Ngoại giao kinh tế thế hệ mới: Từ nông sản tới thương mại số
Ngoại giao kinh tế thế hệ mới của Việt Nam là cách tiếp cận kết hợp mở cửa thị trường nông sản, thúc đẩy hợp tác thương mại số, gắn với du lịch hai chiều và hỗ trợ lẫn nhau trong các khuôn khổ thương mại đa phương nhằm nâng cao vị thế và giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Trọng tâm hiện nay không chỉ là mở rộng thị trường xuất khẩu mà là xây dựng một mạng lưới quan hệ song phương đan xen lợi ích, nơi hàng hóa, dịch vụ và công nghệ cùng chuyển dịch theo hướng đôi bên cùng có lợi. Động thái tăng cường hợp tác thương mại Việt Nam với New Zealand và thúc đẩy liên lạc cấp cao với Hà Lan cho thấy Việt Nam đang chọn cách đi chủ động, bám sát các chuỗi giá trị mới thay vì chờ sóng hội nhập.
Trong quan hệ với New Zealand, các bộ trưởng khẳng định Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước đang phát triển tốt, đi vào chiều sâu và thực chất. Điều đáng chú ý là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu khó khăn và bất ổn địa chính trị, hai bên không thu mình phòng thủ mà bàn các biện pháp siết chặt hợp tác kinh tế, thương mại song phương để giữ dòng chảy hàng hóa thiết yếu và chuỗi cung ứng khu vực thông suốt. Nói cách khác, Việt Nam nhìn nhận khủng hoảng là phép thử cho độ tin cậy của quan hệ song phương chứ không chỉ là rủi ro phải né tránh.
Nông sản và thương mại số: Cặp đôi chiến lược trong hợp tác thương mại Việt Nam – New Zealand
Trục nông sản – thương mại số đang trở thành “cặp đôi chiến lược” trong hợp tác thương mại Việt Nam với New Zealand. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đề nghị New Zealand phối hợp đẩy nhanh tiến độ mở cửa thị trường cho các mặt hàng nông sản và thực phẩm của Việt Nam, đồng thời thúc đẩy xúc tiến thương mại và đầu tư hai chiều, khuyến khích doanh nghiệp New Zealand đầu tư vào Việt Nam. Ở chiều ngược lại, New Zealand cũng quan tâm mở rộng thị trường cho các sản phẩm nông, thủy hải sản của mình, khi Bộ trưởng Todd McClay cam kết sẽ làm việc với các cơ quan liên quan để thúc đẩy quá trình này. Nông sản New Zealand vì thế không chỉ là đối thủ cạnh tranh mà còn là phần của bức tranh bổ sung lẫn nhau trong chuỗi cung ứng khu vực.
Điểm mang tính bứt phá là hai bên thống nhất mở rộng hợp tác chuyển đổi số, thương mại số và thương mại điện tử xuyên biên giới, kết nối doanh nghiệp công nghệ thông tin, phần mềm Việt Nam với thị trường New Zealand. Đó là lựa chọn rất khác so với các hiệp định thương mại truyền thống vốn chủ yếu xoay quanh thuế quan và hàng hóa vật chất. Khi thương mại số được đưa vào trung tâm, Việt Nam đang gửi một thông điệp rõ ràng: muốn nâng cấp quan hệ song phương thì phải chuyển từ bán nguyên liệu sang cung cấp dịch vụ, giải pháp số và tham gia vào phần “não” của chuỗi giá trị. Kim ngạch xuất nhập khẩu song phương đạt 845 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 15% so cùng kỳ, là con số cho thấy dư địa còn rất lớn nếu trụ cột số được khai thác đúng hướng.
Du lịch hai chiều: Mạng lưới hàng không – lưu trú – lữ hành như một chuỗi giá trị
Nếu nông sản và thương mại số tạo nền tảng vật chất và công nghệ, thì du lịch hai chiều đang trở thành lớp kết nối xã hội cho quan hệ Việt Nam – New Zealand. Thỏa thuận hợp tác giữa Saigontourist Group, Vietnam Airlines và Distinction Hotels Group mở ra một hướng liên kết ba lĩnh vực bổ trợ cao: hàng không, lưu trú và lữ hành. Thay vì mỗi doanh nghiệp tự đi tìm thị trường, ba bên cùng nghiên cứu các gói sản phẩm kết hợp đường bay, khách sạn và dịch vụ lữ hành, thiết kế riêng cho khách New Zealand đến Việt Nam và khách Việt Nam tới New Zealand. Đây là cách tiếp cận coi du lịch là chuỗi giá trị tích hợp, không phải phép cộng lỏng lẻo giữa vé máy bay, phòng nghỉ và tour.
