Tiền đồng ổn định: Kết quả của nhiều lực kéo cùng lúc
Tiền đồng ổn định là trạng thái tỷ giá VND USD biến động trong biên độ hẹp, không mất giá mạnh dù chịu áp lực từ nhập siêu lớn, biến động chính sách tiền tệ toàn cầu và các cú sốc từ thị trường tài chính quốc tế, phản ánh sự cân bằng tương đối bền vững giữa cung – cầu ngoại tệ trong nền kinh tế. Tám tháng đầu năm, Việt Nam ghi nhận nhập siêu 20,46 tỷ USD, cán cân thương mại đảo chiều mạnh so với xu hướng xuất siêu trước đó. Đồng thời, Fed nâng lãi suất lên 3,75–4,00%, chỉ số DXY tăng khoảng 1,9% lên trên 100 điểm. Thế nhưng, VND vẫn tăng khoảng 1% so với USD từ đầu năm và mức biến động chỉ khoảng 1%, thấp hơn đáng kể so với một số đồng tiền trong khu vực. Điều này cho thấy câu chuyện tỷ giá VND USD không thể giải thích đơn giản bằng cán cân thương mại.
Nhập siêu 20 tỷ USD nhưng chủ yếu để sản xuất, không phải để tiêu xài
Điều đầu tiên cần làm rõ: nhập siêu 20,46 tỷ USD không đồng nghĩa với việc nền kinh tế “ăn chơi quá đà” và đốt ngoại tệ vào tiêu dùng. Cơ cấu hàng nhập khẩu cho thấy tư liệu sản xuất chiếm tới 94,1% kim ngạch, trong khi hàng tiêu dùng chỉ chiếm 5,9%. Nói cách khác, phần lớn ngoại tệ đang chảy vào máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên liệu đầu vào. Ở nhóm điện tử, Việt Nam nhập lượng lớn máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, nhưng đồng thời xuất khẩu mạnh các mặt hàng này cùng điện thoại và linh kiện. Một phần đáng kể hàng nhập khẩu hôm nay sẽ trở thành đầu vào của xuất khẩu mai sau. Vì vậy, nhập siêu hiện tại phản ánh quá trình mở rộng năng lực sản xuất nhiều hơn là sự mất cân đối tiêu dùng; nó khác về chất so với một cú sốc nhập siêu chỉ để đáp ứng nhu cầu mua sắm trong nước.
Dòng vốn FDI: “bình oxy” ngoại tệ cho tỷ giá VND USD
Nếu chỉ nhìn vào nhập siêu 20 tỷ USD, nhiều người sẽ mặc định tiền đồng phải chịu áp lực mất giá mạnh. Nhưng cán cân thương mại chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh ngoại tệ. Dòng vốn FDI đang đóng vai trò “bình oxy” quan trọng cho tỷ giá VND USD. Vốn FDI thực hiện trong 8 tháng đầu năm được ghi nhận khoảng 17,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ và là mức cao nhất từng ghi nhận cho giai đoạn 8 tháng. Quy mô này tương đương khoảng 84% mức nhập siêu hàng hóa. Hai con số không cộng trừ cơ học, nhưng cho thấy một phần áp lực nhập siêu đã được bù đắp bằng nguồn ngoại tệ dài hạn. Đây không chỉ là tiền chảy vào ngắn hạn để kiếm chênh lệch, mà là vốn gắn với nhà máy, dây chuyền, chuỗi cung ứng – những yếu tố giúp tiền đồng ổn định hơn đáng kể so với một nền kinh tế phụ thuộc vốn nóng.
Chênh lệch lãi suất và các “kênh rò rỉ” ngoại tệ đang đảo chiều
Lý do thứ hai khiến tiền đồng ổn định nằm ở chênh lệch lãi suất giữa VND và USD. Từ cuối năm 2025, lãi suất huy động VND tăng rõ rệt, trong khi lãi suất tiền gửi USD trong nước vẫn bằng 0%. UOB ghi nhận lượng ngoại tệ chuyển đổi từ USD sang VND từ đầu năm lên tới vài tỷ USD. Một phép tính đơn giản cho thấy nhà đầu tư giữ USD không có lãi, thậm chí lỗ khi quy đổi lại, trong khi gửi VND có thể thu được mức sinh lời đáng kể sau 9 tháng. Đây là chi phí cơ hội đủ lớn để làm giảm động cơ găm giữ USD. Song song, chênh lệch giá vàng trong nước – thế giới đã thu hẹp và thị trường tài sản số được chuẩn hóa hơn, khiến hai kênh rò rỉ ngoại tệ này bớt sôi động. Kết hợp lại, các yếu tố này tăng sức hấp dẫn của VND và giúp cung ngoại tệ trong hệ thống không bị hụt quá mạnh dù nhập siêu phình to.
Fed tăng lãi suất, DXY vượt 100: Vì sao xu hướng của VND chưa đảo chiều?
Fed nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75–4,00%, trong khi chỉ số DXY tăng khoảng 1,9% lên trên 100 điểm. Với nhiều đồng tiền khác, đây là công thức quen thuộc cho áp lực mất giá. Thế nhưng, VND vẫn tăng khoảng 1% so với USD từ đầu năm. Lý do là cú hích lãi suất của Fed không diễn ra trong khoảng trống chính sách: tiền đồng đã có chênh lệch lãi suất đủ hấp dẫn, dòng vốn FDI vẫn vào đều, và nhập siêu chủ yếu phục vụ sản xuất thay vì tiêu dùng. Theo quan điểm của UOB, áp lực từ nhập siêu và Fed tăng lãi suất chưa làm thay đổi đáng kể triển vọng tỷ giá. Nói cách khác, thị trường ngoại hối đang vận hành trên nền tảng cung – cầu ngoại tệ khá cân bằng. Điểm mấu chốt là không nên nhìn tỷ giá VND USD qua một lăng kính duy nhất; chỉ khi xét đồng thời thương mại, FDI, lãi suất và các dòng vốn khác, người ta mới thấy vì sao tiền đồng ổn định và thậm chí có dư địa tăng giá.
