp lực thực sự của các dự án hạ tầng trọng điểm: một ngày nghỉ trên công trường có thể đổi bằng nhiều tháng ùn tắc giao thông và chậm trễ kết nối vùng. Câu hỏi không phải là có nên thi công xuyên lễ hay không, mà là thi công như thế nào để không biến sự hy sinh của người lao động thành điều hiển nhiên và bị xem nhẹ.
Vành đai thành phố: vòng chạy đua tiến độ và cuộc tổng huy động nhân lực, thiết bị
Đường Vành đai 3 TPHCM dài hơn 76km, tổng mức đầu tư hơn 75.300 tỷ đồng, đi qua TPHCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Với quy mô đó, bất cứ sự chậm trễ nào cũng tác động dây chuyền lên mạng lưới giao thông vùng và kỳ vọng phát triển đô thị vệ tinh. Không ngạc nhiên khi tại nhiều gói thầu, từ nút giao Tân Vạn đến cầu vượt kết nối quốc lộ 13, không khí thi công trong những ngày nghỉ lễ vẫn khẩn trương như ngày cao điểm. Ngày 30-8, tại nút giao Tân Vạn, nhiều mũi thi công được triển khai, với xe máy, phương tiện cơ giới được tập trung để thực hiện các hạng mục. Sự huy động tối đa nhân lực, xe cơ giới không chỉ là biểu hiện của phong trào thi đua, mà là cách duy nhất để rút ngắn từng ngày trên tiến độ xây dựng một tuyến vành đai thành phố có vai trò “xương sống” cho kết nối liên vùng.
Chiến lược thi công xuyên lễ: tăng ca, tăng máy, nhưng cũng tăng rủi ro
Ở cấp độ tổ chức thi công, chiến lược xuyên lễ đang xoay quanh hai trụ cột: tăng cường nhân lực và bổ sung thiết bị. Trong những ngày nghỉ lễ, các mũi thi công trên tuyến quốc lộ 13 mở rộng tăng cường nhân lực, phương tiện cơ giới làm việc xuyên suốt nhằm đảm bảo tiến độ dự án. Tương tự, tại các gói thầu của Vành đai 3, nhà thầu huy động tối đa máy móc, xe vận chuyển vật liệu, với cán bộ, kỹ sư, công nhân túc trực trên công trường suốt thời gian nghỉ lễ để tăng tốc thi công và bảo đảm hoàn thành đúng kế hoạch. Về mặt lý thuyết, mô hình 3–4 ca liên tục trong ngày giúp đường, cầu “lớn lên” theo từng giờ. Nhưng cái giá phải trả là cường độ lao động cao, nguy cơ mệt mỏi kéo dài và tiềm ẩn tai nạn nếu việc phân ca, giám sát an toàn không đi trước một bước. Thi công xuyên lễ chỉ đáng được ủng hộ khi tiến độ xây dựng được đẩy lên mà không đánh đổi sự an toàn và sức khỏe của người lao động.
Thi công xuyên lễ và tâm thế người lao động: từ phong trào thi đua đến áp lực deadline
Bối cảnh thi công xuyên lễ trên Vành đai 3 trùng với đợt phát động phong trào thi đua chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, khiến không khí công trường dễ được tô màu thành câu chuyện “thi đua yêu nước”. Nhưng đằng sau các khẩu hiệu là đời sống rất cụ thể của người lao động: họ ở lại công trường trong ngày lễ, làm việc dưới nắng gắt, với mục tiêu được nhắc đi nhắc lại là phải hoàn thành hạng mục đúng thời hạn để sớm mở tuyến cho người dân lưu thông. Cảm giác trách nhiệm với một dự án hạ tầng trọng điểm là có thật, nhưng chúng ta cũng phải thừa nhận rằng áp lực deadline đóng vai trò không nhỏ. Khi thi công xuyên lễ trở thành “chuẩn mực mới” cho mọi dự án lớn, nguy cơ biến cố gắng của người lao động thành điều đương nhiên cần được nhận diện và tranh luận, thay vì chỉ nhìn vào những hình ảnh đầy tính biểu tượng trên công trường.
Kết luận: tiến độ xây dựng không thể dựa mãi vào hy sinh ngày lễ
Thi công xuyên lễ tại các dự án hạ tầng cho thấy một thực tế: chúng ta đang dùng sự linh hoạt cực độ của công trường để chữa cháy cho những áp lực tiến độ xây dựng được đặt ra rất tham vọng. Đối với các tuyến vành đai thành phố hay quốc lộ huyết mạch, việc duy trì thi công trong ngày nghỉ là tín hiệu tích cực về quyết tâm hoàn thành đúng hạn. Tuy vậy, nếu hệ thống quản lý dự án, thiết kế tiến độ và phân bổ nguồn lực không được cải thiện, thi công xuyên lễ sẽ trở thành “liều thuốc” bị lạm dụng. Hạ tầng giao thông cần được hoàn thành sớm, nhưng không thể rút ngắn thời gian bằng cách kéo dài ca làm việc và co lại ngày nghỉ của hàng ngàn công nhân. Mục tiêu cuối cùng phải là một mô hình quản lý dự án hạ tầng chuyên nghiệp, nơi tiến độ được đảm bảo bằng kế hoạch bài bản, chứ không bằng hy sinh âm thầm của người lao động.
