OCOP phải tạo giá trị từ ruộng vườn đến thị trường
OCOP là chương trình phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương dựa trên chất lượng, nguồn gốc và năng lực đưa hàng tới người tiêu dùng; vì vậy, danh hiệu chỉ có ý nghĩa khi giúp nông dân bán được sản phẩm ổn định. Tại hội nghị lãnh đạo TP.HCM gặp gỡ, đối thoại với cán bộ, hội viên nông dân ngày 11/11, nhiều ý kiến tập trung vào vốn, đầu ra, duy trì mã số vùng trồng, ứng dụng công nghệ và phát triển OCOP. Hội nghị do Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Lê Quốc Phong và Phó Bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết đồng chủ trì. Hội Nông dân thành phố ghi nhận hơn 102 kiến nghị từ các xã, phường, đặc khu. Con số này cho thấy vướng mắc không dừng ở một khâu riêng lẻ: để nông sản TP.HCM có thương hiệu, người sản xuất cần được hỗ trợ xuyên suốt từ vùng nguyên liệu tới khâu tiêu thụ.

Vốn và đầu ra là điều kiện để người trồng dám đầu tư
Thiếu vốn khiến hợp tác xã khó mở rộng vùng nguyên liệu, đầu tư chế biến và bảo quản; thiếu đầu ra ổn định lại khiến khoản đầu tư ấy trở nên rủi ro. Nguyễn Thanh Diễm, đại diện Công ty TNHH MTV D&D thuộc Hợp tác xã Phát triển nông nghiệp công nghệ Phú Thuận, đề nghị có vốn ưu đãi để phát triển vùng nguyên liệu chuối hột tại Củ Chi, đồng thời hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm và hồ sơ sản phẩm chế biến. Nguyễn Hồng Quyết, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Công nghệ cao Kim Long, kiến nghị kết nối sản phẩm với siêu thị và thương mại điện tử, phát triển logistics, kho lạnh và có cơ chế bảo đảm hợp đồng bao tiêu. Đây không phải những khâu phụ: nếu thiếu kho lạnh và cam kết mua hàng, sản phẩm đạt chuẩn vẫn có thể khó đến tay khách hàng đúng thời điểm. Chính sách hỗ trợ nên gắn vốn với kế hoạch tiêu thụ cụ thể, thay vì chỉ thúc đẩy sản xuất.

Mã số vùng trồng và công nghệ cần được duy trì lâu dài
Mã số vùng trồng giúp nhận diện và truy xuất nguồn gốc, nhưng để duy trì mã, hợp tác xã cần nhân lực, phần mềm và thiết bị phù hợp. Lâm Ngọc Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tuấn Ngọc, kiến nghị thành phố hỗ trợ những nguồn lực này. Nông dân cũng đề nghị hỗ trợ chi phí kiểm nghiệm, bao bì, nhãn mác, mã số, mã vạch và hoàn thiện hồ sơ công nhận sản phẩm OCOP. Đây là điểm cần được nhìn nhận như chi phí duy trì chất lượng và niềm tin, không phải thủ tục làm một lần rồi thôi. Nếu chính sách chỉ giúp sản phẩm được công nhận ban đầu mà bỏ ngỏ việc tái kiểm nghiệm, cập nhật dữ liệu hay duy trì mã vùng, lợi thế thương hiệu sẽ nhanh chóng suy yếu. OCOP TP.HCM cần gắn hỗ trợ kỹ thuật với hướng dẫn cụ thể để hợp tác xã có thể tiếp cận và duy trì các yêu cầu sau công nhận.
Thí điểm nông nghiệp đa giá trị, nhưng phải tính đường tiêu thụ
Tại xã Bình Mỹ, đại diện Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh đề xuất xây dựng mô hình nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch sinh thái cộng đồng trong giai đoạn 2027–2031. Theo Nguyễn Đức, khu vực có tiềm năng nhưng sản xuất còn phân tán, thiếu vốn, công nghệ và đầu ra. Hợp tác xã cũng đề nghị xem xét 10–20 địa điểm đủ điều kiện để lập hồ sơ thí điểm, kết nối các chương trình khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, OCOP, đào tạo, xúc tiến thương mại và tín dụng. Sở Du lịch cho biết sẽ phối hợp hỗ trợ các mô hình đáp ứng điều kiện pháp lý, từ xây dựng sản phẩm, kết nối doanh nghiệp lữ hành đến đào tạo, quảng bá và chuyển đổi số. Hướng đi này có thể mở thêm nguồn thu, nhưng không nên để du lịch lấn át bài toán cốt lõi: sản phẩm phải đạt chất lượng, có nhận diện rõ và có kênh bán sau trải nghiệm. Thành phố cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 tăng trưởng GRDP nông nghiệp bình quân khoảng 2,5% mỗi năm và năng suất lao động nông nghiệp tăng khoảng 8% mỗi năm.
Nông nghiệp tuy chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu kinh tế thành phố nhưng vẫn góp phần bảo vệ môi trường, tạo vành đai xanh, cung cấp thực phẩm an toàn, tạo sinh kế nông thôn và phát triển du lịch sinh thái, kinh tế tuần hoàn. Vì thế, nâng thương hiệu nông sản không thể chỉ là câu chuyện thiết kế bao bì hay gắn nhãn OCOP. Thành phố cần biến các kiến nghị về vốn, mã số vùng trồng, công nghệ, truy xuất nguồn gốc và bao tiêu thành hỗ trợ dễ tiếp cận, có đầu mối và theo dõi kết quả. Khi chất lượng được duy trì, nguồn cung ổn định và người mua có thể tìm thấy sản phẩm, OCOP mới tạo sức cạnh tranh thực chất. Đó là cách để danh hiệu đi cùng thu nhập tốt hơn cho nông dân, thay vì dừng ở một chứng nhận.