Hướng hợp tác này có hai tầng ý nghĩa. Trước mắt, nó giúp hình thành những hành trình du lịch có tính liên kết cao, vừa tăng trải nghiệm khách hàng vừa nâng sức cạnh tranh sản phẩm. Về dài hạn, Saigontourist Group đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái đối tác tại chỗ tại các thị trường quốc tế, không chỉ đưa khách quốc tế đến Việt Nam mà còn mở rộng khả năng phục vụ khách Việt Nam tại điểm đến nước ngoài. Khi New Zealand là thị trường tiềm năng cho du lịch Việt Nam, đồng thời là điểm đến ngày càng được khách Việt quan tâm, việc có một mạng lưới sở tại đáng tin cậy là lợi thế chiến lược. Cách làm này cho thấy Việt Nam đã thôi đi theo lối mòn “bán tour rời” và chuyển sang tư duy đầu tư chuỗi, lấy du lịch hai chiều làm cầu nối giao lưu nhân dân, trao đổi văn hóa và tăng cường quan hệ hợp tác giữa hai nước.
Đa phương và tầm nhìn: Việt Nam đang muốn gì từ các đối tác phát triển?
Điểm chung của các thỏa thuận với New Zealand và việc tăng cường tiếp xúc với Hà Lan là chúng không dừng ở lợi ích thương mại ngắn hạn mà gắn với một tầm nhìn ngoại giao kinh tế toàn diện. Việt Nam đề nghị New Zealand phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau trong hợp tác đa phương, triển khai hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để mang lại lợi ích tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp. Đặc biệt, Việt Nam mong New Zealand ủng hộ để hoàn thành tốt vai trò Chủ tịch CPTPP, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình chuẩn bị cho năm APEC 2027. Cách đặt vấn đề này cho thấy Việt Nam không muốn chỉ là “người tham gia” mà muốn trở thành “người định hình luật chơi” trong các sân chơi khu vực.
Chiến lược đó càng rõ hơn khi nhìn vào cách các doanh nghiệp như Saigontourist Group tận dụng hợp tác để học hỏi mô hình phát triển du lịch bền vững, quản trị khách sạn và đào tạo nguồn nhân lực từ Distinction Hotels Group. Song song, phía Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái khách sạn, ẩm thực, lữ hành, MICE và dịch vụ du lịch. Nói cách khác, đây là trao đổi hai chiều với đối tác phát triển để cùng “nâng cấp” tiêu chuẩn. Khi những mảnh ghép nông sản, thương mại số, du lịch và hợp tác đa phương được ghép lại, bức tranh hiện lên khá rõ: Việt Nam đang chọn con đường hội nhập chủ động, dùng quan hệ song phương chất lượng cao làm bệ phóng cho vị thế mới trong các cấu trúc kinh tế khu vực.
Kết luận: Hợp tác song phương không còn là chuyện của riêng thương mại
Nhìn từ chuỗi động thái với New Zealand và định hướng tăng cường hợp tác với Hà Lan, có thể thấy quan hệ song phương của Việt Nam đang bước sang một giai đoạn khác: giai đoạn liên kết đa tầng giữa nông sản, thương mại số, du lịch hai chiều và vai trò trong các cơ chế đa phương. Thay vì chọn một trụ cột đơn lẻ, Việt Nam đang xây dựng một ma trận hợp tác thương mại Việt Nam với đối tác phát triển, trong đó mỗi ngành vừa là đầu ra, vừa là kênh để chuyển giao kinh nghiệm và công nghệ. Nếu duy trì được quỹ đạo này, những thỏa thuận hôm nay sẽ không chỉ tăng kim ngạch hay lượng khách du lịch, mà còn góp phần định hình lại vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực – từ người bán hàng hóa sang đối tác đồng kiến tạo các chuẩn mực mới.
