Nâng hạng là cánh cửa, không phải đích đến
Thị trường vốn Việt Nam là hệ thống các kênh huy động và phân bổ vốn trung, dài hạn, kết nối doanh nghiệp cần nguồn lực với nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội sinh lời. Muốn hệ thống ấy phục vụ tăng trưởng bền vững, Việt Nam cần xem nâng hạng là động lực cải cách chứ không phải thước đo thành công duy nhất. Ngày 21/9/2026, FTSE Russell chính thức nâng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp; Việt Nam đồng thời tiếp tục làm việc với MSCI để hướng tới các tiêu chí nâng hạng cao hơn. Cột mốc này có thể giúp thị trường được thêm nhiều quỹ quốc tế quan tâm, nhưng dòng vốn dài hạn sẽ còn phụ thuộc vào minh bạch, chất lượng hàng hóa và khả năng bảo vệ nhà đầu tư. Với người đầu tư cá nhân, chuẩn mực cao hơn chỉ có ý nghĩa khi thông tin đáng tin cậy, rủi ro được cảnh báo và quyền lợi được bảo vệ. Vì vậy, cải cách thủ tục phải đi cùng giám sát, chế tài và nâng hiểu biết tài chính; nới cửa mà bỏ lỏng kỷ luật sẽ làm suy yếu niềm tin cần thiết cho bước tiến tiếp theo.
T+0 cần đi cùng hạ tầng và kỷ luật thị trường
Mục tiêu nâng hạng và hiện đại hóa giao dịch có chung một điều kiện: hạ tầng phải đủ sức xử lý giao dịch an toàn, minh bạch. Sau khi hệ thống công nghệ thông tin KRX được đưa vào vận hành, thị trường đang hướng tới cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và giao dịch T+0. Đây là hướng đi đáng ủng hộ, nhưng tốc độ giao dịch nhanh hơn không tự động đồng nghĩa với thị trường tốt hơn. CCP, thanh toán và bù trừ cần được hoàn thiện theo lộ trình, song song với năng lực giám sát và cảnh báo rủi ro. Nếu chỉ rút ngắn thời gian giao dịch mà không nâng chất lượng dữ liệu, kiểm soát vận hành và cơ chế xử lý vi phạm, nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể phải gánh thêm rủi ro thay vì được hưởng lợi từ hiệu quả cao hơn. Do đó, thước đo của T+0 không nên chỉ là ngày triển khai. Điều quan trọng hơn là liệu hệ thống có vận hành ổn định, thông tin có đến kịp thời và nhà đầu tư có hiểu rõ rủi ro của nhịp giao dịch mới hay không.
Vốn dài hạn không thể chỉ dựa vào ngân hàng
Tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn, nhưng dựa quá nhiều vào một kênh sẽ khiến nền kinh tế khó phân bổ rủi ro và đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn. Thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các nguồn vốn phi ngân hàng cần trở thành lựa chọn thực chất, không chỉ là phương án bổ sung khi tín dụng bị giới hạn. Muốn vậy, cải cách phải vượt khỏi việc tạo thêm sản phẩm. Cơ chế định giá trái phiếu đáng tin cậy, xếp hạng tín nhiệm và hồ sơ chào bán có chất lượng giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro; hạ tầng tốt hơn và khả năng tiếp cận vốn thuận lợi hơn giúp dòng tiền đến được các dự án có triển vọng. Đây là cách giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng mà không đánh đổi bằng sự thiếu minh bạch. Trọng tâm tiếp theo là xây dựng cơ sở nhà đầu tư dài hạn, gồm quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, quỹ đầu tư và các định chế tài chính có tầm nhìn dài hơi. Khi nguồn vốn ổn định hơn, doanh nghiệp có thể hoạch định đầu tư dài hạn thay vì phụ thuộc vào nguồn tài trợ ngắn hạn.
Doanh nghiệp tốt và đối thoại thực chất mới giữ chân dòng vốn
Nâng hạng có thể mở rộng sự chú ý của nhà đầu tư quốc tế, nhưng không thể thay thế chất lượng doanh nghiệp. Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh rằng chất lượng hoạt động và triển vọng phát triển của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn. Vì vậy, khuyến khích doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả lên sàn cần gắn với công bố thông tin tốt, quản trị có trách nhiệm và bảo vệ cổ đông. Cơ quan quản lý định hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chào bán ra công chúng gắn với niêm yết, đồng thời thúc đẩy cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước đi cùng đăng ký giao dịch. Nới thủ tục là cần thiết, nhưng nâng chất lượng doanh nghiệp mới tạo ra hàng hóa đủ sức hấp dẫn và giữ chân vốn. Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam được khởi động chiều 30/10, do cơ quan báo chí phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các đơn vị liên quan tổ chức; diễn đàn dự kiến diễn ra hằng năm như không gian đối thoại giữa cơ quan quản lý, định chế tài chính và doanh nghiệp. Giá trị của diễn đàn sẽ nằm ở giải pháp cụ thể được thực hiện sau đối thoại. Kết luận rất rõ: nâng hạng mở lối, nhưng minh bạch, nhà đầu tư dài hạn và doanh nghiệp chất lượng mới biến cơ hội thành vốn bền vững.
