Việt Nam vượt Thái Lan: Cuộc đua đang đổi chiều
“Việt Nam vượt Thái Lan” trong cạnh tranh kinh tế ASEAN là cách gọi xu thế mới, khi các chỉ số về tăng trưởng, thương mại, nông nghiệp và du lịch đều cho thấy Việt Nam đang thu hẹp khoảng cách và dần chiếm ưu thế, biến một giả định xa vời thành chủ đề tranh luận trung tâm của khu vực.
Điểm đáng nói không phải là một cú bứt phá bất ngờ, mà là sự kiên trì tăng trưởng cao trong nhiều năm. Việt Nam tăng hơn 8% trong năm 2025, trong khi Thái Lan chỉ quanh mức trên dưới 2% mỗi năm. Khoảng cách quy mô vẫn còn, nhưng tốc độ khác biệt khiến câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là “có vượt hay không”, mà là “bao giờ vượt”.
Báo chí và dư luận Thái Lan không né tránh thực tế đó. Viễn cảnh Việt Nam vươn lên từng được xem là xa xôi, nay lại trở thành “vấn đề kinh tế được quan tâm nhất khu vực, là chủ đề tranh luận sôi nổi khắp nơi”. Sự thay đổi trong nhận thức này quan trọng không kém bản thân các con số.
Thanh long, nông sản và cán cân thương mại ASEAN
Nếu muốn nhìn rõ nhất việc Việt Nam đang vượt Thái Lan ở đâu, hãy nhìn vào… quả thanh long. Xuất khẩu thanh long sang Thái Lan trong nửa đầu năm 2026 tăng tới 183,9%, biến một thị trường vốn là “đối thủ trái cây nhiệt đới” thành khách hàng tăng trưởng nhanh nhất của Việt Nam trong ASEAN. Đây không phải chuyện nhỏ trong bối cảnh nông sản đang là một trụ cột của cạnh tranh kinh tế ASEAN.
Nghịch lý là tổng kim ngạch thanh long của Việt Nam lại giảm nhẹ do phụ thuộc vào Trung Quốc và chịu thêm rào cản kiểm dịch của EU, với tần suất kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật lên tới 30%. Áp lực bên ngoài buộc nhà vườn phải nâng cấp: canh tác VietGAP/GlobalGAP, dùng công nghệ chong đèn tiết kiệm điện và đẩy mạnh chế biến sâu như nước ép, thanh long sấy, bánh mứt để giảm phụ thuộc vào quả tươi.
Việc một quốc gia xuất khẩu trái cây như Thái Lan tăng nhập thanh long Việt Nam cho thấy chuỗi giá trị trong khu vực đang tái cấu trúc. Việt Nam không chỉ “đi làm thuê” gia công, mà đang trở thành nguồn cung nông sản tiêu chuẩn cao cho cả các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.
Tăng trưởng, hạ tầng và cuộc cạnh tranh kinh tế ASEAN
Trong bức tranh cạnh tranh kinh tế ASEAN, Việt Nam là kẻ đang tăng tốc, còn Thái Lan là người bị kéo chậm bởi các vấn đề cấu trúc của chính mình. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,02% năm 2025, thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, và đặt mục tiêu bình quân 10% giai đoạn 2026–2030 dựa trên các dự án hạ tầng lớn như sân bay Long Thành và tuyến đường sắt phía Bắc.
Trong khi đó, Thái Lan chỉ tăng trưởng 2,4% năm 2025 và được dự báo 1,5–2,5% cho năm 2026; đánh giá thận trọng hơn còn cho rằng mức 1,5% sẽ là thấp nhất trong số các nền kinh tế lớn của ASEAN. Nói cách khác, Thái Lan không cần đi lùi, chỉ cần “dậm chân tại chỗ” thì Việt Nam với tốc độ hiện tại cũng sẽ sớm bứt lên.
Quy mô tuyệt đối, với GDP danh nghĩa của Thái Lan vẫn lớn hơn Việt Nam, mới là lý do khiến “cuộc vượt mặt” chưa xảy ra ngay. Nhưng khi truyền thông khu vực nhắc đến kịch bản Việt Nam trở thành nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á sau Indonesia, câu chuyện đã không còn mang tính giả định nữa.
Du lịch Đông Nam Á: Thái Lan chững lại, Việt Nam bứt lên
Du lịch Đông Nam Á từng là “sân nhà” của Thái Lan, nhưng Việt Nam đang biến lĩnh vực này thành một mũi nhọn khác trong cuộc bám đuổi. Năm 2025, Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm trước và vượt cả đỉnh trước Covid-19 gần 18%. Mục tiêu tiếp theo là 25 triệu lượt vào năm 2026 và 50 triệu vào năm 2030.
Trong khi đó, Thái Lan – dù vẫn dẫn đầu khu vực với lượng khách quốc tế nhiều hơn Việt Nam khoảng 11 triệu lượt và đứng thứ 8 thế giới – lại đang phải xử lý một diễn biến ngược chiều: lượng khách quốc tế năm 2025 giảm 7,23%, xuống còn 32,97 triệu lượt. Khoảng cách vẫn lớn, nhưng quỹ đạo đã khác: Việt Nam đi lên, Thái Lan đi ngang hoặc đi xuống.
Chính báo chí Thái Lan cũng thừa nhận Việt Nam đã vượt trong một số mặt trận, đặc biệt là thương mại và tốc độ phục hồi du lịch quốc tế. Khi một quốc gia quen ở chiếu trên bắt đầu đặt câu hỏi “chúng ta còn giữ vị thế này được bao lâu?”, trật tự khu vực rõ ràng đang dịch chuyển.
Từ đường phố đến nhận thức khu vực: Việt Nam đang lên lớp trên
Động lực vượt Thái Lan không chỉ nằm trên bảng số liệu, mà hiện lên cụ thể trên đường phố Việt Nam. Một cây bút Philippines kể rằng sau 15 năm quay lại TP.HCM, ông chứng kiến nơi đây “lột xác” từ những dãy phố cũ kỹ thành thành phố chọc trời, nơi ô tô cá nhân đã chiếm nhiều không gian hơn xe máy trên đường. Những chiếc xe buýt nhỏ, thanh lịch, chạy máy lạnh, có nhà chờ hiện đại với bảng điện tử hiển thị chính xác thời gian xe đến khiến ông liên tưởng tới các thành phố châu Âu.
Ở nông thôn, việc nhà vườn buộc phải chuyển sang chuẩn VietGAP/GlobalGAP và đầu tư công nghệ để trụ lại trong chuỗi cung ứng quốc tế cho thấy cuộc đua “Việt Nam vượt Thái Lan” đang chạm tới từng người nông dân, từng doanh nghiệp nhỏ. Đây là áp lực nhưng cũng là cơ hội nâng cấp.
Cuối cùng, chính cuộc tranh luận sôi nổi trong dư luận Thái Lan về việc Việt Nam có thể vượt họ khi nào đã là một chiến thắng mềm cho Việt Nam. Khi đối thủ buộc phải nhìn mình bằng con mắt khác, lợi thế cạnh tranh đã dịch chuyển. Câu hỏi còn lại cho Việt Nam không phải là có vượt Thái Lan hay không, mà là có giữ được “tinh thần kẻ bám đuổi” sau khi vượt hay không.
