Dòng vốn lớn chỉ có ý nghĩa khi kết nối được chuỗi hàng hóa
Hạ tầng logistics là mạng lưới giao thông, kho bãi và dịch vụ vận chuyển giúp đưa hàng hóa từ nơi sản xuất qua các đầu mối trung chuyển đến thị trường tiêu thụ, với chi phí và thời gian hợp lý. Hơn 60 tỷ USD dành cho các dự án hạ tầng đang triển khai hoặc được lên kế hoạch cho thấy Việt Nam đang mở rộng nền tảng vật chất cho mạng lưới ấy. Nhưng quy mô đầu tư không tự động biến thành lợi thế cạnh tranh: giá trị nằm ở khả năng kết nối sân bay, cảng biển, cao tốc và trung tâm sản xuất thành một hệ thống vận hành liền mạch. Long Thành, Gia Bình, cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và đề xuất tuyến vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu đều nằm trong danh mục được nhắc đến. Nếu các công trình phối hợp hiệu quả, hàng hóa có thể lưu chuyển thuận lợi hơn và chi phí logistics được hỗ trợ giảm.
Lợi ích đó không dừng ở doanh nghiệp vận tải. Kết nối tốt hơn có thể giúp nhà sản xuất tiếp cận thị trường và nguồn cung ổn định hơn; người tiêu dùng có thể hưởng lợi khi hàng hóa đến nơi nhanh, ít phát sinh chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, đây là triển vọng phụ thuộc vào tiến độ, kết nối liên vùng và năng lực khai thác thực tế, chứ không phải kết quả được bảo đảm chỉ nhờ công trình hoàn thành.
Biên bản ghi nhớ mở cửa khảo sát, chưa phải cam kết rót vốn
VinaCapital thông báo đã ký biên bản ghi nhớ với A.P. Moller Capital, công ty quản lý quỹ đầu tư hạ tầng toàn cầu thuộc Tập đoàn A.P. Moller của Đan Mạch, để tìm hiểu cơ hội hợp tác trong giao thông và logistics tại Việt Nam. Nội dung khảo sát gồm logistics hàng không, trong đó có khả năng mở rộng hoạt động nhà ga hàng hóa của Công ty Cổ phần Nhà ga Hàng hóa ALS (ALSC) tới sân bay quốc tế Gia Bình, gần Hà Nội, và sân bay Long Thành, gần TP.HCM.
Đây là tín hiệu đáng chú ý cho đầu tư logistics Việt Nam, nhưng cần đọc đúng mức độ: biên bản mới tạo khuôn khổ nghiên cứu và trao đổi, chưa công bố phương án đầu tư cụ thể, quy mô vốn hay lộ trình thực hiện. Hai bên dự kiến trao đổi thêm kinh nghiệm về vận hành, công nghệ, quản trị và phát triển bền vững. Mối quan tâm của nhà đầu tư tư nhân có thể đưa năng lực chuyên môn và cách quản lý thương mại vào các đầu mối mới; song cơ hội chỉ thành dự án khi có quyết định đầu tư, thỏa thuận thực thi và nhu cầu hàng hóa đủ để duy trì khai thác.
Logistics hàng không có dư địa, nhưng phải theo kịp nhu cầu thực
Sân bay Long Thành và Gia Bình có thể tạo thêm cửa ngõ vận chuyển hàng hóa, còn việc mở rộng nhà ga ALSC sẽ giúp kết nối công trình mới với năng lực khai thác chuyên biệt. Đây là hướng đi có cơ sở khi Việt Nam tiếp tục thu hút đầu tư sản xuất và hội nhập thương mại; nhu cầu vận tải quốc tế, quản trị kho và dịch vụ logistics tích hợp được kỳ vọng tăng cùng sự hiện diện của các nhà sản xuất. Theo ông Lê Việt Hải, Phó Tổng Giám đốc Điều hành Quỹ đầu tư Logistics của VinaCapital, logistics góp phần duy trì vị thế trung tâm sản xuất toàn cầu của Việt Nam và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong những năm tới.
Dù vậy, xây thêm năng lực không đồng nghĩa sẽ có đủ lượng hàng hoặc khai thác hiệu quả. Nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ sân bay, kết nối đường bộ với khu sản xuất và cảng biển, khả năng thu hút hãng bay cùng khách hàng, cũng như mức độ phối hợp giữa nhà ga hàng hóa và các đơn vị vận tải. Nếu các mắt xích này không đồng bộ, hạ tầng mới có nguy cơ hoạt động dưới công suất; nếu phối hợp tốt, logistics hàng không có thể bổ sung lựa chọn cho các lô hàng cần tốc độ và tăng sức cạnh tranh cho chuỗi cung ứng.
Vốn tư nhân cần được đo bằng hiệu quả vận hành
Cơ hội lớn nhất không nằm ở việc đếm số dự án, mà ở khả năng biến hạ tầng thành dịch vụ tin cậy với chi phí hợp lý. Dòng vốn tư nhân có thể bổ sung kinh nghiệm quản lý, công nghệ và kỷ luật vận hành; nhưng nhà đầu tư cũng cần nhìn thấy cơ chế hợp tác rõ ràng, nhu cầu dài hạn và khả năng kết nối thực chất. Nghị quyết 68 được nhận định có thể tạo thêm động lực cho kinh tế tư nhân, qua đó mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp logistics và dịch vụ công nghiệp.
Những điểm cần theo dõi gồm tiến độ và tính đồng bộ của dự án, công suất khai thác, minh bạch chi phí, khả năng dự báo rủi ro và phương án vận chuyển thay thế. Biến động cước, gián đoạn tuyến đường và thay đổi thương mại quốc tế khiến mở rộng hạ tầng thôi chưa đủ; doanh nghiệp phải kiểm soát chi phí, dự báo rủi ro và điều chỉnh vận chuyển. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc tăng sức chống chịu chuỗi cung ứng với tầm nhìn đến năm 2030. Vì vậy, dòng vốn chỉ tạo giá trị bền vững khi đi cùng dữ liệu đáng tin cậy, năng lực khai thác và trách nhiệm giải trình.
Kết luận, làn sóng đầu tư hạ tầng mở ra cơ hội rõ rệt cho logistics, đặc biệt tại sân bay Long Thành, Gia Bình và các hành lang kết nối. Biên bản giữa VinaCapital và A.P. Moller Capital là bước thăm dò có ý nghĩa, chưa phải bằng chứng rằng vốn đã được cam kết. Điều cần chờ đợi không chỉ là công trình hoàn thành, mà là các dự án tư nhân chuyển từ nghiên cứu sang triển khai và tạo ra dịch vụ hiệu quả cho toàn chuỗi hàng hóa.
